Mahmut B.Ahmet B.Musa Ebu Muhammet Bedrettin El-Ayni’nin “Şerhu’l-Avamil el-Mie Lil-Cürcani” adlı eserinin edisyon kritiğinin yapılması - Yılmaztürk, İlyas (My University, 2004)
Bu çalışmamızla Bedreddin Mahmud el- AYNÎ ve eseri Şerhu'l Avamil el-Mie' lil-Cürcânî adlı şerhinin edisyon kritiğini yaptık. Şarihimizin tam ismi Mahmud b. Ahmed b. Musa b. Ahmed, Ebu Muhammed Bedreddin el- 'Aynî el- Hanefîdir. Türk asıllı Hanefi fakihi, tarihçi, hadis ve dil âlimi olan Aynî, (762-855 h. / 1361-1451 m.) yılları arasında yaşamış, 90 yıllık ömrüne birçok eseri sığdırmış, 21 Temmuz 1361 tarihinde Ayıntab (Gaziantep)'te doğmuş, 4 Zilhicce 855 (28 Aralık 1451) tarihinde vefat etmiş ve kendi kurduğu Medresetü'l-Ayniyye'nin avlusunda defnedilmiştir. Bedreddin AYNÎ, Türk asıllı olmasına rağmen her yönüyle Arap gramerine hakim olduğunu, literatüre vakıf olduğunu sadece bu eseriyle değil, isimlerini ilgili yerde zikrettiğimiz hacimli eserleriyle ortaya koymuştur. Onun konuları işleyiş tarzı, örneklendirmeleri ve daha da önemlisi ifade ettiği görüşlerin hemen hepsinin kime ait olduğu ile beraber vermesi ilmi bir olgunluğun göstergesidir. Şerhte kullanılan kaynakları zikrettiğimiz bölümde, vefat tarihleri ile birlikte isimleri verilen şahıslara ve istifade ettiği kitaplara baktığımızda bu konu daha da iyi anlaşılacaktır. Ayrıca gramere dair meseleleri ele alırken ilmî esaslara riayet ettiğini görüyoruz. Şöyle ki; ele aldığı konu ile ilgili değişik görüşleri zikredip bunları örneklendirerek ilmî bir yaklaşım sergilemiştir. Başarısı, çağdaşı alimler tarafından kıskanılmış, hazmedilememiş; sadece bu yüzden inişli çıkışlı ve buhranlı bir hayat yaşamıştır. Çalışmamızı üç bölüm halinde ele aldık. Giriş bölümünde Arap dilindeki ilk filolojik çalışmaları, dil mekteplerini ele aldık. Birinci bölümde Bedreddin Mahmûd el-Aynî'nin hayatını

bir şekilde incelemeye çalıştık. İkinci bölümde Cürcânî Avâmili'nin muhtevasını, üzerine yapılan çalışmaları, çeşitli yazma nüshalardan örnekler vererek inceledik. Şerhte ve tahkikte takip edilen metodu belirttik. Üçüncü bölümde ise Aynî'nin Avâmil şerhinin tahkik edilmiş metnini ele aldık. Bilindiği gibi, ecdadımızla aramızdaki en önemli bağ onların bize bırakmış oldukları eserlerdir. Maalesef binlerce cilt yazma eser ilgisizlikten dolayı yok olmakla karşı karşıyadır. İmkansızlıklar içinde çeşitli zorluklarla meydana getirilip bize kadar ulaşan bu mirasa sahip çıkmak bizim hem milli, hem de dini görevimizdir. Bu açıdan baktığımızda bir nebze de olsa bir esere sahip çıkıp onun çürüyüp yok olmasını engellemiş olmanın bahtiyarlığını yaşıyorum. Dileğim yazma eserlere olan ilginin daha da artmasıdır. SUMMARY With this studying we critised Bedreddin Mahmud el- AYNÎ and his explanation named Şerhu'l Avamil el-Mie' lil-Cürcânî. Our Writer's exact name is Mahmut b. Ahmet b. Musa b. Ahmet, Ebu Muhammed Bedreddin el-'Aynî el-Hanefî. Aynî that the Turkish Hanefi commentator, historian, hadis scientist and linguist was living between (762-855 h. / 1361-1451 m.) years. He put many works in 90 years old of his life. He was born in the Ayıntab (Gaziantep) at the date of July 21 1361. He was death in 4 Zilhicce 855 (December 28 1451) and he was burying in count yard of Medresetü'l- Ayniyye' that he set up. In spite of origion of Turkish Bedreddin AYNÎ showed up that the dominated of Arabic gramer with every side and dominating of literature not only with his works with other his works those we told their names in interested place, His manner of working of subjects giving examples and the most important one almost all the opinion that the expression he give with whose they belong it was the sign of science maturity. This subject will be understood beter if we looked the chapter that we wrote the used reference in the studying, people whose names given with their death date and the books that he used. Also we see when he takes up the matter about gramer he follows the science basics. As follows he show a scientific approach to tell the different opinions with examples about the subject that he takes up. His success has been jealous and not bear by his contemporary only for this he lived descently and ascently and uneasy life. We take up our working in three parts. In enter part we take up the first philological studying in Arabic language school. In first part we tried to studying the life of Bedreddin Mahmut el-Aynî in summary form. In second part we researched the contents of Cürcâni Avâmil'i, the studying about it with giving examples from various hand-written. In explanation and criticism we show the followed method. Although in third part we took up the studied Avamil explanation of Aynî. As known the most important relation between our ancestors and us is the workings that they gived us. Unfortunately the thousands hand-written become face to vanished because of the indifference. To claim that inheritance which in impossibility with various difficulties has produced and reached to us is our both national and religious study. When I look in this way I am living happiness of the claim a working and prevent to be decayed and vanished. My wish to be increase of the interest to the hand-written.
Keywords: Arap Dili; Arapça; Dil