Kutadgu Bilig'in tiyatro ve drama yoluyla öğretim materyali olarak incelenmesi - Bilen, Muhammed Yusuf (My University, 2025)
Kutadgu Bilig, Türk Edebiyatının ahlak, eğitim, siyaset, felsefe gibi birçok alanda bilgiler içeren önemli bir kaynağıdır. Eser başta dilbilim olmak üzere birçok alanda akademik çalışmalara konu olmuştur. Eserin eğitici yönü üzerine çalışma yapanlar ise eserin teatralliğine yeterince odaklanmamışlardır. Bu metnin milli, manevi ve evrensel değerleri bulundurmasından ötürü daha çok insana ulaşması elzemdir. Bu çalışma Kutadgu Bilig’in eğitici yönünü göz önünde bulundurularak bir tiyatro metni oluşturmayı ve bu sayede eserin daha geniş bir alanda tanımasını sağlamayı amaçlamaktadır. Eserin felsefi temelleri, töre ve kut etrafında şekillenmiş ve şair bu felsefe temelleri alegorik bir yapı ile anlatılmıştır. Töre (Küntogdı), kut (Aytoldı), akıl (Öğdülmiş) ve kanaat (Odgurmış)’i temsil eden karakterlerin diyalogları, eserin bir tiyatro metnine dönüştürülmesini kolaylaştırmıştır. Çalışmanın ilk kısmında eserin nicel ve nitelik özelliklerine ait bilgiler verilmiştir. Verilerin elde edilmesinde eserin orijinal ve günümüz Türkçesine aktarılan hâli esas alınmıştır. Verilerin toplanması aşamasında Doküman Analizi yöntemi kullanılmıştır. Daha sonra verilerin çözümlenmesi için Transaksiyonel Analiz yöntemi uygulanmıştır. Bunun aşamalar sonucunda eserde teatral özellik taşıyan bölümler tespit edilmiş ve ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. İnceleme neticesinde örnek bir tiyatro metni oluşturulmuştur. Bu metnin ders kitaplarında yer alması ve tiyatrolarda sahnelenmesi önerilmiştir.

Kutadgu Bilig is a prominent source of Turkish Literature containing information in many fields, such as morality, education, politics, and philosophy. The book has been subject to academic studies in many fields, especially linguistics. Those who have worked on the educational aspect of the book have not focused on the theatricality of the work sufficiently. Because of the text's national, moral, and universal values, it is vital that the texts find more and more readers. The study aims to create a theater text by considering Kutadgu Bilig's educational aspect and thus increase its recognition on a bigger scale. Kutadgu Bilig's philosophical foundations shape themselves around 'töre' and 'kut,' and the author uses allegorical forms to reveal the philosophy of these concepts. The dialogues of the characters representing 'töre' (Küntogdı), 'kut' (Aytoldı), 'akıl' (Öğdülmiş), and 'kanaat' (Odgurmış) facilitated the transformation of Kutadgu Bilig into a theatrical text. The first part of the study provides information about the quantitative and qualitative characteristics of the work. The work's original and current Turkish versions were taken as the basis to obtain the relevant data. The Document Analysis method was used in the data collection stage. Then, the Transactional Analysis method was applied to analyze the collected data. As a result of these phases, the sections with theatrical features in the work have been identified and examined in detail. Eventually, a sample theater text has been created. It has been proposed that this text should be included in textbooks and staged in theaters.
Examination of Kutadgu Bilig as teaching material through theater and drama
Keywords: Drama; Education; Eğitim; Eski Türk dili; Gramer; Grammar; Kutadgu Bilig; Old Turkic language; Theater; Tiyatro; Transactional Analysis; Transaksiyonel Analiz; Uighur language; Uygur dili