Hoca Hüseyin’in Bedâyiü’l-Vekâyi’sinin (17. yüzyıl) söz varlığının incelenmesi (vr. 175b-200b) - Kakaç, Murat Denizhan (My University, 2016)
Hoca Hüseyin’in Bedâyiü'l-Vekâyi adlı eseri 17. Yüzyılda yazılmış bir tarih kitabıdır. Çalışma yapılan metin Rusya İlimler Akademisi Şarkiyat Enstitüsü Petersburg Şubesi El Yazmaları Bölümü’nde bulunan nüshadır. Bu nüsha iki cilt halinde yayımlanmıştır. Bedâyiü'l-Vekâyi isimli eserin ikinci bölümü müstakil bir Osmanlı tarihidir. Tezde ele alınan bölümde Sultan II. Murat döneminin sonu ve Fatih Sultan Mehmet döneminin başında meydana gelen olaylar anlatılmaktadır. Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u kuşatma altına almasının anlatıldığı bölümle biten bu varaklar arasında sadece siyasi ve askeri olaylar anlatılmakla kalmamış dönemin edebiyatçıları ve ilim adamlarından da bahsedilmiştir. Altı bölümden oluşan tezde; giriş bölümünde eserin konusu, müellifin hayatı ve tezin kapsamı hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra eserdeki bölüm başlıklarına paralel olarak olayların özeti yapılmıştır. Üçüncü bölümde metnin dil özellikleri incelenmiştir. Ünlü ve ünsüz harflerin yazılışı ortaya konmuş, isim ve fiil çekim ekleri ile isim ve fiil yapım ekleri örnekleri ile birlikte gösterilmiştir. Dördüncü bölümde metnin Latin harfleri ile transkripsiyonu yapılmıştır. Daha sonra metnin dizini oluşturulmuş ve sözlükle birlikte metnin söz varlığı incelenmiştir. Son bölümde ise metnin tıpkıbasımı verilmiştir. Tüm bu çalışmalar, Bedâyiü’l-vekâyi’nin 175b-200b varaklarını içermektedir

Hoca Hüseyin’s Bedâyiül-Vekayi is a work of history written in the 17th century. The thesis includes a study of the vocabulary of manuscript folio pages 175b-200b of this work. The text being studied is a copy found in the Manuscripts Section of the St. Petersburg branch of the Institute of Oriental Studies of the Russian Academy of Sciences. This copy is published in two volume format. The second chapter of the Bedâyiül-Vekayi constitutes a separate history of the Ottomans. In the section dealt with in that thesis, the events at the end of the reign of Sultan Murat II and the beginning of the reign of Sultan Mehmet the Conqueror are analyzed. The folio pages of this section do not deal solely with the political and military events of Sultan Mehmet the Conqueror’s siege of Istanbul, but also discuss the literary figures and men of science of that era. The thesis consists of six sections: in the first section, information is given about the theme of the work, the life of the author and the contents of the thesis. Then, a summary of the events is given, running parallel to the later section headings in the work. In the third section, the special features of the language of the text are studied. The writing of vowels and consonants, noun and verb suffixes together with noun and verb affixes are shown. In the fourth section, the transcription of the text in Latin letters is given. Then, the index of the text is given and together with a dictionary the vocabulary is studied. In the last section, a facsimile of the text is given. All these studies encompass folio pages 175b-200b of the Bedâyiül-Vekayi.
Keywords: 17. yy; Bedayiü’l Vekayi; Eserleri; Hoca Hüseyin Efendi; İnceleme; Tarih; Türk dili ve edebiyatı