Hicrî II. asır Şam bölgesinde ehl-i hadîs halkaları - Sari, Adem (My University, 2021)
Bilâdüşşâm, kadim bir yerleşim yeri ve Emevî Devleti’nin başşehri olan Dımaşk’ın da burada bulunması sebebiyle ilim merkezleri (emsâr) içinde özel bir konuma sahiptir. Siyasi açıdan hareketli ve merkezî bir yapıya sahip olsa da ilmî anlamda Medine, Basra veya Kûfe gibi bir canlılığa sahip olmayan Bilâdüşşâm’ın kendi şartları bağlamında ilmî bir karakteri bulunmakta ve bölge özellikle amel-i ehl-i Şam konusuyla ön plana çıkmaktadır. Bu çalışmada 2./ 8. asır Şam bölgesinde bulunan Ehl-i hadîs halkaları tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu doğrultuda sistemli halka olarak Mekhûl ve Zührî’nin halkaları tespit edilmiş, halkaların devamlılığı 2./ 8. asrın sonuna kadar sürdürülmüş ve çeşitli açılardan incelemeye konu edilmiştir. Böylece Bilâdüşşâm’da Ehl-i hadîsin 2./ 8. asırda sahip olduğu yapı, ana planda yer edinemese de hadisle ilgilenen râvi kümesi ve genel çerçevede hadis ilminin durumu tasvir edilmeye çalışılmıştır.

Bilād al-Shām had a significant place among the centers of scholarship (amsār) since it was an ancient residential area and housed the Umayyad capital city, Damascus. Although Bilād al-Shām appeared to be a politically active center, it was not as vivid as Madina, Basra or Kufa in its scholarly activity. Bilād al-Shām has its own specific scientific character and comes into prominence especially by means of the issue of amal-i ahl al-Shām. This study tries to determine the scholarly circles of Ahl al-hadith that were present in the 2nd/ 8th century Damascus. In this respect circles of Makhūl and al-Zuhrī have been ascertained as systematic ones, their continuity has been traced till the end of 2nd/ 8th century and they were analyzed from different aspects. In this way it was aimed to describe firstly the main structure of Ahl al-hadith in Bilād al-Shām during the 2nd/ 8th century, secondly the cluster of hadith narrators although they could not be located on the mainstream line, and thirdly the position of hadith science in the general framework.
Keywords: al-Awzāʿī; al-Zuhrī; Bilâdüşşâm; Damascus; Dımaşk; Evzâî; Hadis; Hadith; Islam; ilim halkası Bilād al-Shām; İslam; Makhūl; Mekhûl; Saîd b. Abdülaziz; Saʿīd b. ʿAbd al-ʿAzīz; scholarly circle; Zührî