Agehi’nin Riyazü’d-Devle adlı eseri vr.117b-vr.175b : (giriş-metin-dizin) - Güney, Sıla (My University, 2013)
Çağatayca, Türk dilinin Orta Asya’da 15.-20. yüzyılları arasındaki dönemine verilen addır. Bu tarihî Türk lehçesinin ilk dönemi ve Nevaî ile gelişen klasik dönemi hakkında araştırma ve çalışma yapılmıştır. Ancak son devri hakkında yapılan çalışmalar azdır. Bu çalışmada Çağataycanın son devirlerine ait Riyâzü’d-devle adlı bir tarih kitabı incelenmiştir. Bu kitap Âgehî tarafından 19. yüzyılın ilk yarısında yazılmıştır. Rusların Orta Asya’yı işgalinin hemen öncesine kadar Orta Asya, özellikle Hîve Hanlığı tarihini anlatan yerli bir kaynak olarak Riyâzü’d-devle, hem dili hem de konusu bakımından önemlidir. Elinizdeki çalışma Riyâzü’d-devle’nin 117b-175b varakları arasındaki bölümü üzerinde yapılmıştır. Çalışmada eserin yazarı, nüshaları ve içeriği hakkında bilgi verildikten sonra metnin imlâ ve dil özellikleri üzerinde durulmuştur. Metnin transkripsiyonu yapılmış, en sonunda da dizinine yer verilmiştir. Bu çalışma sayesinde Orta Asya Türk tarihinin 18.-19. yüzyılları hakkındaki bilgilerimiz artmış, son dönem Çağatayca dilinin kelime hazinesi hakkındaki araştırmalara da katkıda bulunulmuş olmaktadır. atayca, Riyâzü’d-devle, Türk dili, Orta Asya Türk tarihi, Âgehî.

Chagatay language is the name of the age between 15th-20th centuries in which Turkish language was used in Central Asia. Many researches and studies have been done about the first period of this Turkish dialect and classic period which was developed by Nevaî. However, studies about the last period of Chagatay language have decreased recently. In this study, a history book called Riyâzü’d-devle which belongs to last periods of Chagatay language was examined. This book was written at the beginning of the 19th century by Âgehî. Riyâzü’d-devle which is a local book that narrates the history of Khive Khanete and Central Asia before Russian occupation is important because of both its language and theme. This study has been done on the part of 117b-175b sheets of the book. This study focused on spelling and language features of the text after giving information about the author, other copies and content of the text. Transcription of the text was done and there is an index at the end. Thanks to this study, we have more information about Central Asia Turkish History in 18th-19th century and also a contribution has been done to the last period of Chagatay language and its vocabulary. Key words: Chagatay language, Riyâzü’d-devle, Turkish language, History of Turks in Middle Asia, Âgehî
Keywords: Agehi; Çağatay Dili; Türk Dili