Çağdaş türk düşüncesinde ibn arabi felsefesinin ele alınışı - Öztürk, Özkan (My University, 2007)
ÇAĞDAŞ TÜRK DÜŞÜNCESİNDE İBN ARABÎ FELSEFESİNİN ELE ALINIŞI Çağdaş Türk düşüncesinde İbn Arabî felsefesinin diğer düşünce mektepleriyle olan ilişkisi yeniden yorumlanmıştır. İslam dünyasını giderek daha fazla etkisi altına alan modern batı felsefesine eşit düzeyde bir karşılık vermek veya dinî açıdan mahzurlu görülen felsefî ekollerin zararlı etkisini bertaraf etmek için İbn Arabî ve vahdet-i vücûd düşüncesi öne çıkarılmıştır. Bu dönemde İbn Arabî ile ve vahdet-i vücûd düşüncesinin ilk defa diğer İslâm düşünce ekollerinden daha derin imkânlara sahip olduğunun fark edildiği görülmüştür. İbn Arabî ve felsefesi varlıktan bilgiye, kelamdan psikolojiye, bilimden tekniğe, astrolojiden kimyaya kadar uzanan, son derece kapsamlı bir tefekkür tarzının örneklerinden biri olarak değerlendirilmiştir. Batı düşüncesinin karşısına çıkabilecek bir düşünme biçimi olarak tercih edilmiştir. Hatta İbn Arabî ve vahdet-i vücûd düşüncesinin Batı felsefeleri tarafından fikirleri iktibas edilmiş bir sistem olduğu düşünülmüştür. Bu yönüyle vahdet-i vücûd İslâm düşünce, bilim, edebiyat ve ahlakını temsil etme kabiliyeti yüksek bir felsefe olarak öne çıkarılmış, dönemin modernist müelliflerinin savunmacı, aktivist tutumları ve bunun paralelinde oluşan zaafları sebebiyle farklı bir İbn Arabî algısı da ortaya çıkmıştır. İbn Arabî konusunda dönemin en belirgin tartışması, felsefesinin ne olduğuna dairdir. Felsefi terimler konusunda büyük bir belirsizliğin olduğu bu dönemde İbn Arabî felsefesi panteizm, idealizm, mistisizm, spiritüalizm, sûfizm, monism, fenomenizm, olarak anlaşılmış ve bu konuda tartışmaların yaşanmıştır.

EVALUATION OF THE PHILOSOPHY OF IBN ARABI IN MODERN TURKISH THOUGHT The relationship between philosophy of Ibn Arabi and other thought of schools has once again been evaluated. Ibn Arabi and wahdat al-wujud Philosophy have been highlighted in order to equally respond modern western philosophy that has been increasingly influencing Islamic world or eliminate the pernicious effects of philosophies considered as unfavorable in view of religion. It has been acknowledged that it was noticed at this time, for the first time, that Ibn Arabi and wahdat al-wujud thinking had much deeper means than other Islamic schools. Ibn Arabi and his philosophy have been considered one of the examples of profound way of thinking stretching from existence to science, theology to psychology, science to technique, astrology to chemistry. It has been favored as a way of thinking to challenge western thinking. Ibn Arabi and wahdat al-wujud philosophy have even been regarded as a system whose ideas have been quoted by western philosophies. From this view, wahdat al-wujud has been prioritized as a high philosophy having the capability to represent Islamic thought, science, literature and ethic; moreover a different Ibn Arabi perception arose due to defensive and activist behavior of that time’s modernist authors and their weaknesses occurred in this context. The most evident argument at his time concerning Ibn Arabi was “what his philosophy is”. At that time where there was a great uncertainty regarding philosophic terms, Ibn Arabi philosophy has been understood as pantheism, idealism, mysticism, spiritualism, sufism, monism and phenomenism, and arguments have been brought forward.
Keywords: İslam Dini; İslam Felsefesi; Panteizm