Arap dilinde müstesna - Yayar, Semira (My University, 2006)
Arap Dili tarihte yer alan en eski ve en zengin dillerden biridir. Arapçanın, bazı dönemlerde edebiyat ve bilimde kullanılır olmasında ve bu kadar yaygınlaşmasındaki en önemli unsur şüphesiz Kur’an-ı Kerim’in Arapça olarak nazil olması ve Hz. Peygamberin söz, fiil ne takrirlerinden oluşan hadis kültürünün bu dilde olmasıdır. Bu çalışma; Arap dilinde önemli bir yere sahip olan ve asıl itibariyle bir gramer konusu olan “Müstesnâ (İstisnâ)”ya tahsis edilmiştir. Konunun “Arap dilinde Müstesnâ” şeklinde belirlenmesindeki ana etkenler, daha önce de zikredildiği gibi, Kur’an-ı Kerim’de çokça kullanılan bir üslup olması, istisnânın Arap dilindeki önemi, ve belâgat, fıkıh gibi İslami ilimler açısından önemli konuma sahip olması şeklinde sıralanabilir. Çalışma, bir giriş ve dört ana bölümden oluşur. Giriş bölümünde, Arap dilindeki ilk filolojik çalışmaların genel bir değerlendirilmesi yapılarak sarf ve nahiv ilimlerinin doğuşu ve gelişmesi ele alınmıştır. nın tanımı, istisnâ cümlesinin unsurları ve çeşitli kriterlere göre yapılan tasnifi içine almaktadır. Genel itibariyle istisnâ, herhangi bir istisnâ edatından sonra gelen ismin, önceki kısmın dahil olduğu genel hükmün dışında bırakılmasıdır. Diğer bir ifadeyle, istisnâ edatından sonraki kelimeyi (müstesna) öncesindeki hükümden ayırmaktır. İkinci bölümde, istisnâ edatları, bu edatların kulanım şekilleri ve özellikleri ayrıntılı olarak ele alınmıştır. Üçüncü bölüm, Nahiv Ekollerinin istisnâ konusundaki fikir ayrılıklarına tahsis edilmiştir. Dördüncü bölümde ise Fıkıh ve belâgat ilimleri açısından istisnâya

olarak değinilmiştir. Çalışmamızın kaynak teşkil etmesi ve daha sonra bu konu çerçevesinde yapılacak çalışmalara yardımcı olması temennisiyle… ABSTRACT Aarabic language has been on eof the oldest and richest languages tthroughout the history. The most important reason of the usage of Arabic language in literature and science in some ages and its becoming so widespread is, without doubt, is the Koran’s being written in Arabic language and the hadith culture’s, which consists of the Holy Prophet Muhammed’s words, acts and positions, being in that language. This study is about Exception which is a grammar subject itself and has an important role in Arabic language. The main reasons of our study’s topic being “Exception in Arabic Language” is, as stated above, its common usage in the Koran, the importance of exception in Arabic language and its having an important role in Islamic Sciences such as Rhetoric and Fiqh. This study consists of an introduction and four main parts. In introduction part, the birth and development of morphology and syntax has been discussed by making a general evaluation about the first linguistic works in Arabic language. The first part consists of the definition of exception, the elements of exceptional sentences and the claassification (of exception) which is made according to different criteria. In a general definition, the exception of any noun, that comes after exceptional particles, from general meaning which includes the rest of the sentence is called Exception. In other words, the exception of the noun, that comes after exceptional particles, from the previous meaning is called exception. In the second part, exceptional particles, the usage of these particles, and their specifications is discussed in details. The third part is assigned to the different viewpoints of morphology schools of though about the exception. In the fourth part, it is touched upon to the exception in terms of Rhetoric and Fiqh. It is hoped that our work will be accepted as a source and will be helpful to the studies that are going to be done in this area.
Keywords: Arap Dili