Mahmûd el-Fenârî'nin Ta'zîr risâlesi -inceleme ve tahkik- - Coşkun, Yakup (My University, 2023)
Osmanlı ceza hukukunun tarihi serüvenini daha iyi anlama ve yorumlamaya katkı sağlayan bu çalışma, 16. asırda yaşayan ve ilmiye sınıfının önemli temsilcilerinden biri olan Fenârî ailesine mensup Mahmûd b. Pîr Mehmed’in hayatını, eserlerini ve telif etmiş olduğu ta‘zîr risâlesini konu edinmektedir. Yapılan araştırmada, Fenârî ailesine dair klasik ve güncel çalışmalarda görülen farklılık ve hatalar üzerinde durulmuş, gerek Arapça gerekse de Osmanlıca yazılan tabâkat ve terâcim kitaplarından istifade edilerek Fenâr nisbesinin nereye ait olduğu irdelenmiş ve Fenârîzâdeler hakkında bilgi verilerek bir soyağacı çalışması ortaya konmuştur. Bunun yanında Mahmûd el-Fenârî’nin telif etmiş olduğu ta‘zîr risâlesi tahkik edilip muhtevası incelenmiş, müellifin mukaddime kısmında bahsettiği, yaşadığı döneme ait müşâhede edilen hukukî ve ahlakî çöküntüler üzerinde durulmuş ve çalışmanın sonunda Mahmûd el-Fenârî’nin bu risâlesi ile yine aynı asırda yaşayan Şeyhülislam Çivizâde Muhyiddin Efendi tarafından telif edilen ta‘zîr risâlesi birbiriyle karşılaştırılmıştır.

This study contributes to a better understanding and interpretation of the historical evolution of Ottoman criminal law. It focuses on the life, works, and the ta'zīr treatise authored by Mahmud bin Pir Mehmed, who lived in the 16th century and was an important representative of the scholar class, belonging to the Fenārī family. In this research, the differences and faults seen in the classical and contemporary studies on the Fenārī family are emphasized, both Arabic and Ottoman tabakāt and terājim books are utilized to examine where the relation of Fenār name belongs, and a genealogical study is put forward by giving information about the Fenārīzādes. Furthermore, Mahmūd al-Fanārī's treatise on ta'zīr has been researched and its content has been analyzed, the legal and moral decadence of his time, which the author mentions in the introduction, has been emphasized, and at the end of the study, Mahmūd al-Fanārī's treatise and the treatise on ta'zīr written by Shaykh-ul-Islām Çivizāda Muhyiddin Efendi, who lived in the same century, have been compared with each other.
Mahmūd al-Fanārī’s Ta’zīr work -revıew and critical edition
Keywords: Ceza hukuku; Criminal law; Fanārī’s Family; Fenârî Ailesi; Islamic law; İslam hukuku; Osmanlı Ceza Hukuku; Ta‘zîr Risâlesi Ottoman Criminal Law; Ta’zīr Work; Turkey; Türkiye