Hipertansiyon tanılı bireylere tele hemşirelik yoluyla uygulanan sağlık inanç modeli temelli girişimlerin hipertansiyon öz etkililik ve yaşam kalitesine etkisi - Çın, Dilara (My University, 2025)
Hipertansiyon tanılı bireylere tele hemşirelik yoluyla uygulanan sağlık inanç modeli temelli girişimlerin hipertansiyon öz etkililik ve yaşam kalitesine etkisi Amaç: Hipertansif bireylere Sağlık İnanç Modeli (SİM) temelli uygulanan tele hemşirelik girişimlerinin hipertansiyon (HT) öz etkililik ve yaşam kalitesine etkisini belirlemektir. Gereç ve Yöntem: Tek kör randomize kontrollü deneysel tasarım ile Nisan 2024-Mart 2025 tarihleri arasında yürütülen bu araştırmaya bir Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 78 HT hastası (39 deney, 39 kontrol) alındı. Veriler, Hasta Tanıtım Formu, HT Öz Etkililik Ölçeği (HÖEÖ), SF- 12 Yaşam Kalitesi Ölçeği, HT Tele İzlem Formu, tansiyon ve beden kitle indeksi (BKİ) ölçülerek, ön (0.ay) son (3.ay) ve izlem testte (6.ay) toplandı. Deney grubuna SİM temelli eğitim verildi ve hastalar telefon görüşmeleri, kısa metin mesajları ile 12 hafta takip edildi. Verilerin değerlendirilmesinde; tanımlayıcı istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, ANOVA, bonferroni, Ki-Kare ve Fisher exact testleri kullanıldı. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 kabul edildi. Bulgular: Deney grubunda son test ve izlem testte HÖEÖ, SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam ve fiziksel alt boyut puanı, kan basıncı ölçüm sıklığı, düzenli egzersiz yapanların sayısı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha yüksek bulundu (p<0,05). Deney grubunda diyastolik, sistolik kan basıncı, BKİ, tuz kullanımı ve çay, kahve tüketimi son test ve izlem testte kontrol grubuna göre istatistiksel olarak daha düşük bulundu (p<0,05). Sonuç: Sağlık inanç modeli temelli tele hemşirelik girişimlerinin hipertansif bireylerin HT öz etkililiğini ve yaşam kalitesini artırmada etkili olduğu görüldü. Son test ve izlem test sonuçları değerlendirildiğinde etkilerin sürdürülebilir olduğu gözlemlendi.

The effect of health belief model based ınterventions applied to ındividuals with hypertension diagnosis via telenursing on hypertension self efficacy and quality of life Objective: To determine the effects of telenursing interventions based on Health Belief Model (HBM) applied to individuals with Hypertension (HT) on hypertension self-efficacy and quality of life. Materials and Methods: This single-blind, randomized controlled trial was conducted between April 2024-March 2025 with 78 HT patients (39 intervention, 39 control) registered at a Family Health Center. Data were collected at the pre (0th month), post (3rd month), and follow-up test (6th month) using the Patient Information Form, HT Self-Efficacy Scale (HSES), SF-12 Quality of Life Scale, HT Telemonitoring Form, and measurements of blood pressure and body mass index (BMI). The experimental group received HBM based training, and patients were followed by 12 weeks of phone calls and text messages. Data were analyzed using descriptive statistics, independent t-tests, ANOVA, Bonferroni, Chi-square, and Fisher’s exact tests. Statistical significance level was accepted as p<0.05. Results: In the experimental group, HSES, SF-12 total and physical subscale scores, blood pressure measurement frequency, and the number of people who exercise regularly were found to be statistically higher than in the control group at posttest and follow-up (p<0.05). Diastolic, systolic blood pressure, BMI, salt, tea, coffee consumption were found to be statistically lower in the experimental group than the control group at the post-test and follow-up (p<0.05). Conclusion: Telenursing interventions based on the HBM were found to be effective in improving the self-efficacy and quality of life of hypertensive individuals. Post-test and follow- up results indicated that the effects were sustainable. Hypertension, telenursing, health belief model, self-efficacy, quality of life
The effect of health belief model based interventions applied to individuals with hypertension diagnosis via telenursing on hypertension self efficacy and quality of life
Keywords: health belief model; Health education; Hemşirelik; Hipertansiyon; Nursing; öz etkililik; quality of life; Sağlık eğitimi; sağlık inanç modeli; self-efficacy; tele hemşirelik; telenursing; yaşam kalitesi Hypertension