Howgood ıs your health? theoretıcal explanatıons and mıcro evıdence from turkey on socıo-economıc status & health nexus - Öncel, Burcu Düzgün (My University, 2014)
SAĞLIĞINIZ NE KADAR İYİ? TEORİK AÇIKLAMALAR VE SAĞLIK SOSYO-EKONOMİK DURUM İLİŞKİSİI ÜZERİNE TÜ RKİYE’DEN MİKRO KANITLAR Sayısız çalışma sağlık ve sosyo-ekonomik statü(SES) arasında güçlü bir bağ olduğunu ortaya koymuştur. Düşük sosyo-ekonomik statüdeki kişiler, kendilerinden daha iyi durumdakilere göre sağlık bozukluğundan daha çok etkilenmektedirler. Ancak SES tek boyutlu değildir. SES’in hangi yönlerinin sağlığa etkisi olduğunu ve bazı bireylerin sağlığının diğerlerine göre hayat döngüsü süresince neden daha hızlı bozulduğunu bilmek, politika tartışmaları, emeklilik ve sosyal güvenlik sistemlerinin belirlenmesi için önem taşımaktadır. Bu bağlamda Türkiye için 2010 yılına ait kesit veri kullanarak yapılan bu çalışmanın literatüre katkısı üç aşamalıdır. i)Sağlıktaki SES gradyantını, hayat döngüsü süresince çizebilmek için gelir, eğitim ve iş durumu gibi SES’in farklı yönlerinden faydalanıyoruz. ii)SES’in sağlık üzerindeki etkilerini belirlemek için iki dönemli temel bir hayat döngüsü modeli oluşturuyoruz. iii)bu iki dönemli modelimizi test etmek için içsellikten arındırılmış tahminler yapıyoruz. Sonuçlar Türkiye’de SES hiyerarşisinde alt kısımda bulunanların üst kısımda kalanlara göre sağlık durumlarının daha kötü ve ortalama olarak erkeklerin sağlıklarının kadınlara göre daha iyi durumda olduğunu göstermektedir. Sağlık gradyantı gelir, eğitim ve iş durumu gibibütün SES göstergelerinde bulunmaktadır. Orta yaşlarda gözlemlediğimiz daha geniş gradyant ve ileri yaşlarda gözlemlediğimiz daha dar gradyant, yaşam döngüsünde cumulative-advantage ve age-as-leverer hipotezlerinin bir karışımının etkin olduğunu göstermektedir. İkinci olarak, kurduğumuz temel iki dönemli hayat döngüsü modeli göstermektedir ki işgücü ve işgücü dışı gelirlerin sağlık üzerine pozitif etkileri vardır. Öte yandan eğitim ve çalışma durumunun etkilerinin model parametrelerine bağlıdır. Parametre büyüklüklerinin etkin olması yaş ve cinsiyet arasındaki farklıkları açıklamada yardımcı olabilir. Son olarak, tahmin sonuçları sağlık durumunun en önemli belirleyicisinin yaş olduğunu ve gelir ile eğitimin yaşı takip ettiğini ortaya koymaktadır. Çalışma saatlerindeki artış ya da istihdamda olmak, erkekler için anlamsız olsa da kadınların iyi sağlık durumunda olma olasılığını düşürmektedir. İstihdamın içsel ve dışsal marjları arasında yaptığımız karşılaştırma, asıl etkin olan iş durumu faktörünün çalışma saati değil istihdam durumu olduğunu ortaya koymuştur. Ek olarak, içsellikten arındırılmamış ve eksik değerlendirilmiş gelir katsayıları, ters nedenselliğin Türkiye için önemli bir sorun olmadığını, gelir ölçümleme hatalarının veya gözlemlenemeyen faktörlerin gelirden kaynaklanan sağlık sonuçları üzerinde erkeklere göre daha çok etkisi olduğunu gözlemlemekteyiz. Çalışmamız topluluk etkilerini ve seçici ölümlülüğü veri kısıtı nedeniyle göz ardı etse de, bulunan sonuçlar eşit gelir dağılımına ve kadınların eğitim seviyelerini, dolayısıyla da iş gücüne katılımlarını arttırmaya yönelik politikaların genel toplum sağlığı açısından faydalı olacağını belirtmektedir. Sosyo-ekonomik stat¨u, sa˘glık gradyantı, hayat döngüsü modeli, icsellik

HOW GOOD IS YOUR HEALTH? THEORETICAL EXPLANATIONS AND MICRO EVIDENCE FROM TURKEY ON SOCIO-ECONOMIC STATUS & HEALTH NEXUS Numerous studies have shown a strong relationship between health and socio-economic status (SES). People at low socio-economic status suffer a heavier burden of morbidity rates than their better-off counterparts. However SES is not a one dimensional concept and knowing which aspect of it affects health and how much more rapidly health declines for some individuals than others over life cycle are key to policy debate for building retirement schemes and social security systems. In this respect by using cross section data from 2010 for Turkey, the contribution of this study to the literature is three-fold: i)we depict SES gradient in health over life course by using different aspects of SES such as income, education and work status. ii)we develop a basic two-period life cycle model that accounts for the effects of SES on health. iii) we test our two-period model by estimating endogeneity corrected equations. Results show that the bottom of SES hierarchy in Turkey are in much worse health than those at the top and average health among men is better than women. The health gradient exists whether income, education or work status is used as indicators of SES. We observe relatively wide SES gradient in health in middle ages and narrowing of it in old ages impling some mixture of cumulative advantage hypothesis and age-as-leverer hypothesis operates through life cycle. Second, our two-period theoretical setting shows that both labor and non-labor income have positive effects on health whereas the impact of education and work status depend on the relative sizes of the model parameters. Parameters being crucial in determination of health status would explain the differences among ages and genders. Lastly, estimation results present that age is the main determinant of health followed by income and education. Increase in work hours or being employed is insignificant for men while it increases the probability of poor health for women. Comparison between intensive and extensive margins of labor indicates that it is the change in employment, not work hours, that changes the probability of good health. Further underestimated income coefficients without endogeneity correction implies reverse causality is not a major issue for Turkish data and unobservable factors or error in measuring income plays an essential role in determining income-related health outcomes. We also observe that education has greater impact of health of women. Although we lack to monitor cohort effects and selective mortality due to data limitations, results of the study imply that policies directed at increasing equal income distribution, rising female education and thus labor force participation would improve health of the society as a whole. socio-economic status, health gradient, life-cycle model, endogeneity
Keywords: Ekonomi; Hayat Döngüsü Modeli; Sağlık; Sağlık Gradyantı; Sosyo-Ekonomik Statü; Türkiye