Çocuk kitaplarında dini motifler ve din - Pehlivan, Gülsüm (My University, 2003)
Çocuk Hikaye Kitaplarında Dinî ve Ahlakî Motiflerin İncelenmesi adını taşıyan çalışmamız, 1908-1928 tarihlerini kapsamaktadır. Meşrutiyet'ten Harf İnkılabına kadar süren bu dönem, siyasî ve kültürel değişiklerin yoğun olduğu, millî edebiyat anlayışı ile edebiyat ürünlerinin verildiği bir dönemdir. Bu çalışma ile öncelikle o yıllarda çocuk anlayışı ve çocuk kitapları konusundaki yaklaşımların nasıl olduğunu tespit etmeye çalıştık. Bununla beraber siyasî yapının çocuk hikaye kitaplarına yansıyıp yansımadığını anlamak için kitaplardaki dinî ve ahlakî motifleri belirledik. Araştırma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Meşrutiyet öncesi ve 1908-1928 tarihleri arasında çocuk ve çocuk edebiyatı gelişimi hakkında genel bir bilgi verilmiştir. Yine aynı bölümde incelediğimiz otuz bir kitapla ilgili ayrıntılı bilgi sunulmuş; kitaplar hem nitelik, hem nicelik yönünden tanıtılmışlardır. İkinci bölümde ise hikayelerdeki dinî ve ahlakî motifler başlıklar halinde ele alınıp kavramların yer aldığı cümle ve paragraflar olduğu gibi kaynak gösterilerek verilmiştir. Sonuç kısmında dönemin siyasî ve kültürel özellikleri çerçevesinde hikayeler hakkında genel bir değerlendirme yapılmıştır. Son olarak ek 1'de tezde incelediğimiz hikaye kitaplarının kronolojik sıralaması ve bulundukları kütüphaneler; ek 2'de teze dahil olmayan, fakat 1908-1928 dönemi çocuk hikaye kitabı olan kırk kitabın listesi verilmiştir. Ek 3'te hikaye kitaplarından resim örnekleri, ek 4'te ise kapa örnekleri sunulmuştur. 1908-1928 tarihleri Meşrutiyet, Balkan Harbi, I. Dünya Savaşı ve Mütareke yılları olup Cumhuriyet'i ve Harf İnkılabı'nı da kapsamaktadır. Dönemin çocuğa verdiği değeri ve çocuğa bakış açısını, bununla beraber yazarların çocuk hikayeleri konusundaki gayretlerini öğrenmek ve bu konuda bir fikir sahibi olabilmek için bu çalışmanın faydalı ve verimli olmasını temenni ediyoruz.

Our study which is about religious and moral concepts in the children stories includes between the years 1908-1928 Between 1908 and 1928 is important for the history of Turkish Literature. There were many changes in the cultural and political area in these years. In our study of these years we try to determine the concept of the children and the affects of political situation on the children stories. On the other hand we try to clear religious and moral concepts in these stories. This study is separated into the two parts. In the first section we gave some general information about children and evolution of children literature from the constitutional years in 1908, until the revelation of the letter in 1928. After that, we introduced 31 children stories that were written between the years 1908-1928. When we explained the special future of these books we gave all futures about quality and quantity. In the second section we gave some parts from the original of these stories and determined religious and moral concepts. At the end of this study we summarized the affect of the politics and cultural characteristics on the children stories in these years. On the other hand the supplement sections are very important for the researcher. We gave all the children stories name that we could find and their addresses in the libraries of Turkey. And we added some photographs from these books. We hope that this study will help the children literature and the entire researcher on this matter.
Keywords: Din; Din Eğitimi, Çocukların; İslam Dini; Tasavvuf ve tarikatlar