İnsülin Direnci Olan Kadınların Tıbbi Beslenme Tedavisine Kızılcık (Cornus mas L.) Meyvesi Eklenmesinin Beslenme Durumuna Etkisi - ÇELİK, ZEHRA MARGOT (My University, 2022)
İnsülin direnci, obezitenin neden olduğu insüline karşı suboptimal doku cevabıdır. Günümüzde, obezite ile ilgili insülin direncine neden olan birçok faktör araştırılmaktadır, son zamanlarda kronik düşük dereceli inflamasyonun rolü önem kazanmıştır. Kızılcık meyvesi yüksek miktarlarda antosiyanin içerir ve antosiyaninlerin anti-diyabetik ve anti-inflamatuar etkileri olduğu bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı, liyofilize kurutulan toz kızılcık (Cornus mas L.) meyvesinin insülin direnci olan kadınların diyetine eklenmesinin antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametreler üzerine etkinliğinin belirlenmesidir. Çalışma, bir Şehir Hastanesinin, Obezite Polikliniğinde yürütülmüştür. Çalışmaya Mayıs 2021 – Mart 2022 tarihleri arasında polikliniğe başvuran, insülin direnci tanısı olan, endokrin ilişkili ilaç kullanmayan, 18-45 yaş arasında 72 gönüllü kadın katılmıştır. Hastalar randomize edilerek 4 gruba ayrılmıştır; Diyet + Kızılcık (DK; n=17) Grubu, Diyet (D; n=18) Grubu, Kızılcık (K; n=19) Grubu ve Kontrol (C; n=18) Grubu. Müdahale 15 günde bir hastalar ile görüşülerek, 12 hafta sürmüştür. Çalışmada, DK ve D gruplarına araştırmacı tarafından durumlarına özel diyet hazırlanmış, DK ve K grubundaki hastalara ise günlük 1 porsiyon meyve değişimleri yerine tüketmeleri istenen 20 g kızılcık meyvesi verilmiştir. Hastaların başlangıç ve 12. hafta biyokimyasal parametreleri dosyalarına kaydedilmiş, antropometrik ölçümleri her görüşmede araştırmacı tarafından alınmıştır. Çalışmanın başlangıcında gruplar arası yaş, fiziksel aktivite puanı, beden kütle indeksi (BKI), vücut yağ yüzdesi, açlık kan şekeri (AKŞ), açlık insülini, HbA1c, C-peptit ve HOMA-IR değerleri arasında fark bulunmamıştır (p>0,05). Müdahale süresi olan 12 haftanın sonunda, gruplar arasında AKŞ, BKI ve vücut yağ yüzdesi farkı istatistiksel olarak anlamlı olmamakla birlikte, açlık insülini, HbA1c, C-peptid ve HOMA-IR değerlerinde istatistiksel olarak fark bulunmuştur (p<0,05). Açlık insülini için ikili grup karşılaştırmaları yapıldığında müdahale sonrasında tüm gruplar arasında (medyanlar; DK=9,3; D=11,8; K=15,2; C=18,6) istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). HbA1c değeri müdahale sonrasında DK grubunda (medyan=5,3), K grubuna (medyan=5,5) ve C grubuna (medyan=5,7) göre daha düşük bulunmuştur (p<0,05). Müdahale sonunda C-peptit değerinde DK ve D grupları arasında fark olmamakla birlikte; DK grubunda (medyan=2,2), K grubu (medyan=3,1) ve C grubundan (medyan=3,2) daha düşük bulunmuştur (p<0,05). HOMA-IR için ikili grup karşılaştırmaları yapıldığında müdahale sonrasında tüm gruplar arasında (medyanlar; DK=2,1; D=2,6; K=3,7; C=4,5) istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Sonuç olarak, diyet gruplarındaki sonuçların K ve C gruplarından daha iyi olması, insülin direnci tedavisinde sağlıklı bir beslenme programının ana anahtar olduğunu gösterir niteliktedir. Ayrıca, insülin direnci olanlarda, 12 haftalık diyet müdahalesine liyofilize kurutulmuş 20 g kızılcık meyvesi eklenmesinin biyokimyasal parametreleri sadece diyet grubuna kıyasla daha çok iyileştirdiği belirlenmiştir. İnsülin direnci olan hastaların sağlıklı bir beslenme programına eklenecek antosiyonin içeriği yüksek kızılcık meyvesinin olumlu etkileri olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: cornus mas; diyet tedavisi; insülin direnci; kızılcık meyvesi
Keywords: cornus mas; diyet tedavisi; insülin direnci; kızılcık meyvesi