Bölgeselcilik ve federalizm arasında : Bağımsız Devletler Topluluğunun Orta Asya’daki işlevi - Özsağlam, Muhittin Tolga (My University, 2006)
BÖLGESELCİLİK VE FEDERALİZM ARASINDA: BAĞIMSIZ DEVLETLER TOPLULUĞUNUN ORTA ASYA’DAKİ İŞLEVİ Bu çalışmada, SSCB’nin dağılmasından sonra, eski SSCB coğrafyasında kurulan Bağımsız Devletler Topluluğunun (BDT) Orta Asya’daki işlevi ekonomik, siyasal ve güvenlik boyutlarıyla tartışılmıştır. Bu tartışmayı yaparken, ilk olarak uluslar arası arena’daki bölgeselcilik ve bölgesel işbirliğinden doğan federalizm yaklaşımları analiz edilmiştir. Bu analizi yaparken bölgesel işbirliğine ilişkin yaklaşımlar kategorize edilmiştir. Bu noktadan hareketle bölgeselcilik anlayışları Atlantik ve Batı, Üçüncü Dünyacı ve Avrasyacılık şeklinde 3 ana kategoride tartışılmıştır. Bölgeselcilik ve federatif yapılanmalar üzerine yapılan teorik tartışmadan sonra, BDT’nin kuruluş süreci, yapısı ve Rusya Federasyonunun örgüte bakışı ve örgütün özellikle Orta Asya’da işlevselleştirilmesi tartışılmıştır. BDT’nin kuruluş süreci ve yapısına ilişkin kısımda, BDT’nin hangi hedefler çerçevsinde kurulduğunu ve örgüt şartı’nın temel özellikleri açıklanmıştır. Bu açıklamalar yapılırken BDT’nin uluslar arası ilişkilerdeki bölgesel ve federal özellikler taşıyan yapılanmalarla ilgili benzerlikleri ve farklılıkları ortaya konmaya çalışılmıştır. Rusya Federasyonu ile olan kısımda ise, Rusya Federasyonunun dış politikasının belirlenmesinde yaşadığı süreçler, Atlantikçi ve Avrasyacı görüşün BDT’ye ve Orta Asya coğrafyasına bakışları analiz edilmiştir. BDT’nin Orta Asya’daki birimlerinin tarihsel, kültürel yapıları ve dış politika yönelimleri tartışılmıştır. Bu tartışma yapılırken Orta Asya Cumhuriyetlerinin dış politika yönelimlerini ve BDT’ye bakışlarını etkileyen olguların tartışılmasına önem verilmiştir. Uluslar arası ilişkiler sistemi içerisinde küreselleşmenin yeni boyut kazandığı düşünülerek BDT’nin Orta Asya coğrafyasında etkin olan dış aktörlerin (ABD, AB, Türkiye, İran ve Çin) bölgeye ilişkin yaklaşımları ve bölgedeki etkileri analitik bir biçimde ifade edilmiştir. Çalışmada elde edilen verilerle, BDT’nin 15 yıllık varlığının günümüzde sorgulandığını ve artık işlevini kaybetmeye başladığı sonucuna varılmıştır. BDT’nin bu durumundan dolayı, AVET, KGAÖ ve ŞİO gibi örgütlenmelerin gelecekte Orta Asya’da etkinliklerini artıracağını düşünebiliriz.

BETWEEN REGIONALISM AND FEDERALISM: FUNCTION OF THE COMMONWEALTH OF INDEPENDENT STATES IN CENTRAL ASIA In this study, function of the Commonwealth of Independent States (CIS) has been discussed in Central Asia with her economic, political and security dimensions. In this discussian, first of all, regionalist and federalist persepectives have been analysed in international arena. Regionalist perspeectives have been categorized within three main sections. And we called them as Atlantic and Western, Third World and Eurasian regionalism. After the theoretical discussion on Regionalism and Federalism, it has been dealt with the foundation process of the CIS, her structure and the attitude of Russian Federation about the CIS. In the discussion of foundation process and structure of the CIS, it has been defined the basic features of her charter. While defining of these features, it also has been compared the features of CIS and other instutional bodies in international relations by showing the diffferences and similarities. On the other hand, the foregin policy decision process of Russian Federation has been disucussed. We also analysed the influences of Atlantic and Eurasian perspectives’ influences on orientation of Russian Foreign Policy towards CIS and Central Asian geography. Historical, cultural and foreign policy orientations of the Central Asian subjects of CIS have been discussed. While discussing these issues, it has been emphasized the influential facts of the countries which affects their foreign policy orientations and attitudes on CIS. We thought that globalization has got new dimension within the international relations. Therefore, we tried to discuss the inluences of external actors in CIS’ Central Asian geography analytically. According to the datas, the existence of CIS has began to be criticized and argued that began to loss her function within the 15 years. Due to this position of CIS, In future, Eurasian Economic Community, Collective Security Treaty Organization and Shangai Organization can increase their influences in Central Asia.
Keywords: Avrasyacılık; Bağımsız Devletler Topluluğu; Bölgeselcilik; Federalizm; Rusya Federasyonu