Fethinden Büveyhiler'e kadar Kazvin Tarihi (24-323/ 644-934) - Tüfenk, Hilal (My University, 2020)
Kazvin, 24 (323) yılında fethedilen Cibâl (mekezî İran) şehirlerinden biridir. Şehir önemini gerek Sâsânîler döneminde kuruluşu itibariyle gerekse İslâm topraklarına dahil edilmesi sonrasında uzun süre ele geçirilmeyen Deylem bölgesinin sugûru olmasından almaktadır. Askerî fonksiyonlarıyla ön plana çıkan Kazvin'in fethinden itibaren bu özelliği gözetilerek fizikî ve mimarî tahkim çalışmalarının yanı sıra vergi muafiyetleri ve vakfiyeler ile desteklendiğini görmekteyiz. Bütün bunlar Kazvin'in ve ona bağlı yönetilen Zencan, Ebher ve Tâlekân gibi şehirlerin gelişiminde rol oynamıştır. Şehir, Abbâsîler’in ikinci devrinde bölgede zuhur eden isyanlardan etkilenmiş ve dönem dönem yerel hanedanların hâkimiyetine girmiştir.Şehir, askerî ve siyasî hadiseler ötesinde sosyokültürel ve ilmî açıdan da değer kazanarak gelişim göstermiştir. Hz. Osman döneminden itibaren özellikle Abbâsîler dönemindeki çalışmalarla Kazvin, İslâm şehri formuna kavuşmuştur. Civar şehirlerden, özellikle Kûfe ve Basra gibi ordugâh şehirlerinden asker-âlimler, Kazvin'e gelerek katkılarda bulunmuşlardır. Bu bağlamda dinî, mezhepsel, sosyal ve ilmî gelişimlerini de ele aldığımız bu çalışmanın Kazvin şehri ve içinde bulunduğu bölge tarihine katkı sağlayacağını arzuluyoruz.

Qazvin which was conquered in the year 24 (323) is the one of the Jibal (central Persia) cities. The city gained importance either by its establishment in the era of Sassanids or became a sûgur of the Daylam Region which was not captured for a long time after being incorporated into the Islamic lands. We see that it was supported by the immunity from taxation and endowments as well as the physical and architecture labors since the conquest of Qazvin which came to the fore with its military functions. All of that were acted a part of the development of the Qazvin and the cities which were governed banded to Qazvin such as Zanjan, Abhar and Talakan. The city was affected by the rebellions which were occurred in the second period of Abbasids and was entered under the local government from time to time.Qazvin was developed by gaining socia-cultural and scientific value beyond military and political events. Since the era of the Hazrat Uthman especially by the labors in the era of Abbasids Qazvin was taken the form of Islamic city. The military-scholars contributed to Qazvin by coming from nearby cities and military camp cities such as Kûfa and Basra. In this context, we wish for this study, in which we consider its religious, sectarian, social and scholarly developments, will contribute to the history of the city of Qazvin and the region it is in.
Keywords: History; Iran; Islam; İlmî Hayat Qazvin; İran; İslam; Kazvin; Scientific Life; Social Life; Sosyal Hayat; Şehir Tarihi; Tarih; Urban History