Türk filmlerinde “sinema” - Kurtoğlu, Elif (My University, 2007)
neması, Sinemayı Konu Alan Filmler, 1980 Sonrası Toplumda Bireyselleşme ÖZET: TÜRK FİLMLERİNDE “SİNEMA” Sinema literatüründe bir tür olarak kabul edilen en geniş anlamıyla ‘metasinema’, daha dar anlamıyla ‘film-hakkında-film’ olarak anılan ve özdüşünümsel olarak nitelenen sinemayı konu alan filmler, dünyada sinemanın ilk yıllarından itibaren görülmektedir. Türkiye’de ise 1960 yıllardan sonra görülmeye başlanan bu türdeki filmlerde, 1980 yılı sonrasında belirgin bir artış gözlenirken, içerik olarak da önceki dönemlerde görülmediği kadar eleştirel bir yaklaşımla, sinemanın ve sinemacının sıkıntılarının anlatılmaya başlandığı görülmektedir. Bu değişimin sebebi, 12 Eylül 1980 askeri darbesi, askeri hükümet ve sonrasındaki Özal Hükümeti’nin uyguladığı depolitizasyon hareketi; dünyada ise serbest piyasa ekonomisinin ve rekabetin öne çıkmasıyla ben-merkezci birey anlayışının önem kazanması ve tüm bunların, teknolojinin gelişmesiyle ortaya çıkan küreselleşme sonucu iyice yerleşmesidir. Toplumsal değişim ve onun sonucu olan toplumdan bireye geçiş ile birlikte; sinemacı da toplumu anlatmaktansa bireyi anlatmaya başlamıştır. 1980’lerin sinemaya yansıması olduğunu söyleyebileceğimiz bireysel filmlerden, sinemanın bir başka bireyi değil de kendisini konu aldığından, ‘en bireysel’i olarak gördüğümüz film-hakkında-filmler, 1980’lerden sonra sinema dünyasını eleştirel olarak ele almış ve sinemanın sıkıntılarını, çoğunlukla gerçekçi bir biçimde işlemeyi amaçlamışlardır.

“CINEMA” IN TURKISH FILMS ‘Metacinema’ and ‘film-about-film’s are expected to be a film genre; and described by the term ‘self-reflexive’ in the cinema literature. These demonstrative terms are defined as ‘the films that focus on cinema’ are seen from the beginning of the cinema history. In Turkey, these kind of films, are began to seen after 1960’s. After the year 1980, the films that focus on cinema, are incrised. The reasons of this change are; In Turkey, September 12th 1980 Military Stroke, Military Government, and then Turgut Özal Government’s depolitization movement; on earth, improvement of liberal market economi, contention and globalization. Finally the new human appeared. This human is selfish and individualistic. So the film makers are affected by these changes. After 1980’s they began to make films about theirselves, their own work and own problems. These films are realistic; tells the real problems of their period and make us understand their problems better.
Keywords: Radyo-Televizyon; Sinema_Türkiye; Türk Sineması_Filmler