Sound symbolism associations of Turkish speakers - Gümüş, Gamze (My University, 2021)
Ses ve anlam arasındaki ilişki uzun zaman boyunca insanlığın merakını celbetmiştir. 20. yüzyıl başlarında Ferdinand de Saussure’ün ses-anlam ilişkisinin keyfi olduğunu öne sürüşünden bu yana, bu güçlü fikrin yerini alacak bir teori öne sürülememişti. Ses sembolizmi fikri Plato’nun söylemlerine kadar uzansa da, bu alanı destekleyen çalışmalar özellikle son 20 yılda yoğunlaşmış ve meseleyi ses sembolizmi var mıdır yok mudur noktasından ne ölçüde vardır noktasına getirmişlerdir. Kelimelerdeki belli seslerin belli anlamlara karşılık geldiği sadece belli diller çerçevesinde değil diller-arası bir düzeyde ispatlanmıştır. Türkçe konuşanların ses sembolik çağrışımlarını inceleyen ilk çalışma olması sebebiyle, kavramların çeşitliliği hedeflenmiş ve 8 anlam kategorisinin (ebat, şekil, güç, hız, cinsiyet, kötülük, komiklik, parlaklık) her birinde zıt anlamlı çiftler oluşturacak şekilde çeşitli uydurulmuş kelimelere karşı verilen reaksiyonlar test edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, Türkçe konuşanların belli sesleri belli anlamlarla eşleştirmeye meğilli oldukları ve anlamdaki güç açısından seslerin etkisinin kelime uzunluğunun etkisinden daha fazla olduğu görülmüştür. Bu gibi çağrışımlardaki farklar ve benzerlikler, kültürel farklar temelinde açıklanmış ve ses sembolik çağrışımlar phone (ses) ve index (işaret etmek) kelimeleri harmanlanarak phondexicality (sesin anlamı işaret edebilirliği) olarak tanımlanmıştır. Kelimelerin uzlaşımsal olmaları yönüyle keyfi, fakat her zaman nedensel oldukları öne sürülmüştür.

The relationship between speech sounds and meaning has long been a matter of interest. Since the beginning of the 20th century when Ferdinand de Saussure suggested that the link between speech sounds and meaning is arbitrary, there hasn’t been an entrenched theory replacing it. However, although the idea of sound symbolism is as old as Platonean discourse, particularly studies in the last two decades have been able to go further to shift the question from whether non-arbitrariness exists to what the scale of its existence is. It has been proved that there are words whose sounds correspond to certain meanings which hold not only language specifically but also cross-linguistically. Being the first study which investigates Turkish speakers’ sound symbolic associations, an extensive semantic range was targeted and 8 semantic categories (size, shape, strength, speed, gender, villainness, funniness, brightness) with nonce words within each category in forms of binary pairs were tested. The results revealed that Turkish speakers tend to associate certain sounds with certain meanings and that the effect of speech sounds surpass the effect of word length with respect to strength. The differences and similarities of such associations were explained by cultural variances. A neologism was proposed to describe sound symbolic associations as; phondexicality – a blend word embracing phone and index. Words are propounded to be arbitrary with respect to their conventionality, but they are always motivated.
Keywords: Arbitrariness; Bilişsel Dilbilim; Cognitive Linguistics; Cultural Anthropology; Culture; Ethnology; Etnoloji; Fonosemantik; Iconicity; İkoniklik; Keyfiyet; Kültür; Kültürel Antropoloji Sound Symbolism; Motivatedness; Nedensellik; Phonemics; Phonosemantics; Psikodilbilim; Psycholinguistics; Ses Sembolizmi; Sesbilim; Turkish language; Turkish Phonology; Türk dili; Türkçenin Sesbilimi