Yönetim kontrol aracı olarak bütçeler ve evrimleşme dinamikleri - Bayraktar, Cansel (My University, 2000)
Sanayi devriminden bu yana örgütlerde ve bunun yanı sıra toplumlarda büyük gelişmeler olmuştur. Toplumlardaki bu değişimler iyi yönetilen örgütler aracılığı ile gerçekleştirilmiştir. İyi yönetilen örgütler teknolojik gelişmeyi de yöneterek hem üretimde verimlilik artışı sağlamışlar hem de yönetim sürecini de daha etkili kılacak teknolojik yenilikler yapmışlardır. İyi yönetilen örgütler kavramıyla tanımlanan örgütlerden yönetimin evrensel süreçleri uyguladığı., yeni yönetim araç ve tekniklerini kullanarak amaca en kısa ve kestirme yoldan ulaşmayı hedeflediği yapılar kastedilmektedir. Planlama, Örgütleme, Koordinasyon, Yöneltme ve Kontrol sürecini bütün gerekleriyle uygulayan yönetim her süreci etkin değerlendirdiği gibi Kontrol sürecini de etkin bir biçimde değerlendirecektir. Bu çalışmanın amacı, yönetimin etkin kontrolü sağlamak için kontrol kullanabileceği araçlarından bütçelerin hala etkili bir kontrol aracı olup olmadığını, bütçelerde diğer örgütsel ve yönetsel gelişmeler doğrultusunda günümüze değin değişmeler yaşanıp yaşanmadığı, üretim sistemlerine bağlı olarak işletme bütçelerinin nasıl evrimleştiğini ve/ veya evrimleşip evrimleşmediğini araştırmaktır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kavramsal çerçeve oluşturulmaya çalışılmış; yönetimin tanımı, fonksiyonları, planlama, programlama bütçe mantığı çerçevesinde işletme bütçeleri hakkında retim tipleri ile üretim tiplerinin tarihsel gelişimi, organizasyon yapıları ve üretim sistemleri ele alınmıştır. İkinci bölümde ise etkili kontrol sisteminin ilkeleri, araçları, teknikleri , kontrol sürecinin aşamaları, bütçe sisteminin yarar ve sakıncaları, işletme bütçe türleri, bütçe dışı geleneksel kontrol teknikleri ele alınmıştır. Üçüncü bölümde ise çalışmamızda kurguladığımız evrimleşme sürecinin uygulamaya nasıl yansıdığına ilişkin bir araştırma yapılarak uygulamadaki sonuçlar gözlemlemek istenmiştir. Üretim süreçlerinde değişim ve gelişimin gerçekleştiği ön kabulüne göre, bu değişim yönetsel süreçleri de değiştirmiştir. Yönetim süreçlerinden biri olan Kontrol sürecinin de bu değişimden etkilenmesi gerektiği ve bu gelişmeye dayalı olarak yönetim kontrol araçlarından bütçenin evrimleşerek geleneksel yapı ve içerikten farklı bir hal aldığı hipotezi yapılan anket çalışması ile kanıtlanmaya çalışılmıştır.

ABSTARCT Since the industry revolution there have been great developments in thi organizations and the societies. These devolopments in the societies realized by the organizations that managed good. The organizations that managed good were also managed the technological developments.By this way they not only provided the productive increase in the production but also made technological developments that makes the managment process effective. With the good managed organizations concept it against: applying universal process of managment and marking to reach shortly to the aim by using new managment technics. The managment that applies, the planning, the organization, the coordination, the direction and thi control process orderly is not only evaluate the every process effective but also evaluates the control process effective, too. The aim of this study is to investigate weather the budget that used by the managments in controlling are still effective control meanings; the changes in the budgets up to now for the reason of the other organization and manegment devolopments; how has the company budgets depending on the production systems evoluated and/ or if its evoluated or not. The study consist of three parts. In the firs part conceptual limitation is tried to be formed; meaning of managment; its functions, planing, about the administiration budgets depends on the programmed budget logic, production types adh historical developments of production types, organization and production systems. In the second part, thi principles of effective control systems, its meanings, technics, levels of control process, advantages and disadvantages of budget system, types of company budget, external budget control technics are mentioned. In the third part, an ivestigation about the practical effects of evolation process was made in order to observe the results of practice. It's accaptable that changing and developing were realized in production process, so this changing was canged the managment process. The hipothesis one of the processes of managment, the control process have to effected by this canging and against this developing, the budget, meaning of control is evoluating differently from the traditional content is tried to be proved with the study of public survey.
Keywords: Bütçeleme; Bütçeler, İşletme; Genel yönetim; Mali yönetim; Organizasyon ve finansman