Hazır giyim sektöründe davranış kuralları : örgütlenme özgürlüğü üzerine inceleme - Çelik, Engin (My University, 2019)
ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜ ÜZERİNE İNCELEMEBu çalışmada üretimin ilişkilerinin tarihsel gelişimi ile birlikte teknolojik gelişmelerin üretim süreçlerindeki etkileri ve tarihsel süreçte tekstil ve hazır giyim üretiminin erken kapitalistleşen ülkelerden ucuz emek bölgelerine doğru hareketi gösterilmeye çalışılmıştır. Türkiye’deki tekstil ve hazır giyim sanayisinin Cumhuriyet’in ilk yıllarından bu yana gösterdiği gelişim ve tarihsel dönemeçler incelenmiş ve Türkiye’nin bugünkü tekstil ve hazır giyim alt yapısının küresel pazar içinde nasıl konumlandığı incelenmiştir. Küreselleşme sürecinde uluslararası üretimin artmasıyla düzenleyici kuruluşlar tarafından başlatılan çokuluslu şirketlere yönelik kurumsal sosyal sorumluluk girişimleri ile birlikte hazır giyim sektöründe benimsenen davranış kuralları incelenmiştir. Davranış kurallarının hazır giyim sektöründeki çokuluslu şirketlerin tedarik zincirinde ne şekilde gözetildiği sorusunu incelemek üzere bu kurallardan örgütlenme özgürlüğü kapsamında inceleme yapılmıştır. Bu incelememiz sonucunda öğütlenme özgürlüğünün tedarikçi firmalarda uygulanmasının sınırlı düzeyde olduğu görülmüştür. Örgütlenme özgürlüğünün üretimin nicel durumundan, tedarik zincirinin yapısal sorunlarından ve tüketim alışkanlıklarından etkilendiği sonucuna varılmıştır.TABLOLAR DİZİNİ7ŞEKİLLER DİZİNİ8GRAFİK DİZİNİ9GİRİŞ121.KÜRESELLEŞME SÜRECİNDE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜ151.1TARİHSEL OLARAK ÜRETİM İLİŞKİLERİNİN KONUMU151.2KÜRESEL HAZIR GİYİM ENDÜSTRİSİNDE ULUSLARARASI ÜRETİM231.3 HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE KÜRESEL DEĞER VE TEDARİK ZİNCİRLERİ311.4 KÜRESEL TEDARİK ZİNCİRİ371.5 TEDARİK ZİNCİRLERİNDE İSTİHDAM VE ÇALIŞMA KOŞULLARI402. TÜRKİYE’DE TEKSTİL VE HAZIR GİYİM SANAYİSİ432.1 TÜRKİYE’DE TEKSTİL VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN TARİHSEL GELİŞİMİ432.1.1 1923-1960 Dönemi432.1.2 1960-1980 Dönemi462.1.3 1980-2000 Dönemi472.1.4 2000’li Yıllar512.2 HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNÜN TÜRKİYE’DE YERİ62Tablo 16 2009-2018 Dönemi Hazır Giyim Sanayisinde İşiçi ve İşveren Sayısı66Tablo 17 2018 Aralık Ayı Hazır Giyim Sanayisinin Büyüklüğüne Göre Çalışan Sayısı67Tablo 18 Hazır Giyim İşçilerinin Ortalama Günlük Kazancı69Tablo 19 Faaliyet Alanlarına Göre İşçilerin Günlük Ortalama Kazancı703. HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNDE DAVRANIŞ KURALLARI: ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜ ÜZERİNE İNCELEME793.1 KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUĞUN GELİŞİMİ793.2 DAVRANIŞ KURALLARININ GELİŞİMİ803.3 KURUMSAL SOSYAL SORUMLULUĞUN ÇALIŞMA KOŞULLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ903.4 MODA VE HIZLI MODA’NIN ÇALIŞMA KOŞULLARI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ983.5 DAVRANIŞ KURALLARININ ÖRGÜTLENME ÖZGÜRLÜĞÜ KAPSAMINDA İNCELENMESİ1023.5.1 Örnek Olay Çalışması -11053.5.2 Örnek Olay Çalışması-21073.5.3 Durum Değerlendirmesi109SONUÇ112KAYNAKÇA118

In this study, with the historical development of the relations of production and the effects of technological developments on production processes, it has been tried to show the movement of textile and garment production from developed countries to cheap labor regions in the historical process. Since the early years of the Republic, the industrialization steps in the textile and clothing sector and the historical transformation of the sector have been examined. Position of textile and apparel industry of Turkey in global market has been tried to be shown.In this study, corporate social responsibility initiatives for multinational companies which has been started after neoliberal economy policies, and codes of conduct in apparel sector have been examined. In order to examine the question of how the code of conduct is observed in the supply chain of multinational corporations in the apparel sector, an assesment was conducted within the scope of freedom of association. As a result of this assessment, it was seen that the implementation of the freedom of association in supplier firms was limited. It was concluded that freedom of association was influenced by the quantitative status of production, structural problems of the supply chain and consumption habits.
Keywords: davranış kuralları; garment; hazır giyim; supply chain; tedarik zinciri codes of conduct; tekstil; textile