İbn Şâhin'in Fezâilu Fâtıma adlı eserinin tahriç ve tenkidi - Koçyiğit, Ferhat (My University, 2020)
“Fezâilü’s-sahâbe” sahâbe aleyhtarlarına karşı onların üstün vasıflarını ortaya koyarak faziletlerini savunan ilmi ve bu alanda yazılan eserleri ifade etmektedir. Geniş hacimli eserlerin bir bölümü şeklinde veya müstakil olarak tasnif edilen fezâilü’s-sahâbe edebiyatının telif amacı sahih bilgileri kaydetmenin yanında ashaba hakaret edip onların değerini düşürmeye çalışan siyasî ve itikadî fırkalara cevap vermektir. Bu çalışmada İbn Şâhin’in (ö. 385/ 996) fezâilü’s-sahâbe edebiyatının oluşmaya başladığı bir dönemde kaleme almış olduğu Fezâilu Fâtıma adlı eserindeki rivayetler Sünnî ve Şiî kaynaklar esas alınarak tahrîc edilmiştir. İki bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümü’nde İbn Şâhin’in yaşadığı çevre, hayatı, ilmî şahsiyeti ve eserleri hakkında bilgiler verilmiştir. “Yaşadığı çevre” başlığı altında İbn Şâhin’in söz konusu eseri kaleme alma sebebi tespit edilmeye çalışılmıştır. İkinci bölüm’de öncelikle Hz. Fâtıma’nın faziletleri hakkındaki rivayetleri ihtiva eden müstakil eserler kronolojik olarak sıralanmış, ardından Fezâilu Fâtıma’nın yazma nüshası ve neşirleri hakkında bilgiler verilmiştir. Son olarak Fezâilu Fâtıma adlı eserindeki rivayetler, Sünnî ve Şiî kaynaklar esas alınarak tahrîc edilmiş, rivayetlerin tahrîcinde bağlamsal farklılıklar, zaman-mekân olgularındaki değişim ve lafzî farklılıklar esas alınmıştır.

“Fadhâilu’s-sahâba” refers to the science and works written in this field defending their virtues by revealing their superior qualities against their opponents. The purpose of Fadhâilu’s-Sahâba literature, which is classified as a part of large volumes or as a detached one, is to respond to political and secular sects who try to insult and decrease their value besides recording authentic information. Fadhâilu’s-Sahâba, written by Ibn Shahin (ö. 385/ 996) in a period when Fadhâilu’s-Sahâba literature started to be formed, were searched on the basis of Sunni and Shiite sources. In the first part of the work, which consists of two parts, information about the environment, life, scientific personality and works of Ibn Shahin was given. Under the title of environment in which he lives, the reason of Ibn Shahin for writing the work is tried to be determined. In the second part, first of all, the detached works containing the narrations about the virtues of Fatima are listed chronologically, and then information about the manuscript and editions of the Fadhâilu Fatima is given. Finally, the narrations in his work Fadhâilu Fatima are drived based on Sunni and Shiite sources, and in the drive of narrations, contextual differences, changes in time-space facts and verbal differences are put into consideration.
Keywords: Fadhâilu Fatima; Fezâilu Fâtıma; Hadis; Hadith; Islam; İbn Şâhin; İslam; Shiite; Sunni; Sünnî; Şiî Ibn Shahin