Postoperatif ağrı - ÖZDEN, İDİL; SAZAK ÖVEÇOĞLU, HESNA (Türkiye Klinikleri Yayınevi, 2022)
Dental anksiyetenin başlıca kaynağı olan ağrı; hastalar ve klinisyenler tarafından istenmeyen bir durumdur. Bu sebeple kanal tedavisi sırasında ve sonrasında ağrı kontrolü endodonti pratiğinde büyük öneme sahiptir. Birçok hazırlayıcı faktörü olan ve oldukça bireysel değişkenlikler gösteren postoperatif ağrı da endodontik acilin bir parçasıdır. Bu sürecin iyi yönetilebilmesi için; klinisyenin postoperatif ağrıdan sorumlu olan faktörler hakkında bilgi sahibi olması ve hastayı risk faktörlerine göre hazırlayarak postoperatif ağrıyı azaltmak için önlemler alması gerekmektedir. Postoperatif ağrı; tedavi öncesi,sonrası ve tedavi sırasında pek çok durumla ilişkili multifaktöriyel bir olgudur. Preoparatif ağrı varlığı,cinsiyet,yaş,diş tipi ve lokasyonu, endişe/anksiyete, pulpal durum, periapikal lezyon varlığı, profilaktik ilaç kullanımı, anestezik solüsyon, çalışma uzunluğu belirleme yöntemi, enstrümentasyon, irigasyon ve aktivasyon, kanal dolgu tekniği, oklüzal redüksiyon, postoperatif ilaç kullanımı, kanal içi medikament uygulaması, tek veya çok seanslı endodondik tedavi uygulaması postoperatif ağrı oluşumuyla ilişkisi araştırılan faktörlerdir.

Pain, which is the main source of dental anxiety is an undesirable condition both by patients and clinicians. For this reason, pain control during and after root canal treatment is extremely important in endodontic practice. Postoperative pain, which has many predisposing factors and shows quite a number of individual variations, is also a part of emergency endodontic therapy. In order to manage this process well, the clinician should possess adequate knowledge about the factors responsible for postoperative pain and take measures to reduce postoperative pain by preparing the patient according to risk factors. Postoperative pain is a multifactorial phenomenon associated with many conditions before, after and during treatment. Presence of preoperative pain, gender, age, tooth type and location, anxiety, pulpal condition, presence of periapical lesion, prophylactic drug use, anesthetic solution, working length determination method, instrumentation, irrigation and activation, filling technique, occlusal reduction, postoperative medication, intracanal medication and single/multiple visit cases are factors that were investigated for their association with postoperative pain development.
Keywords: Sağlık Bilimleri; Health Sciences; Klinik Tıp (MED); Clinical Medicine (MED); Ağrı; postoperatif; endodonti; Pain; postoperative; endodontics