Performans değerlendirme sürecine yönelik örgütsel adalet algısı üzerine bir çalışma - Karahan, Reyhan (My University, 2019)
Yoğun bir rekabetin yaşandığı günümüz iş dünyasında performans değerlendirme sistemleri örgüt çalışanlarının verimliliğini ve etkinliğini tespit etmede önemli bir yere sahiptir. İş görenin işindeki başarısı, davranış, tutum ve özellikleri ile örgütün başarısına dair katkılarını değerlendirmede kullanılan performans değerlendirme sistemleri; terfi kararlarının alınmasından, ücret artışlarının belirlenmesine, eğitim ihtiyaçlarının saptanmasına, işten çıkarma kararlarına kadar çalışanlar ile ilgili pek çok önemli kararın alınmasında temel veri kaynağı olarak uygulanmaktadır. Örgütsel kaynakların dağıtımının, bu dağıtım kararlarını belirlemede kullanılan prosedürlerin ve bu prosedürlerin uygulanması sırasında gerçekleşen kişiler arası ilişkilerin algılanan adaleti olarak ifade edilen örgütsel adalet, insan kaynakları uygulamalarının etkin bir şekilde gerçekleştirilmesini sağlayan en önemli unsurlardan biridir. Performans değerlendirme sonuçlarının çalışanların elde edebileceği kazanımlarla yakından ilişkili olması sebebi ile performans değerlendirme sistemleri, örgütsel adalet kavramını en iyi biçimde analiz edilmesine olanak sağlayan örgütsel uygulama süreci haline getirmektedir. Performans değerlendirme sistemi ile ilgili araştırmalar incelendiğinde, sistemlerinin etkinliğinin değerlendirilmesinde, genellikle çalışanların performanslarının objektif ve doğru ölçülmesinin temel alındığı görülmektedir. Ancak zaman içerisinde performans değerlendirme sistemlerinin etkinliğinde çalışanların görüşlerinin, sistemi benimseyip, kabul etmelerinin de bu sitemi ne ölçüde adil algıladıkları ile doğrudan ilişkili bir unsur olduğu ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın amacı havacılık sektöründe görev yapmakta olan mühendislerin performans değerlendirme sürecine yönelik örgütsel adalet algılarını incelemektir. Araştırma beş bölümden oluşmakta olup, birinci bölümde araştırmanın amacı, ikinci bölümde performans değerlendirme sistemi, üçüncü bölümde örgütsel adalet algısı, dördüncü bölümde hipotezlerin test edilmesi noktasında bir havacılık firmasının Gebze lokasyonunda görev yapmakta olan 205 mühendis çalışanı üzerinden elde edilen veriler SPSS 20 istatistik paket aracılı ile analiz ve bulguları; beşinci bölümde tartışma, altıncı bölümde ise sonuç yer almaktadır. Dördüncü bölümde performans değerlendirme sürecine yönelik örgütsel adalet algısının sosyo-demografik değişkenler bakımından farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Bu anlamda çalışanların cinsiyet, medeni durum, öğrenim durumu, kurumdaki çalışma süresi ve toplam çalışma süresi değişkenleri bakımından örgütsel adalet ve örgütsel adalet alt boyutları algılarında anlamlı fark saptanmazken; yaş değişkeni bakımından sistemden kaynaklanan adalet algısı arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu, pozisyon değişkeni bakımından sistemden kaynaklanan adalet algısı ve bilgisel adalet algısında anlamlı bir fark olduğu ve aylık gelir düzeyi değişkeni bakımından sistemden kaynaklanan adalet algısı boyutunda anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir.

In today's business world where there is intense competition, performance appraisal systems have an essential role in determining the accuracy and efficiency of the employees in organizations. Performance appraisal systems are used to assess employees' success, behaviors, attitudes and characteristics and their contribution to the overall success of the organization. They are considered as the basic data source for various key decisions such as promotion decisions, determination of wage increases, determination of training needs and dismissal decisions regarding the employees.Organizational justice, which could be defined as the distribution of organizational resources, the procedures used to determine these distribution decisions and the perceived justice of interpersonal relations during the implementation of these procedures, is one of the most important factors which ensure the effective realization of human resources practices.Due to the fact that performance appraisal results are closely related to the achievements of employees, performance appraisal systems make the organizational implementation process the best way to analyze the concept of organizational justice. As the researches about the performance appraisal system are examined in detail, it is seen that the evaluation of the efficiency of the systems is generally based on the objective and accurate measurement of the performances of the employees. However, over time, it has been revealed that the views of employees on the efficiency of performance appraisal systems are directly related to how well they adopt the system and regard it as fair.The ultimate goal of this particular study is to examine the perceptions of the organizational justice of the engineers working in the aviation sector on the performance appraisal process. The research consists of five parts, the goal is the first part, the performance appraisal system in the second part, the perception of organizational justice in the third part, the statistical data of SPSS20 obtained from 205 engineers working in the Gebze location of an aviation company with the intent of testing the hypotheses in the fourth part, the discussion is the fifth part and the result is the sixth part. In the fourth section, it is examined whether the perception of organizational justice towards performance appraisal process differs in terms of socio-demographic variables. In this sense, there is no significant difference in the perceptions of employees in terms of organizational justice and organizational justice sub-dimensions with regard to gender, marital status, educational status, working time in the institution and total working time variables. On the other hand, in terms of age, there is a significant low positive relationship between the perception of justice resulting from the system. It is determined that there is a significant difference in the perception of justice and informational justice in terms of position variables and also there is a significant difference in the perception of justice in terms of monthly income level variables.
Keywords: Dağıtım Adaleti; Distributive Justice; Etkileşimsel Adalet Performance Appraisal System; Interactional Justice; Organizational Justice; Örgütsel Adalet; Performans Değerlendirme; Procedural Justice; Prosedür Adaleti