Üniversite öğrencilerinin eş seçim tutumlarında sınırlandırıcı inançlarının incelenmesine yönelik model önerisi: bir yapısal eşitlik modeli çalışması. - ERDEN ÇINAR, SEVAL (My University, 2023)
Giriş:Eş seçimi, bireyin yaşamına kiminle ve nasıl devam edeceğine dair karar verdiği hayatını etkileyen olgulardan biridir. Bu karar çoğunlukla önemli gelişim dönemlerinden biri olan üniversite çağında alınmaktadır (Yıldırım, 2007). Gençlerin bu dönemde kurdukları ilişkiler, aradıkları eşin özelliklerine yönelik deneyim kazandırmakta, eş seçim sürecini büyük ölçüde etkilemektedir. Problem Durumu: Gençlerin üniversite çağında karşı cinsle kurdukları ilişkiler eş seçim sürecinde önemli rol almaktadır. Olumsuz deneyimler sonucunda bireyin rasyonel inanç geliştirmesi seçimlerini ve eş seçimine yönelik tutumlarını doğrudan etkilemektedir. Bireyler deneyimleri sonucunda aradıkları eşin özelliklerini belirlerken, bir eşte istemedikleri özellikleri de netleştirmektedirler (Tuzer, 2016). Yöntem: Çalışmaya basit seçkisiz örnekleme yöntemi ile 200 kız, 150 erkek olmak üzere toplam 350 üniversite öğrencisi katılmıştır. Veri toplamak amacıyla Öz-anlayış Ölçeği, Bilişsel ve Duygusal Farkındalık Ölçeği ile Romantizm ve Eş Seçim Tutumu Ölçeği uygulanmıştır. Araştırmada, üniversite öğrencilerinin öz anlayış, bilişselduygusal farkındalık ile romantik ilişkilerde eş seçim tutumu arasındaki ilişkide aracılık rolünü açıklamaya yönelik geliştirilen hipotetik model test edilmektedir. Modeli sınama işlemi Yapısal Eşitlik Modeli ile gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Analizler sonucunda önerilen yapısal model doğrulanmıştır. Modelin uyum indekslerinin genel olarak kabul değeri koşullarını karşıladığı; bütün değişkenler arasındaki ilişkilere ait değerlerin anlamlı olduğu görülmüştür. Sonuç : Eş seçiminde olumsuz deneyimler sonucunda bireyin rasyonel inanç geliştirmesi seçimlerini doğrudan etkilemektedir. Bireyin yaşadığı bu olumsuz deneyimleri kabul etmesi ve bu durumun herkesin başına gelebileceğine inanarak başa çıkmaya çalışması öz anlayış kavramı ile açıklanabilmektedir. Kendine karşı öz anlayış geliştiren birey, yaşamdan daha fazla doyum aldığı, olumsuz duygu ve düşüncelerindense kendini yargılamadan iyileştirdiği söylenebilir. Böylelikle akılcı olmayan inançlarını kontrol altına alabilmektedir. Bunun da eş seçimine olumlu yönde yansıyacağı düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Eş seçim tutumu, öz-anlayış, bilişsel- duygusal farkındalık
Keywords: Eş seçim tutumu; öz-anlayış; bilişsel- duygusal farkındalık