İki ulusun komedisi : Yeşilçam ve Commedia all'Italiana - Duman, Ferhat (My University, 2025)
Türkiye’de Yeşilçam ve İtalya’da Commedia all’Italiana (İtalyan Usülü Komedi), sinemada komedi türünün iki farklı Akdeniz ülkesinde benzer tarih aralığında popülerleşmesiyle 1960 ve 70’li yıllarda hayat bulmuştur. 2. Dünya Savaşı’nın toplumsal ve kültürel etkilerinin İtalyan ve Türk Sineması’ndaki yansımaları ile bahsedilen yıllarda sinemasal açıdan belirli eğilimlerin popülerleştiğini görmekteyiz. Sinemanın başlangıcından beri ana türlerden biri olan komedi, kısa sürede bu kasvetli ortama deva olacak şekilde popülerliğini korumuştur. “Komedi en eski türlerden biridir” (Hayward, 2012, s. 256). Türk Sineması’nın ilk denemelerinde de komedi unsurları içeren filmlere rastlanmaktadır. Buna örnek olarak Bican Efendi karakteri ve sonra Dümbüllü verilebilir. Daha sonra Turist Ömer, Cilalı İbo ve Adanalı Tayfur gibi örneklerle Yeşilçam popüler komedi filmlerinin Türk seyircisi ile kurduğu sıkı ilişki derinleşmiştir. Tezin ilk kısmında Yeşilçam Dönemi’ne kadar Türk Sineması ele alınmıştır. Sessiz sinema döneminde dünyada büyük başarı yakalayan İtalyan filmlerini ve sonrasında İtalyan sinemasının gelişimini hatırlamak açısından ikinci bölümde İtalyan sinema tarihine göz atılmıştır. Üçüncü bölümde popüler sinema ve komedi türü çalışılmıştır. Komedi türünün özelliklerini anlamak, tezin ele aldığı konuyu benimsemek için önem arz etmektedir. Dördüncü ve son bölümde ayrı ayrı Yeşilçam Sineması ve İtalya Usulü Komedi’nin özellikleri ve filmleri ele alınmıştır. Yeşilçam filmleri dönemin Türkiye’sinin izdüşümüdür ve kültürel atmosferini yansıtmaktadır. 60’lı yıllarda Türk Sineması altın çağını yaşamıştır ve yıllık film üretim sayısında ciddi artışlar olmuştur. Türk Sineması Yeşilçam’a kadar sisli alanlarla yaşasa da bu yıllarda ve 70’lerde seyirciyle barışmıştır. İtalyan Usulü Komedi de yerel sınırlar çerçevesinde incelenmiştir. Bu dönemde Mario Monicelli, Pietro Germi, Luigi Comencini, Dino Risi gibi yönetmenler uluslararası alanda başarılar kazanmışlardır. İtalyan komedi filmlerinin bu yükselişinde İtalyan Yeni Gerçekçiliği’nin ve toplumsal gelişmelerin etkisi yadsınamaz. Bu çerçevede iki dönem etkiledikleri ve etkilendikleri yönünden dönemin sinemasal ortamı içerisinde bu tezde çalışılmıştır.

In Turkey, Yeşilçam, and in Italy, Commedia all’Italiana (Italian-Style Comedy), took shape in the 1960s and 1970s as the comedy genre became popular within a similar time frame in two different Mediterranean countries. The social and cultural effects of World War II and their reflections on Italian and Turkish Cinema reveal that certain cinematic tendencies became popular in these years. Comedy, which has been one of the main genres since the beginning of cinema, quickly maintained its popularity as a remedy for this gloomy atmosphere.“Comedy is one of the oldest genres” (Hayward, 2012, p. 256). Films containing elements of comedy can also be found in the earliest experiments of Turkish Cinema. As examples, one may cite the character Bican Efendi and, later, Dümbüllü. Subsequently, with examples such as Turist Ömer, Cilalı İbo, and Adanalı Tayfur, the close relationship that Yeşilçam popular comedy films established with the Turkish audience deepened. In the first part of the thesis, Turkish Cinema up to the Yeşilçam Period is addressed. In order to recall the Italian films that achieved great success worldwide during the silent era and, subsequently, the development of Italian cinema, the second chapter surveys the history of Italian cinema. In the third chapter, popular cinema and the comedy genre are studied. Understanding the characteristics of the comedy genre is important for grasping the subject addressed by the thesis.In the third section, popular cinema and the comedy genre are studied.Yeşilçam films are projections of Turkey of that period, reflecting the country’s cultural atmosphere. In the 1960s, Turkish Cinema experienced its golden age, with a significant increase in annual film production. Although Turkish Cinema had existed in uncertain areas until Yeşilçam, in these years and 70s it reconciled with its audience. Italian Style Comedy is also examined within the framework of local limitations. During this period, directors such as Mario Monicelli, Pietro Germi, Luigi Comencini, and Dino Risi achieved international success. The rise of Italian comedy films owes much to the influence of Italian Neorealism and social developments. Within this framework, the two periods have been studied in this thesis in terms of the ways they influenced and were influenced by each other in the cinematic context of their era.
Keywords: Comedy; Comedy films; Commedia all’italiana; Commedia all’italiana (Italy); Commedia all’italiana (İtalya); Genre; History; Italian Neorealism; İtalyan Yeni Gerçekçiliği; Komedi; Komedi filmleri; Motion pictures; National Cinema; Popular Cinema; Popüler Sinema; Sinema; Tarih; Tür; Ulusal Sinema; Yeşilçam; Yeşilçam (İstanbul, Turkey); Yeşilçam (İstanbul, Türkiye)