Kemoradyoterapi̇ sonrası geç dönem böbrek hasarı tolerans dozlar üzeri̇ne kli̇ni̇k fonksi̇yonel ve dozi̇metri̇k bi̇r İnceleme - DEDE, FUAT; ARIKAN, İZZET HAKKI; ÖZGEN, ZERRİN; DANE, FAYSAL; ATASOY, BESTE MELEK (My University, 2014)
Amaç: Bu çalışmada, mide kanseri tanısı ile üst abdominal bölgeye eş zamanlı kemoradyoterapi almış hastalarda geç dönem klinik, anatomik ve fonksiyonel böbrek hasarının doz-hacim parametreleri ile ilişkisi ve tolerans doz kavramı açısından analizi amaçlandı. Gereç-Yöntem: Ocak 2005-Haziran 2010 tarihleri arasında Anabilim Dalımızda lokal ileri evre mide kanseri tanısı ile fl orourasille eş zamanlı radyoterapi (RT) almış ve dosya bilgilerine eksiksiz ulaşılabilen 13 hasta çalışmaya alındı. Tüm hastalara rehber ve önerilere uygun hedef hacim, normal doku ve doz tanımlamaları yapılarak üç boyutlu planlama sisteminde konformal tedavi planlandı. Toplam 4500 cGy (1.8 Gy/gün, 5 gün/hafta) ön-arka iki alandan, 18 MV foton enerjisiyle verildi. Böbrek hacimleri RT öncesi ve son kontrol bilgisayarlı tomografi incelemesi üzerinden hesaplandı. Fonksiyonel değerlendirmede RT başında istenen kreatinin değerleri ile son kontrolde istenen değerler karşılaştırılarak GFR hesaplandı. Böbrek fonksiyonu ve toplayıcı sistemler hakkında bilgi edinmek üzere Tc-99m MAG3 sintigrafisi kullanılmıştı. Bu incelemede RT öncesi fonksiyonel değerlendirilmesi açısından her iki böbreğin fonksiyona eşit (%50-%50) katıldığı kabul edildi ve inceleme sonucu sol böbreğin normal fonksiyona katkısındaki kayıp %50’den çıkarılarak hesaplandı. Dozimetrik analizlerde doz volüm histogram (DVH) verileri temel alındı. Hem sol böbrek hem de bilateral böbrekler için V5, V10, V35, V40’ın yüzde değerleri ile maksimum doz (Vmaks) ve ortalama doz (Vort) değerleri kullanıldı. Kreatinin, GFR, böbrek hacmi ve MAG3 (sol böbrek) için RT başı ve analiz sırasında elde edilen sonuçların arasındaki fark yüzde olarak hesaplandı. Bu faktörler ile DVH’dan elde edilen doz-hacim sonuçları arasındaki ilişki Spearman korelasyon testiyle incelendi. Bulgular: Analiz sırasında hiçbir hastada klinik olarak böbrek yetmezliği yoktu. Sol böbrek ve bilateral böbreklerin aldığı medyan dozlar 11.7 Gy ve 9.7 Gy; sol börekte V5, V10, V35, V40’ın medyan değerleri sırasıyla %45.7, %35.01, %19.4, %15.7 idi. Aynı değerler toplam böbrek hacmi için ise sırasıyla %32.9, %24.4, %11.6, %9.3 idi. Bununla birlikte GFR’de (p=0.03), toplam böbrek hacminde (p=0.02) ve sol böbrek hacminde anlamlı azalma (p<0.0001) vardı. Sol böbrekte hacim kaybı ve fonksiyonel kayıp açısından V35 (p=0.035 ve p=0.027) ve V40 (p=0.031 ve p= 0.019) arasındaki ilişki anlamlıydı. Ayrıca bazal GFR’si düşük olan hastalardaki doz-hacim sonuçları sol böbreğin daha düşük dozlarda da (V5-10-40, Vort) fonksiyonel olarak etkilendiğini göstermekteydi. Bilateral böbrekler açısından V10-V40’ın yüksekliği ile fonksiyonel kayıp arasındaki ilişki anlamlıydı. Sonuç: Çalışmamız, önerilen tolerans dozların altında dahi böbrekte subklinik ve fonksiyonel hasarın olduğunu göstermesi açısından anlamlıdır. Özellikle küratif tedavi edilen ve uzun sağkalım beklenen hastalarda; komorbid hastalık ve kemoterapi varlığında tolerans dozların düşürülmesinin gerekebileceğini düşünmekteyiz. Anahtar kelimeler: böbrek geç toksisitesi, tolerans doz
Keywords: Tıp; Dahili Tıp Bilimleri; Sağlık Bilimleri; Medicine; Internal Medicine Sciences; Health Sciences; Klinik Tıp (MED); Klinik Tıp; TIP, GENEL & DAHİLİ; Clinical Medicine (MED); CLINICAL MEDICINE; MEDICINE, GENERAL & INTERNAL; Genel Sağlık Meslekleri; Patofizyoloji; Temel Bilgi ve Beceriler; Değerlendirme ve Teşhis; Dahiliye; Aile Sağlığı; Tıp (çeşitli); Genel Tıp; General Health Professions; Pathophysiology; Fundamentals and Skills; Assessment and Diagnosis; Internal Medicine; Family Practice; Medicine (miscellaneous); General Medicine; böbrek geç toksisitesi; tolerans doz