Bülent Ulusu Hükümeti - Görmüş, Eren (My University, 2022)
Türkiye Cumhuriyeti Devleti, I. Dünya Savaşı’nda yenilen Osmanlı Devleti’nin ardından kurulan, tarihte baki olmuş, Türk devlet geleneğinin son örneğidir. Osmanlı’nın gerileme döneminden beri gerçekleştirilmeye çalışılmış ıslahatlar, devrim niteliği taşımadığından kalıcı olamamıştır. Bu durum Osmanlı devletinin sonunu hazırlarken, bu sona şahitlik eden imparatorluk asker ve bürokratlarının artık işlemez hale gelmiş devlet sisteminin arızalarını görüp anlamalarını sağlamıştır. Bunlardan en önemlisi devlet yönetiminde tek kişi hâkimiyetinde kurulan sistemlere karşı daha demokratik sistemlerin başarısıdır. Mustafa Kemal Atatürk, Kurtuluş Savaşı sonrasında cumhuriyet sistemine geçilmesini doğru bulmuştur. Fakat Türkiye’nin içinde bulunduğu durum, bu dönemde çok partili hayata geçişe izin vermemiştir. Bu gelişim sonradan sağlansa da çeşitli askeri müdahalelerle süreç kesintiye uğramıştır. 1960 İhtilali, 12 Mart Muhtırası ve 12 Eylül Darbesi bunlara örnektir. 12 Eylül 1980 Darbesi, önceki askeri müdahalelerden daha etkili olmuş ve köklü değişiklikler meydana getirmiştir. Hatta 12 Eylül’ün kimi icraatları kuruluş ilkeleriyle bağdaşmadığından sert eleştirilere maruz kalmıştır. 1980 yılı başında onaylanmış 24 Ocak Kararları’nın bu dönemde de sürdürülmesi ciddi tartışmalara yol açmıştır. Sonraki dönemde darbe olmasaydı bu kararların sürdürülmeyeceği kanısı hakimdir. Benzer şekilde Yunanistan’ın NATO’nun askeri kanadına dönüşü sırasında, Ege’deki sorunların sonuca bağlanmamış olması sonraki yıllarda büyük tepki çekmiştir. Bu tezin öncelikli amacı, Bülent Ulusu Hükümeti’nde yaşanan olayları incelemek ve bu olayların tarihsel bağlarını tespit etmektir. Diğer bir amaç olarak döneme ilişkin getirilen ciddi iddiaları cevap verilebilecek bilgileri sağlamaktır.

The Republic of Turkey is the last example of the Turkish state tradition, which was established after the defeat of the Ottoman Empire in the First World War, which has survived in history. The reforms that have been tried to be carried out since the decline of the Ottoman Empire could not be permanent as they were not revolutionary. While this situation was preparing the end of the Ottoman state, it enabled the imperial soldiers and bureaucrats who witnessed this end to see and understand the malfunctions of the state system, which was no longer functioning. The most important of these is the success of more democratic systems against the systems established under the rule of one person in state administration. Mustafa Kemal Atatürk found it right to switch to the republican system after the War of Independence. However, the situation in Turkey did not allow the transition to a multi-party system in this period. Although this development was achieved later, the process was interrupted by various military interventions. The 1960 Revolution, the 12 March Memorandum and the 12 September Coup are examples of these. The 12 September 1980 Coup was more effective than the previous military interventions and brought about radical changes. In fact, some of the actions of September 12 were subjected to harsh criticism as they did not comply with the founding principles. The continuation of the 24 January Decisions, which were approved at the beginning of 1980, in this period also led to serious discussions. It is of the opinion that these decisions would not have been continued in the following period had the coup not taken place. Similarly, the fact that the problems in the Aegean were not resolved during the return of Greece to the military wing of NATO drew a great reaction in the following years. The primary purpose of this thesis is to examine the events in the Bülent Ulusu Government and to determine the historical ties of these events. Another purpose is to provide information that can answer serious claims about the period.
Keywords: 12 Eylül; 12 September; 1980; 1980 Coup; 1980 Darbesi Bülent Ulusu Government; Bülent Ulusu Hükümeti; History; Tarih; Turkey; Türkiye