Gebze ve çevresinde yaygın inanışlar ve kelam açısından kaynakları - Karaçoban, Ethem (My University, 2004)
Adı ve Soyadı: Ethem KARAÇOBAN lahiyat Proğramı: Kelâm Prof.Dr. M.Saim YEPREM Tez Türü ve Tarihi:: Doktora, 2004 Türkçe

man-İnanç 1-Faith-Belief 2-Halk İnançları 2-Superstitions 3-Âdet, Gelenek 3-Custom, Tradition 4-Kültür 4-Culture 5-Esâtîr 5-Myth ÖZET İnsanlık tarihi boyunca olduğu gibi bugün de geniş anlamıyla inanç ve iman insanın gündemindedir. Onların inançlarının konuları ise çok çeşitli olup, geneli Kutsal ile alakalıdır. Kutsal ise dolaysız olarak gözlemlenemediğinden, fertler tarafından çeşitli şekillerde algılanmakta ve çeşitli yollarla Kutsal ile irtibat kurulmaya çalışılmaktadır. İman ise, inancın en üst derecesidir. İnanç, örf-âdet ve gelenekler zamana karşı oldukça dirençli bir görünüm arz etseler de zamanla bunlar da değişime maruz kalmaktadır. İnsanların gündeminde olan inanç ve iman kelâm bağlamında ele alındığında, yani insanların sahip oldukları inanç ve iman, Kur'an anlayışıyla kıyaslandığında, temel dini esaslara olan iman oldukça yüksek seviyelerde olmasına rağmen, bunlardan bazılarının anlamsal ya da fonksiyonel değişmelere uğradıkları görülmektedir. Bu değişimin nedenleri arasında kültürel miras ve inançların, coğrafyanın önemi oldukça fazladır. Geleneklerinden kopamayan insanlar bu geleneklerini yeni dinlerine ait formlar içinde sürdürmüşlerdir. Bu süreçte hem örf-âdet ve gelenekler yeni şekillere bürünmüşler, yani kendileri değişime maruz kalmış hem de dini inanç, düşünce ve ibadetlerde bazı değişme ve sapmalara neden olmuşlardır. Mezkûr unsurlardan bir kısmı ise İslam dininin temel esasları ile bir arada bulunamayacak içeriğe sahiptir. Yapılan ankette halkın büyük bir oranda Allah inancına sahip olduğu, diğer inanç esaslarına imanın da oldukça yüksek oranlarda seyrettiği gözlemlenmiştir. Bunun yanında İslam tarafından yasaklananlar da dahil olmak üzere halk inançlarının toplumun bütün kesimlerinde, bazen de oldukça yüksek oranda, varlığını sürdürdüğü tespit edilmiştir. SUMMARY Today belief and faith are part of our daily lives as it has been throughout the history of mankind. In the past, the beliefs that people had were various but they were mainly about what is considered Holy. Because Holiness cannot be envisioned directly, individuals perceived it in various forms and they tried to connect with it in a variety of ways. Faith, on the other hand, is the highest degree (form) of belief. Beliefs, customs and traditions may be resilient against the changes in the society; nevertheless, they have changed throughout the history. When considered in terms of Islamic Philosophy (Kelam), namely when we view the belief and faith of people with the Qur'anic understanding, it is clear that some of them have changed in term of their meaning and function even though there is a high degree of faith in the principals of the religion (Islam). Cultural inheritance and beliefs and also geography are among the more important reasons for this change. People who could not part from their traditions have continued practicing them in some forms within their newly-adopted religion. In this process, these customs and traditions have taken new forms while they also caused some change and deviations in the religious belief, religious thinking and practices. Some of the aforementioned change and deviations are in direct contradiction with the principles of the religion. Survey results have shown that an overwhelming majority of people believe in Allah; and the faith in the other principles of the religion is very high. However, superstitious beliefs including some that are forbidden by Islam, in some cases in very high proportions, have continued its presence.
Keywords: Din; İslam Dini; Kelam; Tefsir ve tefsir ilmi