Doğan Avcıoğlu’nun kalkınma arayışları - Tüfekçi, Gökhan (My University, 2008)
DOĞAN AVCIOĞLU’NUN KALKINMA ARAYIŞLARI Bu çalışmanın temel amacı, Doğan Avcıoğlu’nun 1950’lerin ortalarından 27 Mayıs 1960 Darbesi’ne kadar olan dönem aralığında Forum, Akis ve Kim Dergilerinde yayımlanan yazılarında, “kalkınma” meselesine nasıl yaklaştığı ve Türkiye için nasıl bir kalkınma stratejisi önerdiğini incelemektir. Bu dönemde Doğan Avcıoğlu’nun düşüncelerini etkileyen Ortodoks Kalkınma Yazını ve onun genel varsayımları; ayrıca Demokrat Parti’nin politikaları, Avcıoğlu’nun bu dönemde kalkınmaya dair düşüncelerini anlama yolunda bir çerçeve çizmesi amacıyla kısaca incelenmiştir. Çalışmanın temel vurgusu Avcıoğlu’nun bu dönem yazılarında kalkınma meselesini sadece iktisadi açıdan değil, toplumsal bütün boyutlarıyla ele aldığı ve çözüm önerilerini böyle bir bakış açısıyla şekillendirdiğidir. Avcıoğlu bu dönemdeki yazılarında, az gelişmiş bir ülke olarak nitelediği Türkiye’nin Batı standartlarında gelişmiş bir ülke seviyesine yükselebilmesi için, bir an önce hızlı bir şekilde kalkınma yoluna girmesi gerektiğini savunmuştur. Türkiye’de hızlı kalkınmanın bir an önce başarılabilmesi sürecinde parlamenter sistemin yavaşlatıcı ve engel olabileceği üzerinde durmuş, güçlü bir lider ve onun hükümetinin, bir sınıf olarak nitelediği aydınların öncülüğünde oluşturulan bir kalkınma doktrinine dayalı biçimde bir kalkınma stratejisini hızla hayata geçirmesi gerektiğini ileri sürmüştür. Böylece sistemli bir kalkınma doktrinin varlığı çerçevesinde halkın kalkınma yolunda bazı mahrumiyetlere katlanabilmesi için ikna edilebilmesinin de mümkün olabileceğini vurgulamıştır. Bu süreç içinde devletin de kalkınma doktrini bağlamında yeniden organize edilmesini, ayrıca geniş bir kalkınma planının yol göstericiliğinde bütün ekonominin kontrol altına alınması gerektiğinin altını çizmiştir. Avcıoğlu’nun bu dönemde açığa çıkmaya ve belirginlik kazanmaya başlayan belirli temaları, ilerdeki düşünsel hayatının biçimlenmesinde de önemli bir rol oynayacaktır.

DOĞAN AVCIOĞLU’S QUEST FOR ECONOMIC DEVELOPMENT The main purpose of this study is to study how Doğan Avcıoğlu approaches the “development” concept in his articles that were published in Forum and Kim journals, and particularly in Forum journal, between mid 1950s to the May 27th 1960 Coup d’état and what type of economic development he suggests for Turkey. The study explores the Orthodox economic development literature and its main theories that influenced Doğan Avcıoğlu’s thoughts in that era. The study will also briefly analyze the politics of the Democratic Party to help understand Avcıoğlu’s thought system in that particular era. In his articles from this period, Avcıoğlu argues that Turkey, which he considers an underdeveloped country, should start the economic development process immediately in order to reach the desired level of developed Western countries. Avcıoğlu pointed out the possibility of parliamentary system’s being an obstacle in attempts of Turkey’s rapid economic development process and stated that a powerful leader and his government should carry out an economic development strategy based on an economic development doctrine prepared by the leadership of intellectuals, which he defines as a social class. Avcıoğlu also thinks that with a systematic economic development doctrine, it is easier to persuade the public to endure deprivation. In this process, he emphasized that the state should change and that the economy should be controlled under the guidance of a comprehensive economic development plan. Avcıoğlu’s thoughts that surfaced in this era also played a crucial role in shaping his future intellectual life.
Keywords: Ekonomi; Kalkınma_Ekonomi