El-Hindi'nin el-Muafiye fi şerhi'l-Kafiye adlı eserinin edisyon kritiği - Moustafa, Moustafa Cheıkhar (My University, 2018)
Bu kitap, nahiv ilminin en önemli metinlerinden biri olan İbn el-Hâcib’in el-Kafiye adlı eserinin şerhidir. Şerhi H.9. asırda yaşamış olan Ahmed b. Ömer ed-Devlet Ebâdî tarafından yapılmıştır. Şerh; ibarelerinin kolaylığı, Kur’an-ı Kerim, Arap şiiri ve ata sözlerinden getirdiği örneklerin çokluğu ve bazı ince meselelerde bulunduğu tercih ile öne çıkmaktadır. Onun bu derece özenli çalışması, nahiv alimleri ve daha sonradan el-Kafiye şârihlerinin ona güvenmesine ve bunun da ötesinde kitaptan yapılan alıntıları bir paragrafa varacak şekilde yapmalarına sebebiyet vermiştir.Esasen el-Kafiye, Zemahşerî’nin el-Mufaddal adlı eserinin özetidir. Ancak İbni el-Hâcib bazı konularda nahivcilere muhalefet etmiştir. Suyûtî’nin Buğyet’il-Va‘t adlı eserinde değindiği gibi onlara karşılık vermenin zor olduğu bazı problemleri ve zorunlulukları zikretmiştir. El-Kafiye kitabının bu ayrıcı özelliği, alimleri özellikle de Arap olmayanları onu şerh etme, onunla ilgili dersleri yapma, haşiyeler yazma ve onun özetini çıkarmaya sevk etmiştir. Hatta bir kısım alim onun hakkında; “İbni Malik’in Elfiyye’si Araplar içindir, İbni Hacîb’in Kafiye’si ise Arap olmayanlar içindir” demiştir. Ayrıca Ebu Hayyan el-Endelusî “Bu fakihlerin nahvidir” şeklinde ifade etmiştir.Onun şârihi ed-Devlet Ebâdî el-Hindî’ye gelince şerhi ile metni mezcetmiştir. Örnekler getirmiş, konuları açıklamış ve bazı ayrıntılı kısımları özetlemiştir. Bazı tafsilatları düzenleyerek özetlemiş ve nahvî delillendirmelere önem vermiştir. Bu durumu el-Kafiye’nin şerhlerinin mukaddime kısmında açıklamıştır. Allah-ü Teâlâ İbni el-Hâcib el-Hindî’ye bol bol rahmet etsin. Arap Diline yaptığı bu katkı dolayısıyla onu hayırla ödüllendirsin ve ecrini çoğaltsın.

This book is an explanation of the book Al-Kafiyyah by Ibn Al-Hajib, which is one of the best scholarships with regards to Arabic grammar. This was explained by Shaykh Ahmad Ibn Umar Al-Dulat Abadi, who lived in the ninth century AH. His explanation was easily distinguished by his use of simple words and a plethora of references from the Quran, poetry and Arabic proverbs. In addition, his work is notable for the reason of giving a sort of weighting to some grammatical delicate issues; to such an extent that some scholars would even quote whole paragraphs from it! Originally, the book Al-Kafiyyah is the summary of the book Al-Mufassal written by Zamkhashari. However, Ibn al-Bajeb criticized its grammar in places, and cited problems that were difficult to respond to. As Al-Suyuti described in his book Bagiyat al-wua’at, that this is a book [Al-Kafiyyah] of excellence and is what he believed made the scientists, especially the foreign scientists accept his explanation and teaching. Al-Suyuti is quoted as saying “Alfiya ibn Malik is for the Arabs, and Al-Kafiyyah of Ibn Al-Hajib is for the foreigners”. In addition Abu Hayan Andalusi said : “This is the grammar of the jurists!”As for the explanator Al-Dulat Abadi Al-Hindi, the commentary was combined with the text, it gave explanation where necessary, he summarised where required and took care of grammatical difficulties. All this made his explanation the prevailing among explanations of Al-Kafiyyah. May Allah have great mercy on Ibn Al-Hajib and Hindi and may Allah reward them for they contribution to the Arabic language, and may Allah increase the weight of their scales
Keywords: Ahmed b. Ömer ed-Devlet Ebâdî; Al-Kafiyyah; Arabic grammar; Arabic Language; Arap dili; Belagat; el-Kafiye; Eleştiri ve yorum; Eserler; Explanation; İslam dini; Nahiv İlmi; Shaykh Ahmad Ibn Umar Al-Dulat Abadi; Şerh