Maliye nezareti, Temettuat defterlerine göre (1844-1845) Avunya kazasının sosyal ve ekonomik yapısı - Öztürk, Ferhat (My University, 2010)
MALİYE NEZARETİ, TEMETTUAT DEFTERLERİNE GÖRE (1844–1845) AVUNYA KAZASININ SOSYAL VE EKONOMİK YAPISI ÖZET Osmanlı İmparatorluğunda Tanzimat'ın ilânından sonra maliye alanında yeni düzenlemeler yapılmış, herkesin ticari gelirlerine göre tek bir vergi alınması için yeni kanunlar çıkarılmıştır. Halkın vergiye esas alınacak mal, emlâk ve kazancının tespiti için yapılan yazımlar sonucu hazırlanan temettuât defterleri, Başbakanlık Osmanlı Arşivinde kayıtlı bulunmaktadır. Temettuât defterleri ait oldukları yerleşim birimlerinin sosyal ve ekonomik yapıları hakkında önemli bilgiler vermektedir. Bizim çalışmamız, beş defterden oluşan Avunya Temettuât defterlerine göre 19. yüzyıl ortalarında Avunya’nın sosyal ve ekonomik yapısının değerlendirilmesidir. “Maliye Nezareti, Temettuat Defterlerine Göre (1844-1845) Avunya Kazasının Sosyal ve Ekonomik Yapısı” adını taşıyan bu tez çalışmamız dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde “Avunya adı ve ilk çağlardan 19. yüzyıla kadar kısa tarihçesi” konusu ile çalışmamızda ana kaynak olan Temettuât defterlerinin hazırlanmasının tarihi arka planını açıklayan “Osmanlı Devleti’nde temettuât defterleri ve Avunya’ya ait defterlerin özellikleri” ele alınmıştır. Bu defterlerin niteliği, iktisadi ve sosyal tarih kaynağı olarak önemleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde kazanın sosyal yapısına ait nüfus bilgileri ve meslekler hakkında bilgi verilmiştir. Nüfusun dağılımı tablolarla incelenmiş, hane reislerinin sahip oldukları meslekler, bu mesleklerin özelliklerine göre gruplandırılması, nüfus içindeki oranları ve kaza ekonomisindeki payları gibi konular ele alınmıştır. Üçüncü bölümde kazanın iktisadî yapısını oluşturan gelir kaynakları ve dağılımına yer verilmiştir. Gelir grupları, meslek -gelir karşılaştırması gibi incelemeler yapılmıştır. Ziraat hayatı ve hayvancılık konuları incelenmiştir. Zirai toprak alanlarının köy, hane başına düşen miktarları ve üretilen ürünlere göre dağılım gibi tespitlere yer verilmiştir. Ayrıca cins ve özelliklerine göre hayvan dağılımı ve karşılaştırmalar yapılmıştır. Dördüncü bölümde vergi çeşitleri ve vergi dağılımı açıklanmıştır. Tezimizin ana kaynağı temettuât defteri bilgileri konularına göre tasnif edilmiş ve tablolar halinde gösterilerek değerlendirmeler yapılmıştır. Temettuât, Avunya, Ekonomi, Tarım, Hayvancılık, Vergi. THE SOCIAL AND ECONOMIC STURUCTURE OF AVUNYA ACCORDING TO THE MINISTRY OF FINANCE, TEMETTUAT NOTEBOOKS (1844-1845)

In Ottoman Empire, after the Tanzimat announcement there had been made a new law to get a single tax from people according to their commercial income. “The temettuât notebooks” prepared according to the notes taken for determining the real estate, property and income of people are registered in “The Premiership of Ottoman Archives”. “The Temettuât Notebooks” gave important information about the socio economic structure of the settlements they belong to. Our study is the evaluation of the socio economic structure of Avunya in the middle of 19 th Century according to “The temettuât notebooks of Avunya” which are made up of 5 books. Our thesis, whose title is “The Social and Economic Structure of Avunya According to the Ministry of Finance, Temettuât Notebooks (1844-1845)” is composed of four parts. In the first part; the topics both “The name of Avunya and it’s short history from the first ages till nineteenth century, and The Temettuât Notebooks of Ottoman Empire and the specialties of the books belong to Avunya” which explain the historical background of the preparation of the Temettuât Notebooks which are the basic source of our study are taken part in. The quality and importance of those books as a source for economic and social history were dwelt on. In the second part, it was given information about the occupations and the population of the social structure of the city. The distribution of the population is examined by the help of charts. The occupations of the heads of the families, the classification of these occupations according to their specialties and their rate in population and parts in the economic situation of the city are some of the topics studied in this part. In the third part the topics, the income sources and distribution making up economic structure of the city take part. The groups of income and the comparison of the occupation-income are examined in the sector. Animal husbandry and agricultural life are studied. The amount of the agricultural land areas belongs to per a household, a village and the spread of these areas according to the products are taken part in here. Furthermore the spread of animals according to their kinds and specialties and comparisons of them are made in this part. In the fourth part the distribution and types tax of are explained. The knowledge of the Temettuât Notebooks which are the main source of our thesis are grouped according to their topics and those are evaluated by showing charts. Temettuât, Avunya, Economy, Agriculture, Stock-breeding, Tax.
Keywords: Ekonomi Tarihi; Sosyo-Ekonomik Yapı