Yatırım vekâleti sözleşmesi ve katılım bankalarındaki uygulaması - İlgi, İbrahim Halil (My University, 2025)
Tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de finans sektöründe yaşanan hızlı gelişmeler, İslamî finans kurumlarını ve katılım bankalarını sektördeki varlıklarını sürdürmekle birlikte yeni finansal ürünler geliştirerek müşterilerinin ihtiyaçlarını karşılamak zorunluluğuna itmektedir. Ancak katılım bankalarının kuruluş felsefesi gereği gerçekleştirdikleri faaliyetlerin İslam hukuku açısından uygun olması gerekliliği söz konusudur. Katılım bankalarının üzerine kurulu olduğu temel akit türü ortaklığa dayalı mudarebe ve müşareke akitleridir. Ancak henüz yeni sayılabilecek bir süre zarfında katılım bankaları tarafından vekâlet sözleşmesini esas alan bazı uygulamalar geliştirilerek yatırım vekâleti uygulamaları bir finansal ürün olarak sunulmaya başlanmıştır. İşte bu çalışmada katılım bankalarında uygulanan yatırım vekâletine dayalı finansal ürünlerin İslam hukuku açısından değerlendirilmesi ele alınmaktadır. Üç bölümden oluşmakta olan çalışmamızda konuyla ilgili teorik ve pratik veriler analiz edilerek Türkiye’de uygulanan şekliyle yatırım vekâleti uygulamaları yurt dışı örnekleriyle karşılaştırılmıştır. Birinci bölümde yatırım vekâleti tanımı, çeşitleri, şartları ve diğer benzer akitlerle mukayesesi yapılarak kavramsal olarak ele alınmıştır. İkinci bölümde ise yatırım vekâletinin hukuki niteliği, yatırım vekâleti ile ilgili vekilin yetkisi bağlamında tartışmalı konuların yanında ücret, kar ve sermaye konuları irdelenerek teorik yönü etraflıca ortaya koyulmuştur. Üçüncü bölümde ise yatırım vekâletinin Türkiye’deki hukuki alt yapısı, yatırım vekâletine dayalı fon yönetimi, sukuk ihracı, hesap uygulamaları ve diğer uygulamalar ele alınarak pratik çerçevesi titizlikle ortaya koyulmuştur. Sonuç olarak, yatırım vekâleti uygulamalarının genelde İslamî finans özelde ise katılım bankacılığına olumlu ve olumsuz katkıları olduğu ancak bu uygulamanın İslam hukukunun belirlediği çerçevede uygulanması durumunda sektörün gelişimine önemli katkılar sunacağı değerlendirilmiştir.

The rapid development of the financial sector in our country, as well as around the world, is forcing Islamic financial institutions and participation banks to meet the needs of their customers by developing new financial products while maintaining their presence in the sector. However, due to the founding philosophy of participation banks, the activities they carry out must be in accordance with Islamic law. The basic types of contracts on which participation banks are based are the partnership-based mudarabah and musharakah contracts. However, in a period that can be considered as recent, some practices based on the contract of representation have been developed by participation banks and investment representation practices have started to be offered as a financial product. This study discusses the evaluation of financial products based on investment proxy applied in participation banks from the perspective of Islamic law. Our study, which consists of three chapters, analyses the theoretical and practical data on the subject and compares the investment proxy practices applied in Turkey with foreign examples. In the first part, the definition of investment proxy, its types, conditions and comparison with other similar contracts are discussed conceptually. In the second part, the legal nature of the investment proxy, the controversial issues related to the investment proxy, as well as the issues of remuneration, profit and capital are analysed and the theoretical side is presented in detail. In the third part, the legal infrastructure of investment proxy in Turkey, the approaches of contemporary fatwa boards and contemporary scholars, and fund management, sukuk issuance, account applications and other applications based on investment proxy are discussed and the practical framework is meticulously presented. As a result, it is assessed that the investment proxy practice has both positive and negative contributions to Islamic finance in general and participation banking in particular, but if implemented within the framework set by Islamic law, it will make significant contributions to the development of the sector.
Investment trust agreement and its application in participation banks
Keywords: Agency; Bankalar ve bankacılık; Banks and banking; Dini yönleri; Faizsiz Bankacılık; Interest-Free Banking; Investment Proxy; Islam; Islamic Finance; Islamic law; İslam; İslam hukuku; İslamî Finans; Katılım Bankaları; Participation Banks; Religious aspects; Vekâlet Islamic Law; Yatırım Vekâleti