An emic study on prosocial behaviors in organizations : The roles of coworker relationships, intersectionality and self construals - İşiaçık, Serin (My University, 2023)
Alanyazında, örgütlerde başkaları yararına olan davranışların oluşumu ve bu davranışların öncelleri ile ilgili birçok tartışma ve soru varlığını sürdürmektedir. Bu araştırmada, örgütlerde başkaları yararına olan davranışları daha derin bir şekilde keşfetmek için emik bir bakış açısı benimsenmiştir. Araştırmada, olumlu sosyal ve örgütsel davranışlar ile ilgili üç ana çalışma yer almaktadır. 1. Bölüm’de ilgili alanyazın incelemesinin ardından, 2. ve 3. Bölümlerde olumlu sosyal ve örgütsel davranışa ilişkin yeni bir kuramsal çerçeve ve bununla ilişkili bir ölçüm aracı sunulmaktadır. 2.Bölüm’de, gömülü teori yöntemiyle nitel bir araştırma yapılmıştır. 3.Bölüm’de ise gömülü teori ile ortaya çıkan olumlu sosyal ve örgütsel davranışlardan hareketle, 19 soruluk olumlu sosyal ve örgütsel davranış ölçeği geliştirilmiştir. Ölçeğin yapı geçerliliği örgütsel vatandaşlık davranışı (r= .56, p<.01) ve mevkidaş ilişkileri (r=.45, p<.01) ile sunulmuştur. 4. Bölüm’de, yeni geliştirilen olumlu sosyal ve örgütsel davranış ölçeği ile örgütlerde başkaları yararına olan davranışların, bireysel, sosyokültürel ve kişilerarası belirleyicileri kesişimsellik bakış açısıyla incelenmiştir. Sonuçlar, mevkidaş ilişkilerinin olumlu sosyal ve örgütsel davranış üzerindeki etkisini göstermiştir (β= .40, p<.01). Bu bulgular ile olumlu sosyal ve örgütsel davranışların belirleyicilerinden biri olan, örgütlerdeki bireyler arası ilişkilerin önemini vurgulanmaktadır. Ayrıca, mevkidaş ilişkileri ile olumlu sosyal ve örgütsel davranış arasındaki bağlantıda cinsiyet ile bağımsız benlik kurgularının kesişimselliğinin rolü olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bulguların, örgütlerde olumlu sosyal ve örgütsel davranışlar ile ilgili mevcut alanyazına katkıda bulunması ve olumlu sosyal ve örgütsel davranışların oluşumunun nasıl sağlanacağına dair bilgi sağlaması beklenmektedir. Bu araştırma, olumlu sosyal ve örgütsel davranışı arttırmaya ve örgüt ortamlarında bu davranışlarla ilişkili bağlamın anlaşılmasını geliştirmeye yönelik örgütsel uygulamalara ve araştırmalara bilgi sunmaktadır.

There have been many controversies and unanswered questions regarding prosocial organizational behaviors in the literature. The current research adopts an emic perspective to explore prosocial behaviors in organizations better. After reviewing the prosociality literature in Chapter 1, a new theoretical framework and a related measurement tool for prosocial organizational behavior are presented in Chapter 2 and Chapter 3. In Chapter 2, qualitative research was conducted with a grounded theory method. Prosocial organizational behaviors that emerged from the grounded theory were used to create a valid and reliable prosocial organizational behavior scale in Chapter 3, and a 19 items prosocial organizational behaviors scale was presented. The construct validity of the scale was demonstrated with organizational citizenship behavior (r= .56, p<.01) and coworker relationships (r=.45, p<.01). Following the grounded theory and relevant literature, Chapter 4 examined the effect of the intersectionality of individual and sociocultural factors and coworker relationships on prosocial behavior in organizations with the newly developed scale. Results showed the impact of coworker relationships on prosocial organizational behavior (β= .40, p<.01). Findings highlight the importance of interpersonal relationships in organizations as a determinant of prosocial behaviors. The results also unveiled the role of independent self construals and gender intersectionality on the link between coworker relationships and prosocial organizational behavior. The current thesis is expected to contribute to the existing literature on prosocial behaviors and to provide insights into how to facilitate the formation of prosocial organizational behaviors by considering the social context and individual characteristics. These findings can inform organizational practices and research regarding promoting prosocial behavior and advancing the understanding of prosocial behaviors in organizational settings.
Keywords: age; benlik kurguları; cinsiyet; coworker relationships; gender; intersectionality; kesişimsellik; mevkidaş ilişkileri Prosocial organizational behavior; Olumlu sosyal ve örgütsel davranış; Organizational behavior; Örgütsel davranış; Psikoloji, Endüstriyel; Psychology, Industrial; self-construals; yaş