Gayri̇ askeri̇ statüde bulunan Ege Adalarının si̇lahlandırılmasının, 1969 Vi̇yana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi̇ madde 60 (esaslı ihlal) kapsamında değerlendi̇ri̇lmesi̇ - Altıntaş, Ahmet Tunahan (My University, 2023)
Türkler, tarih boyunca Ege Denizi ve adalar üzerindeki hak ve menfaatlerinden vazgeçmek istemedikleri için, Osmanlı Devleti’nden sonra kurulan Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile Yunanistan arasında Ege sorunları baş göstermiştir. Bu sorunlardan birisi gayri askeri statüdeki Ege Adalarının silahlandırılması ve askerileştirilmesi sorunudur. Bu sorunun temellerine inilirken, adaların tarih boyunca egemenlik devirlerinin incelenmesinin yanında, Ege Adaları’nın egemenlik devri sorununun uluslararası alanda görüşülmeye başlandığı konferanslar ve sonucunda imzalanan sözleşmelerin de değerlendirilmesi gerekmektedir. 1913 Londra Antlaşması, 1913 Atina Antlaşması ve 1914 yılına ait Altı Büyük Devlet Kararı, bu sözleşmelerin başında gelmektedir. Bu sözleşmeler ve özellikle Altı Büyük Devlet Kararı ile Ege Adaları’nın egemenliği Yunanistan’a devredilirken, adalara gayri askeri statü getirilmiştir. Lozan Barış Antlaşması’nın 12 ve 13. maddeleri ile Lozan Boğazlar Sözleşmesi’nin 4 ve 6. maddelerinde, bu sözleşmeler ve Altı Büyük Devlet Kararı teyit edilerek, adaların gayri askeri statüsü düzenlemiştir. 1947 Paris Barış Antlaşması ile İtalya’dan Yunanistan’a devredilen adalara, aynı sözleşmenin 14. maddesi ile gayri askeri statü getirilmiştir. Bu sözleşmeler ile asker ve silahtan arındırılan Ege Adaları’nın gayri askeri statüsünün kalktığını ileri süren Yunanistan, egemenlik sahibi olduğu adalarının bu yükümlülüğünü ihlal etmektedir. Bu sorun, çalışmada antlaşmalar hukuku bağlamında değerlendirilmiştir. Antlaşmalar hukukunda bir antlaşmanın ihlali ve esaslı ihlal kavramları, uluslararası örf ve adet hukuku kurallarında yer alırken, kodifiye edildikten sonra da Viyana Antlaşmalar Hukuku Sözleşmesi’nin 60. maddesinde düzenlenmiştir. 60. maddede, esaslı ihlalin tanımı yapılmış ve çok taraflı antlaşmalarda ihlalden özel olarak etkilenen tarafa bazı haklar verilmiştir. Uluslararası hukukta devletin sorumluluğuna başvurma hakkının yanında, Türkiye’nin Yunanistan’a karşı esaslı ihlale başvurma hakkının olduğu kabul edilmelidir.

Since the Turks did not want to give up their rights and interests over the Aegean Sea and the islands throughout history, Aegean problems have arisen between the Republic of Turkey, which was established after the Ottoman Empire, and Greece. One of these problems is the armament and militarisation of the Aegean Islands, which have a non-military status. While delving into the roots of this problem, it is necessary to analyse the transfer of sovereignty of the islands throughout history, as well as the conferences where the question of the transfer of sovereignty of the Aegean Islands was discussed in the international arena and the conventions signed as a result. The 1913 Treaty of London, the 1913 Treaty of Athens and the 1914 Decision of Six Powers are the most important of these conventions. With these conventions and especially the 1914 Decision of Six Powers the sovereignty of the Aegean Islands was transferred to Greece, while the islands were given a non-military status. Articles 12 and 13 of the Lausanne Peace Treaty and Articles 4 and 6 of the Lausanne Straits Convention confirmed these conventions and the Six State Decision and regulated the non-military status of the islands. With the 1947 Paris Peace Treaty, the islands transferred from Italy to Greece were given a non-militarised status by Article 14 of the same treaty. With these conventions Greece, which claims that the non-military status of the Agean Islands, which were demilitarized and deweaponized, has expired, violates this obligation of its sovereign islands. This issue is analysed in the context of the law of treaties. In the law of treaties, the concepts of breach of a treaty and fundamental breach are found in the rules of customary international law, and after being codified, they are regulated in Article 60 of the Vienna Convention on the Law of Treaties. Article 60 defines fundamental breach and grants certain rights to the party specifically affected by the breach in multilateral treaties. In addition to the right to invoke state responsibility under international law, it should be recognised that Turkey has the right to invoke a fundamental breach against Greece.
The assessment of the armament of the Aegean Islands, which have a non-military status, under article 60 (fundamental breach) of the 1969 Vienna Convention on the Law of Treaties
Keywords: Ada; Aegean Islands (Greece and Turkey); Antlaşma; Ege Adaları (Yunanistan ve Türkiye); Ege Denizi; Esaslı İhlal Aegean Sea; Fundamental Breach; Gayri Askeri Statü; International status; Non-Militarised Status; Silahlandırma; The Island; Treaty; Uluslararası statü; Weaponisation