Humeyni sonrası İran sinemasında kadın - Güler, Hasan (My University, 2006)
Bu çalışmanın konusu, devrim sonrası dönemde yeniden inşa edilen İran sineması ve İranlı kadın öznenin sinemadaki yeridir. Genel anlamda İran sinemasını iki bölüme ayırabiliriz. Birincisi, modernleşmenin hakim olduğu Pehlevi hanedanlığı dönemi, ikincisi ise İslam devrimi sonrasıdır. Çalışmada, bu iki dönemin sinemaya bakışındaki farklar ve benzerlikler dönemler içinde yaşanan siyasi gelişmeler ışığında verilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda sinema – devlet ilişkisi ayrıntılı olarak araştırılmıştır. Çalışmanın ana eksenini ise İranlı kadının devrim sonrası dönemde sinemada nasıl temsil edildiği sorunsalı oluşturmaktadır. Özellikle devrim sonrasında yaşanan gelişmeler, İranlı kadının kamusal alandaki imgesini silikleştirmiş ve erkeklerin çevrelediği bir dünyada kadınları yaşamak zorunda bırakmıştır. Bu çalışmada da egemen ideoloji tarafından bastırılan kadın kimliğinin ve kadınların yaşamakta oldukları güçlüklerin sinemaya nasıl yansıdığını ve bunun sonucunda oluşması muhtemel kadın özgürleşmesinin olup olmayacağı irdelenmiştir. Dört bölüm halinde planlanan çalışmanın ilk bölümü, İran’ın tarihi, siyasi ve sosyo – ekonomik yapısının ayrıntılı olarak incelenmesine yöneliktir. Bu bağlamda İran’ın toplumsal yapısının ana çizgisini oluşturan İslam’ın Şii inancı ve bu inancın ruhani temsilcileri olan ulemalar ve bunların iktidar ile olan ilişkileri bu bölümün konuları arasındadır. İkinci bölümde sinemanın İran’daki tarihi anlatılmıştır. Bu bölümde devrim öncesi ve sonrası dönemlerin arasındaki farklar ve benzerlikler ortaya konularak, İran sinemasının genel yapısı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde, İslam’da kadın algısına değinilmiştir. Ayrıca devrim öncesi İran sinemasındaki kadın algısı araştırılarak, devrim sonrası dönemle karşılaştırma yapılmasını sağlayacak veriler ortaya konulmuştur. Dördüncü bölümde ise, devrim sonrası dönemde yaşanan siyasi gelişmeler özellikle muhafazakar ve ılımlıların politik hayatta etkileri dikkate alınarak, kadının sinemadaki yer alış biçimi film örnekleri ile açıklanmıştır.

The subject of this work is the post revolutionary Iranian cinema and Iranian women in the cinema. Generally we divide the Iranian cinema two parts. First part is the pre revolution period and the second part is the post revolution period. This work is about differences and similarities of the Iranian cinema considering two periods of the Iran (Pre and post revolution) and relations between filmmakers and the state. Actually, main subject of this work is how does the Iranian women performance in Iranian cinema after revolution. Particularly after revolution, the Iranian women cannot be included the daily social life and they have to live under the shadow of the Iranian men. This work indeed examines suffers of the women whom personal identities are suppressed by the dominant ideology and the effects of this suppress in the cinema by considering how this suppress effects the liberation of the Iranian women . We planned this work as four chapter. First chapter is about the history and the social structre of the Iran. Second chapter deals with the emergence of the Iranian cinema and its phases until the revolution. With the need to see whole portrait, political history of Iran in the 20th century has been examined under the theme of the adventure of modernisation the country which is nearly at the same age of cinema in the Iran. Third chapter deals with woman perception in the Islam. Also, the women perception of pre-revolution period has been examined and the datas which help comparison of the prerevolution and the post revolution periods are settled. In the fourth chapter, the role of women in the cinema explained with specific examples by considering the post revolution period’s political issues especially the effects of the conservatives and the liberals in politics.
Keywords: Devrim_İran; İran_Kadın_Sinema; Modernleşme; Sinema_Kadın