Kaynakları ve literatüre etkisi çerçevesinde Moğultay B. Kılıç'ın El-i‘lâm adlı eseri - Dursunkaya, Hatice (My University, 2025)
Bu tez, Memlûkler dönemi hadis âlimi Moğultay b. Kılıç’ın (ö. 762/ 1361), İbn Mâce’nin es-Sünen'i üzerine yazdığı el-İʿlâm bi-sünnetihî aleyhi’s-selâm adlı eseri incelemektedir. el-İʿlâm, es-Sünen’in ilk şerhi olması hasebiyle büyük bir değere sahip olsa da muhtemelen eserin tamamını ihtiva etmemesi nedeniyle hakkında yeterli çalışma yapılmadığı tespit edilmiştir. Bu çalışma, söz konusu eksikliği gidermek amacıyla el-İʿlâm'ı, müellifin şerh metodu, kullandığı yazılı ve şifâhî kaynaklar, bu kaynakları kullanma yöntemi ve eserin hadis literatürüne olan katkısı gibi yönleriyle ele almaktadır. Yapılan analizler, Moğultay’ın geniş bir kaynak yelpazesinden faydalandığını, şerhte özellikle isnâd ve ricâl tenkidine odaklandığını ve kendinden sonraki eserlere de bu yönüyle etki ettiğini göstermektedir.

This thesis examines the work titled al-I'lam bi-sunnatihi alayhi's-salam written by the Mamluk-era hadith scholar Mughultay b. Qilij (d. 762/ 1361) on Ibn Majah's al-Sunan. Al-I'lam holds great value as it is the first commentary on al-Sunan; however, it has been determined that not enough research has been done on it, likely because it does not include the entire work.This study aims to address this deficiency by examining al-I'lam in detail, including the author's commentary method, his written and oral sources, his method of using these sources, and the work's contribution to hadith literature. The analyses conducted show that Mughultay benefited from a wide range of sources, focused particularly on the criticism of isnad and rijal in his commentary, and influenced subsequent works in this regard.
Keywords: al-I'lam; el-İ‘lâm; Hadis; Hadis şerhçiliği; Hadith; Ibn Majah; İbn Mâce; Mamelukes; Memlûkler; Moğultay b. Kılıç; Mughultay b. Qilij; Sunan; Sünen Hadith commentary