Sürdürülebilir kalkınma amaçları çerçevesinde kamu-özel işbirliği modeli : Türkiye için bir değerlendirme - Akpınar, Tuğba (My University, 2022)
art 2016'da Uluslararası Kamu-Özel İşbirliği (KÖİ) Forumunda, “İnsan Öncelikli KamuÖzel İşbirliği Modeli (People-first Public Private Partnership)” olarak adlandırılan bir terminoloji ortaya koyulmuştur. İnsan Öncelikli KÖİ modeli, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na (SKA) ulaşmak amacıyla, herkes için temel kamu hizmetlerine erişimi teşvik eden bir model olarak tanımlanmaktadır. Bu doğrultuda, modele ilişkin paradigma değişimine neden olan 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündeminin kabul edilmesiyle birlikte, KÖİ projelerinin, bir dizi bütünsel ölçüte göre uygulanılmasını gerektiren ve proje döngüsü boyunca “insanlar için değer” yaratması beklenmektedir. KÖİ modeli, diğer bütün altyapı proje türlerinde olduğu gibi uzun vadelidir ve bunun doğal bir sonucu olarak bünyesinde potansiyel ve mevcut riskler barındırmaktadır. Modelin doğru bir biçimde uygulanması, gelecek projeksiyonları ve risk paylaşımının yanı sıra projenin finanse edilmesi ve sürdürülmesi birçok ölçüt ve şart ile ilintilidir. Bu ölçüt ve şartlar, risk paylaşımına yön vermektedir ve projenin sonu çlarını etkilemektedir. İnsan Öncelikli KÖİ’ler ile ulaştırma, sağlık, enerji, tarım, eğitim ve birçok sektörde ekonomik büyümeyi ve az gelişmiş ülkeler (AGÜ) açısından kalkınmada itici bir güç olması beklenen projelerde insani yaşam koşullarını, temel hakları ve ekolojik dengeyi de temel alan sistemin inşa edilmesi öngörülmüştür. Bu çalışmanın amacı, pandemi ile birlikte yeniden öne sürülen modelin, işleyiş yapısının mevcut retorik ile olan diyalektiğini analiz etmektir.Türkiye özelinde ise projeler-sektörler-kalkınma planları, söz konusu diyalektik çerçevesinde değerlendirilmiştir. Model dünyada ve Türkiye'de, yasal ve uygulama performansı açısından yetersiz olmakla beraber, sektör ve proje seçimlerinin SKA’lara ulaşmada bir araç olarak sunulan İnsan Öncelikli Kamu-Özel İşbirliği modelini yansıtmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

In March 2016, a terminology called “People-first Public Private Partnership” was introduced at the International PPP Forum. The Human Priority PPP model is defined as a model that promotes access to basic public services for all, in order to achieve the SDG. Accordingly, with the adoption of the 2030 Agenda for Sustainable Development, which caused a paradigm shift regarding the model, PPP projects are expected to create “value for people” throughout the project cycle, requiring implementation according to a set of holistic criteria. The PPP model, like all other infrastructure project types, is long-term and as a natural consequence, it contains potential and existing risks. The correct application of the model, future projections and risk sharing, as well as financing and sustaining the project are related to many criteria and conditions. These criteria and conditions guide risk sharing and affect the results of the project. With People-first Public Private Partnership, it is envisaged to build a system based on human living conditions, fundamental rights and ecological balance in projects that are expected to be a driving force in economic growth in transportation, health, energy, agriculture, education and many sectors and in development for underdeveloped countries. The aim of this study is to analyze the dialectic of the working structure of the model, which was put forward with the pandemic, and the existing rhetoric. In the case of Turkey, projects-sectors-development plans were evaluated within the framework of the said dialectic. Although the applications of the model in the world and in Turkey are insufficient in terms of legal and implementation performance, it has been concluded that the sector and project choices do not reflect the “People First Public-Private Partnership”, which is presented as a tool to reach the SDGs.
Keywords: Finance; Kamu-Özel İşbirliği Modeli; Maliye; Public-Private Partnership; Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları; Turkey; Türkiye; Türkiye Sustainable Development Goals