Yapı kooperatiflerinde tek düzen muhasebe sistemine uygun muhasebe kayıtları ve bir uygulama örneği - Satar, Muslu (My University, 2005)
Kooperatifler, dünyada gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerin, genel ekonomik faaliyetleri içerisinde, gönüllü işbirliği ile organize olmuş bir ekonomik faaliyet şeklidir. Tek başına yetersiz olan emek ve sermayenin bir araya gelip büyük yatırımlara doğru yönlenerek ekonomik ve sosyal gelişmeyi topluma geniş anlamda kazandıran kooperatiflerin önemi büyüktür. Kooperatifler Kanununda, kuruluş, işleyiş ve denetime yönelik düzenlemeler yapılmasına rağmen, konut kooperatiflerinin gerek teknik ve gerekse mali denetimlerinde istenen başarı tam anlamıyla yakalanamamış, yeterli denetim olmadığından zaman zaman şikayet edilen yolsuzluklar ve kooperatif inşaatlarının uzun süreye yayılarak maliyetlerin yükselmesi üyeleri mağdur etmiştir. Konut yapı kooperatiflerinde maliyet hesaplarının doğru bir biçimde hesaplanıp sağlıklı bir bilgi akışının olması ancak, düzgün bir muhasebe sisteminin gerekliliği ile olmaktadır . Yapılan bu çalışmanın amacı yapı kooperatiflerinde tekdüzen muhasebe sistemine uygun muhasebe kayıtlarını irdelemektir . İlk zamanlarda kooperatiflerin tekdüzen hesap planına uymak zorunda olup olmadıkları konusunda bazı tereddütler olmuştur . Kooperatifler Kanununu 89'uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkrasının verdiği yetkiye göre, Maliye bakanlığının çıkarmış olduğu uygulama genel tebliği sıra no 1'e göre kooperatiflerinde tekdüzen hesap planına uymak zorunda oldukları anlaşılmıştır. Bu durum kooperatiflere muhasebe sisteminin gerektiği gibi düzenli ve doğru bir şekilde uygulanmasının yanı sıra verimliliğinin artırılmasında da büyük ölçüde katkı sağlamıştır Sonuç olarak tekdüzen hesap planında yer alan 8 nolu hesap grubu çerçevesinde oluşumunu sağlamasına olanak sağlıyan ve tezin odak noktasını oluşturan 2 nolu muhasebe sistemi genel tebliği ile getirilen ilkeler doğrultusunda , hesap planında boş bırakılan 134,334,338 ve 339 kod numaralı hesaplar ile 740, 770 gibi bazı 3 'lü kod hesaplarının altında ki tali hesaplar kullanılarak yapı kooperatiflerinin tekdüzen hesap planına entegrasyonu mümkün olabilmektedir . Bu durum uygulama örneklerinde görülebilmektedir . The cooperavites are of economic activity based on voluntary cooperation within general economic aktivities of the developed and developing countries in the world. It is due to the cooperatives that the labor and capital insufficient alone are gotten together and directed to major investments and the society is provided with economic and social development in abroad sense. Although regulations are made in the Cooperatives Act relating to the formation, operation and control thereof, the desired success has not fully been attained in both technical and financial audit of housing cooperatives and the members have been unjustly treated from time to time due to lack of effective audit resulted in corruptions complained and to the risen cost as the construction of houses has been spread over along time. However, a regular accounting system is necessary for correct calculation of the cost accounts and for an healthy flow of information in housing Cooperatives. The purpose of this study is to consider the unified accounting system in housing cooperatives. There have, first, been some doubts whether the cooperatives are under the obligation to follow the unified chart are accounts or not. It is observed that the cooperatives are reguired to comply with the unified chart of accounts under Operational General Communique Serial No. 1 issued by the Ministry of Finance pursuant to the authority conferred by paragraphs 1 and 2 of Article 89 of the Cooperatives Act. This case has made a great contribution to the increase in efficiency beside the regular and correct application of the accounting system to the cooperatives as required. As a result, it is possible to integrate the housing cooperatives into the unified chart of accounts by using that accounts under code nos 134.334.338 and 339 left blank in the chart of accounts and auxillary accounts under such 3-coded accounts as 740, 770 in accordance with the principles introduced by the General Circular on Accounting System No. 2, which allows for its formation within the group of accounts No. 8 in the unified chart of accounts and which coustitutes the focus of the thesis. This may be shown in the practial examples.
Keywords: Kayıt tutma; Kooperatifçilik; Muhasebe; Yapı Kooperatifleri_Muhasebe; Yönetim ve yardımcı hizmetler