XX. yüzyıl Kazak şairi Mukagali Makatayev’in sosyal temalı şiirleri - Köse, Metin (My University, 2004)
Bu tez, XX. yy. Kazak şairi Mukagali Makatayev'in (1931-1936) sosyal temalı şiirle-rini, Türkiye Türkçesine çevirmek ve bu vesileyle şairin yaşadığı dönemin Kazak Türkçesini, başta Türkiye'deki Türkoloji çevresi olmak üzere bilim camiasının hizmetine sunmak için hazırlanmıştır. Mukagali Makatayev, şiirlerinde açıkça görüleceği gibi mensubu olduğu Kazak Türk-lerinin geleneksel yaşantısıyla Komünist rejimin getirdiği anlayış ve yaşantını; II. Dünya Sa-vaşının - kendi ifadeleriyle Ulu Vatan Savaşı'nın - Kazak insanının ruhî ve toplumsal cephe-sinde yaptığı tahribatları; tek cepheden bakılınca insanlığın kurtuluş reçetesi olarak görülen komünizmi/ Sovyetleri güçlü bir ifadeyle tasvir etmiştir. Bunu yaparken seleflerinden aldığı Kazak Türkçesini, güçlü gözlemleri şahsi kabiliyeti ile Türkçenin bedii ifade tarzında yüksek bir mertebesine taşımıştır. Bu hizmet ona, Kazak halkı tarafından en çok okunan ve sevilen şair olma mükâfatını kazandırmıştır. Tez;

, Summary, Önsöz, Giriş, Kaynaklar, Kısaltma-lar, Transkripsiyon ve Çeviri ve Dizin olmak üzere dokuz bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde Kazak Türkçesinin Türk dili içindeki konumuna kısaca değinil-miş, Mukagali Makatayev'in biyografisi verilmiş, tezin konusunun seçiminin gerekçesi açık-lanmış, transkripsiyon ve çeviri özellikleri üzerinde durulmuş ve metinden seçilen 90 deyim üzerinde dil incelemesi yapılmıştır. Kısaltmalar bölümüne, okuyucunun tezi rahat anlaması ve değerlendirmesine destek olacak bir kısaltmalar ve işaretler cetveli konmuştur. Kaynaklar bölümünde gerek dipnotlarda belirtilen gerekse tezin hazırlanmasında değişik şekillerde faydalanılan kaynakların listesi konmuştur. Tezin ana gövde metnini oluşturan Transkripsiyon ve Çeviri bölümünde, adı geçen şairin 124 şiirinin transkripsiyonu ve çevirisi yer almaktadır. Dizin bölümünde, metinde geçen isim ve fiillerin çekim eklerinden ayrılmasına göre kodlanarak oluşturulan kelimeler dizini yer almaktadır. This dissertation is prepared to translate poems with social themes of Mukagali Makatayev (1931-1936), a Kazakh poet of XXth century, and in this way to introduce the Kazakh-Turkish language of era in which the poet lived to scientific circles, especially turcologic ones in Turkey. The dissertation contains nine volumes as contents, summary, preface, introduction, sources, abbreviations, transcription and tranlation and index. Mukagali Makatayev was one of the famaus poet of Kazakh-Turkish language. İt has seen clearly in his all poets Kazakh's traditional life style and life understanding and also seen composition with the communeism, communist idea, communist mentality, communist regime, communist practises. In this comparision it is also easily observed that destruction of communist practises and the Kazakh's social structure. Poet M. Makataev has used Kazakh-Turkish language as an excelent poetical in his all poets. The volume of introduction contains position of Kazakh language in Turkish language family, biography of Mukagali Makatayev, explanation of reason of selection of dissertation subject, features of transcription and translation and analysis of ninety phrases selected from the text. In the volume of abbreviations is taken part tables of abbreviations and sembols which help to reader to understand easily and to evaluate. The volume of sources contains the list of sources which are used in footnotes and in preperation of dissertation as well. In the volume of transcription and translation which is main text of the dissertation, there are transcription and translations of 124 poets of Makatayev. The volume of index contains names from the text and words which formed by codefying for seperation from conjugation suffix of verbs.
Keywords: Kazak Dili; Türk Dili_Lehçeler