Uygur diasporasında toplumsal uyum ve din-nitel bir araştırma - İşan Uluyol, Rabia (My University, 2024)
Doğu Türkistan’da yaşayan Uygur Türkleri, uzun yıllardır Çin hükümetinin baskı politikalarına maruz kalmaktadır. Çin'in Doğu Türkistan'da yürüttüğü baskılar, insan hakları ihlalleri, kültürel asimilasyon, zorla çalıştırma ve teknolojik gözetim gibi birçok ciddi sorunu içermektedir. Tüm bu dini, sosyal ve kültürel baskı politikaları sonucunda Uygur Türkleri elinden gelen imkanları kullanarak dünyanın dört bir yanına göç etmiş durumdadır. Günümüzde Türkiye başta olmak üzere, ABD, Kanada, Orta Asya, Suudi Arabistan, Japonya, Avusturalya, İngiltere ve AB ülkelerinde Uygur diasporası varlığını sürdürmektedir. Uygur diasporasının, sayıca en çok ve en etkin faaliyetlerini sürdürdüğü yer Türkiye’dir. Bu çalışma, 2010 senesinden sonra Türkiye’ye göç eden, hâlihazırda İstanbul’da ikamet eden Uygur Türklerinin toplumsal uyum sürecini ve bu süreçte dinin rolünü anlamayı amaçlamıştır. Bu bağlamda çalışma, göçten önce, göç süreci ve göç sonrasında dinin Uygur Toplumundaki yerini nitel bir araştırma ile İstanbul’da ikamet eden 20 Uygur Türküyle yapılan yarı yapılandırılmış mülakatların analiziyle ortaya koymaktadır.

The Uyghur Turks living in East Turkistan have been subjected to the oppressive policies of the Chinese government for centuries. The pressures exerted by China in East Turkistan include human rights violations, cultural assimilation, forced labor, and technological surveillance, among other serious issues. As a result of all these religious, social, and cultural oppression, the Uyghur Turks have migrated to various parts of the world using all possible means. Today, the Uyghur diaspora maintains its presence in countries such as the USA, Canada, Central Asia, Saudi Arabia, Japan, Australia, the UK, and EU countries. Turkey is one of the places where the Uyghur diaspora is most numerous and conducts the most visible diaspora activities. This study aims to understand the social adaptation and the role of religion in adaptation process of Uyghur Turks residing in Istanbul who migrated to Turkey after 2010. In this context, the study reveals the place of religion in the Uyghur Society before migration, during the migration process and after migration, through a qualitative research and analysis of semi-structured interviews with 20 Uyghur Turks in Istanbul.
Keywords: Din ve Dindarlık Uyghur diaspora; Dini yönleri; Doğu Türkistan; East Turkestan; Göç; History; Migration; Religion and Religiosity; Religious aspects; Sincan Uygur Özerk Bölgesi (Çin); Social Integration; Tarih; Toplumsal Uyum; Uighur (Turkic people); Uygur Diasporası; Uygurlar; Xinjiang Uygur Zizhiqu (China)