Belgesel sinemada emeğin örgütlü mücadelesi “Davutpaşa’nın Külleri” - Başer, Ayten (My University, 2011)
Gelişen ekonomi-politik ve tarihsel süreç içerisinde azap dolu bir tarihe tanıklık eden ve bu tarihin kendisini bizatihi yaşayan işçilerin daha önceki dönemlerde sahip oldukları köle kimliği Sanayi Devrimi ile beraber “özgür” bireyler şeklinde dönüşüme uğrasa da bu süreç ya da “özgür” birey fikriyatı sadece köleliğin bir veçhesi olarak yaşanmıştır. Artık büyük sanayi makineleri içinde bir aygıt olarak görülmeye başlanan ve kendine ve ürettiğine yabancılaşan işçi yakın dönemde – özellikle 1970 yılların son çeyreğinde- kapitalizmin kendi krizini aşmaya yönelik olarak uygulamaya soktuğu neo-liberal ekonomi politikalarıyla birlikte güvencesizlik ve işsizlikle yüz yüze kalmıştır. Emeğin tüm dünyada yaşadığı prekarizasyon/ esnekleşme süreci işçilerin yaşamlarında oldukça önemli makro dönüşümlerin önünü açmıştır. Halihazır da işsizlikle mücadele eden işsiz işçiler, zorunlu olarak güvencesiz çalışmaya mecbur bırakılmış ve güvenliksiz koşullarda çalışmak zorunda bırakılmıştır. İşçilerin çalışmak zorunda kaldığı bu koşullar hem çalışma hayatları boyunca sarsıntılar yaşamalarına, görmezden gelinmelerine hem de güvenliksiz koşulların yol açtığı iş kazaları sonrasında yaşadıkları kriz durumlarına ve insani olmayan süreçlere kaynaklık etmiştir. Bununla birlikte makro ekonomi-politikaların tetikleyicisi olduğu bu durumlar, sadece işçilerin kendisinin yaşam akışlarını etkilememiş aynı zamanda işçilerin aileleri de, bir başka ifadeyle maaile, bu durumdan etkilenmiştir. Bu etkinin yaşandığı ve daha ileri bir aşamaya taşınarak yok sayılmanın bir mücadele deneyimine dönüştürüldüğü süreçlerden biri de 31 Ocak 2008’de Davutpaşa Emek İş Hanı’ndaki maytap atölyesinde meydana gelen patlamanın ardından yakınlarını kaybeden Davutpaşalı Ailelerin sürdürdükleri hak arama mücadelesidir. Davutpaşalı Ailelerinin mücadele süreçlerini konu alan bu çalışmanın birinci bölümünde emek mücadelesinin tarihsel olarak kısa bir özetine değindim. İşçi olmanın kendisinin tarihsel olarak nasıl bir dönüşüm yaşadığına değinerek, işçi sınıfını var eden Sanayi Devrimi ile beraber meydana gelen ekonomik sistemlerin de etkisiyle kurulan yapılar ve bunu sonucunda güvencesiz istihdam, sendikasızlaştırma girişimi, kayıt dışılık gibi kavramlar üzerinde durdum. Diğer taraftan işçiler için asıl olması gereken sosyal devletin özellikleri ve sosyal devletin işçi sınıfına kattıkları üzerinde durarak bu sürecin güçlendirici yapısını ön plana çıkarmaya çalıştım. İkinci bölümde belgesel sinemanın tanımından yola çıkarak, belgesel sinemanın türleri ve bunlar içinde de özellikle kullandığım tür olan gerçek türü anlatmaya çalıştım. Yine belgesel sinemada emek konulu filmlerden yola çıkarak kendi filmimi değerlendirdim. Son bölümde ise filmin yapım aşamasındaki neler yaptığımı ve filmin hangi şartlarda gerçekleştiği üzerinde durdum.

Working class that witness to a history full of suffering in emerging economic-political and historical processes and have the identity of slave in earlier periods. With the Industrial Revolution, although this identity had a transformation in the form of free individual, the notion of free individual had only as an aspect of slavery. Working class that is considered as a device among the big industrial machines any longer and is self-alienated and alienated to labor has faced with the precarization and unemployment in consequence of neo-liberal economic policies which carried out by capitalist system to overcome its own crisis especially in the last quarter of 1970. The process of flexibilisation/ precarization of labor which is dominant all over the world has leaded to significant macro-transformations in working class’ lives. Unemployed workers who are struggling against unemployment currently have been made to work in unsecured and unsafe conditions. These conditions in which working class has to work not only cause upheaval throughout their working lives and to be ignored but also trigger crises and non-human processes immediately after accidents at work caused by unsafe conditions. However, these conditions which are the trigger of the macro-economic policies affect both working class’ daily routine and families of workers, in other words enfamille is influenced by this conditions. One of the significant processes that this effect has taken place and been moved to a more advanced stage which has been turned into an experience of struggle is Davutpaşa Families’ struggle for their right. Davutpaşa Families whose relatives passed away after the explosion that occurred the sparkler atelier in Davutpasa Emek İş Hanı in January 31, 2008 still continue their struggle. In the first part of this study which tries to explore the process of Davutpaşa Families’ struggle, I mentioned a brief synopsis of the historical struggle of labor. Referring to how being a worker transformed historically I focused on the concepts such as precarious employment, union-busting intervention and informality which are results of the established economic system. On the other hand, I tried to emphasize the strengthening dimension of the welfare state and social state. Referring to the definition of documentary cinema in the second part I tried to describe the types of documentary cinema -especially the actual type which I used in this study. Again referring to the documentary cinema based on labor I evaluated my own film. In the last part of the study, I mentioned on what I did on the phase of construction and in what conditions the film was produced.
Keywords: Belgesel; Beyaz Perde; Sinema