Change in strategic culture of violent non-state actors : the case of HTS in Syria - Hancı, Fadıl (My University, 2024)
Stratejik kültür çalışmalarında ezelden beri devlet-merkezli yaklaşımların hakim olageldikleri görülmektedir. Ancak, bu tez, stratejik çalışmalar alanında devlet ve devlet-dışı aktörlük arasındaki geleneksel ayrımın ötesine geçen ve stratejik kültür yaklaşımını şiddet kullanan devlet-dışı aktörlere (violent non-state actors- VNSA) uygulayan yeni gelişmekte olan literatüre katılmakta ve sözkonusu yaklaşımı Suriye’deki Haya’t Tahrir el-Şam (HTŞ) örgütüne uygulamaktadır. Devletler ile VNSA’ları eşit aktörler olarak kurgulamayan bu yaklaşım, VNSA’ların doğası ve kendine özgü stratejik mantıklarına dair anlayışımızı zenginleştirmektedir. Bu bağlamda, bu çalışma, anlatıları ve stratejileri mezceden stratejik kültür yaklaşımını el-Kaide uzantısı olarak Suriye’de faaliyet gösteren el-Nusra’ya (2013-2016 yılları) ve el-Kaide’den kopuş sonrası dönemde faaliyetine devam eden HTŞ’ye (2017-2023 yılları arasında) uygulayarak örgütün stratejik kültürünün inşası ve dönüşümünü incelemektedir. VNSA’ların hem anlatılarını hem de stratejilerini kapsayan bu stratejik kültür yaklaşımı, anlatının stratejileri yönlendirdiğini veya gerekçelendirdiğini ve ikisinin de iç içe olduğunu varsaymaktadır. Burada anlatı, anlatılan hikayeleri kodlamayla parçalara ayrımadan, bağlamın bütünlüğünü koruma kaydıyla analiz edilmektedir. Bu analiz, tematiktir; bir kısmı karakterler, olay örgüsü, çatışma hikayesi, ilgili aktörler gibi anlatının temel unsurlarını yansıtan temalar üzerinden yapılırken, diğer kısmı VNSA’ların incelenmesinde önemli olan fedakarlık, erillik, ‘yakın/ uzak düşman’ gibi temaları ele almaktadır. Stratejiler ise, nihayetinde varoluşu ve nüfuzu maksimize etmeyi sağlamak üzere siyasi amaçlarla kolektif şiddet kullanımı veya tehdidi olarak incelenmektedir. Tüm bu anlatı ve stratejiler birlikte stratejik kültürü şekillendirmektedir. Bu tez özetle şu görüşleri ileri sürmektedir: El-Nusra’nın stratejik kültürü, el-Kaide’nin stratejik kültürünün Suriye'nin yerel koşullarına uyarlanması sonucu ortaya çıkmıştır; bu da örgütün yerele odaklanmasına ve transnasyonel Cihatçılığa olan ilgisinin kaybolmasına yol açmıştır. El-Nusra’nın HTŞ'ye dönüşümü ise, üç faktörün (ABD öncülüğündeki uluslararası koalisyonun dış baskıları, örgütün yerel müttefiklerinden gelen iç baskılar ve örgüt liderliğinin bunlara verdiği tepkiler) bileşimi sonucunda gerçekleşmiştir. Son olarak, HTŞ’nin stratejik kültürü örgütün yerel devrimci milliyetçiliği benimsemesi ve bunu halihazırda yerelleşmiş Cihatçılık ile birleştirmesi sonucu ortaya çıkmıştır. Bu süreç de şu iki stratejik alt-kültürün var olmasına yol açmıştır: stratejik çevreye bir şekilde uyum sağlayan ve baskın olan yeni nasyonal-İslamcı stratejik alt-kültür, ve bir stratejik eğilim olarak varlığını sürdüren eski Cihatçı alt-kültür.

State-centric approaches have been so far dominant in strategic cultural studies. Nevertheless, this thesis joins an emerging literature that moves beyond the traditional division between state and non-state actorness in strategic studies by applying the strategic culture approach to violent non-state actors (VNSAs), particularly Hayat Tahrir al-Sham (HTS) in Syria. Such an approach does not equate states to VNSAs, it is a lens that enhances our understanding of the nature of the latter and their distinct strategic logics. In this context, this study examines the case of HTS, by using the strategic culture approach of narrative and strategies to its predecessor al-Nusra Front which operated as an al-Qaeda affiliate in Syria between 2013 and 2016, and to the HTS itself in its post-al-Qaeda era between 2017 and 2023 - addressing the formation of and change in the strategic culture of HTS. This strategic culture approach combines the narrative and strategies of VNSAs, assuming that they are interconnected in which the narrative drives strategies or justifies them. The narrative analysis examines the stories told without fragmenting them into codes, preserving the integrity of the context. This analysis is thematic, conducted according to themes that reflect the essential elements of narratives such as characters and plot, the story of the conflict and relevant actors, and themes that are relevant in studying VNSAs such as sacrifice, masculinity, ‘near/ far enemy’ etc. The strategies are studied as the use or the threat of the use of collective violence for political purposes, to ensure survival and maximization of influence of a particular security community. Combined, narrative and strategies shape the strategic culture. This thesis suggests that the strategic culture of al-Nusra is a product of adapting al-Qaeda’s strategic culture to the Syrian local setting, resulting in its localized focus and disinterest in transnational jihadism. It points out that the transformation of al-Nusra to the HTS was an outcome of three factors combined, the external pressure from the U.S.-led international coalition, the internal pressure from its local allies, and the leadership’s response. Finally, it argues that the strategic culture of the HTS stems from adopting the local revolutionary nationalism and blending it with the already localized jihadism, culminating in two strategic sub-cultures, these are, the newly evolved dominant national-Islamist strategic culture that is somehow in compliance with the strategic environment and the old jihadist sub-culture, a strategic cultural tendency that endures to exist.
Keywords: Devlet-dışı Aktörler; Güvenlik; Hay'at Tahrir el-Şam; Hayat Tahrir al-Sham; Politics and government; Security; Siyaset ve yönetim; Strategic Culture; Stratejik Kültür; Suriye; Syria; Syrie; Terörizm; Terrorism; Violent Non-state Actors