Toward a linkage between leadership competencies, paternalistic leadership styles and cultural assumptions on leader-member exchange perceptions of managers : yöneticilerin bireysel yetkinliklerinin liderlik tarzları ve lider üye etkileşimine verdikleri önem üzerindeki etkileri ve bu etkileşimde kültürel varsayımların rolü - Çalışkan, Sezer Cihan (My University, 2009)
Bu tez çalışmanın konusunu yöneticilerin lider olma motivasyonu, öz benlik değerlemeleri, güç ihtiyaçları ve politik yeteneklerinin kültüre özgü bir liderlik modeli olan paternalistik liderlik tarzının oluşumu üzerindeki etkisi ve bu etkileşimin yöneticinin lider-üye etkileşimi beklentisi üzerindeki açıklayıcı gücü oluşturmaktadır. Ayrıca liderlik tarzlarının ortaya çıkmasında yöneticilerin sahip olduğu kültürel varsayımların (eril-dişil özellikler ve güç aralığının) da etkisi test edilecektir. 21.yy’da özellikle yöneticilerin ve liderlerin sosyal sermayelerini arttıracak iletişim ağırlıklı yetkinlikler ön plana çıkmaktadır. Bu nedenle, kişinin kendine verdiği değer (

benlik değeri, öz yeterlilik, duygusal denge ve kontrol odağı), lider olma motivasyonu, güç ihtiyacı ve sosyal zeka, etkileme becerisi, iletişim ağları kurabilme, dürüst ve içten gözükme gibi alt boyutlardan oluşan politik yetenek değişkenlerinin babacan liderlik tarzlarının alt boyutlarını oluşturan moral, yardımsever ve otoriter liderlik tarzları üzerinde önemli bir açıklayıcı güce sahip olduğu öngörülmektedir. Kişilik değişkenleri ve kültürel varsayımlar arasındaki etkileşim sonucu ortaya çıkan liderlik tarzları araştırma modelinde yöneticilerin lider-üye etkileşimine verdikleri öneme bağlanmaktadır. Yöneticilerin lider-üye etkileşimi algıları önemlidir çünkü yöneticilerin çalışanları ile ilgili olumlu ya da olumsuz algı ve varsayımları astlarına olan davranışlarını şekillendirecektir. Olumlu bir lider-üye etkileşimi gerek yöneticiler ve gerekse de çalışanlar açısından iş tatmini, örgüte bağlılık, takım çalışmasının başarı ile uygulanması, kariyer tatmini, bireysel ve örgütsel düzeyde başarı ve performans artışı gibi sonuçları beraberinde getirecektir. Bu nedenle bu araştırmanın da bağımlı değişkeni olan kaliteli bir lider-üye etkileşimi yöneticiler açısından önemli bir sosyal sermayedir. Tez çalışmasının uygulama kısmı turizm ve otelcilik, KOBI ve kamu sektörleri, eğitim sektörü, çok uluslu şirketlerden toplanan veriler ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya İstanbul’daki bu sektörlerden toplam 450 yönetici katılmıştır. Toplanan verilerle yapılan istatistik analizlerinde paternalistik liderlik tarzı ile ilgili yeni alt boyutlar ortaya çıkmıştır. Bunlar mesleki destek sağlayan liderlik, sosyal destek sağlayan liderlik, geliştirici liderlik, otoriter liderlik, kuralcı otoriter liderlik ve korumacı liderlik alt boyutlarıdır. Araştırma bulguları kişilik değişkenleri ve liderlik yetkinliklerinin liderlik tarzları üzerindeki açıklayıcı gücünü doğrulamakta ve kişilik özellikleri ve yetkinliklerin özelikler teorisinde iddia edildiği gibi liderlik sürecini ve oluşumunu etkilediği savını doğrulamaktadır. Ayrıca güç aralığı ve eril-dişil özelliklerin babacan liderlik tarzlarının alt boyutlarını anlamlı bir şekilde etkilediği öngörüsü doğrulanmaktadır. Dişil özellikler babacan liderlik tarzının yardımsever ve moral boyutlarını; geniş güç aralığı da otoriter ve kuralcı otoriter boyutlarını anlamlı bir şekilde açıklamaktadır. Paternalistik liderlik tarzlarının hepsi etkileşim halinde total bir paternalistik liderlik tarzı olarak yöneticinin lider-üye etkileşimi beklentisi üzerinde ve astlarına bakış açılarında önemli bir açıklayıcı güce sahiptir. Literatürde daha önce dönüştürücü liderlik tarzı ile lider-üye etkileşimi kalitesi arasında anlamlı pozitif ilişkiler bulunmakla birlikte bu sonuç babacan liderlik tarzının da içinde önemli bir sosyal sermaye olan LÜE’yi barındırdığı ve olumlu etkilediğini güçlü bir şekilde kanıtlamaktadır. Türk yöneticiler yapılan açık uçlu soruların içerik analizlerinde de babacan liderlik tarzı ve özellikler “geliştirici liderlik” tarzına olumlu bir yaklaşım içerisinde olduklarını belirtmektedirler. Örgütlerin ve İK yöneticilerinin birlikte çalışacakları yöneticileri seçerken kaliteli bir ast-üst ilişkisi oluşturmak adına bu bulgular ışığında hareket etmeleri faydalı olacaktır. ABSTRACT The purpose of this study is to investigate the effect of personality variables and individual skills on paternalistic leadership styles and manager’s leader-member exchange expectations. The individual variables are leadership motivation (LM), political skill, core self evaluations (CSE) and need for power (Npow). The contingency effect of cultural assumptions (namely power distance and masculinity and femininty) is also taken into consideration in the occurence of paternalistic leadership styles (moral, benevolent and authoritarion leadership). In the 21.century, “social capital” of the managers and leaders gain a crucial importance in order to reach personal and organizational goals and strategies. The expectancy of a qualified leader-member exchange is an important social capital for today’s managers since it has important influence on job satisfaction, organizational commitment, performance, team work and intention to turnover behaviors of the employees. Within this context, it is assumed that individual level skills (LM, Npow, political skill and CSE) will explain the leadership style and leadership style will have an influence on LMX perception of the managers. So we can state that the oldest trait theory of leadership has to be revised and it is still valid in the occurence of leadership occurence and leadership behavior. The research data of this is study is collected from 4 main sector: tourism&hotel management sector, SMEs, multinationals and education sector. 455 managers from these sectors participated to the questionaires. The statistical analysis conducted with SPSS statistical package confirmed the importance of individual level varibles on the leadership behavior occurence. Political skill (apperant sincerity, social influence, networking and social astuteness) has explanatory power on “benevolent paternalistic” and “moral(contributing to personal growth style)” ; non-calculative leadership motivation and core self evaluations has explanatory power on authoritarian leadership style and Npow has an explanatory power on protective leadership style. Masculinity and femininy and power distance increases the explanatory power of individual skills on paternalistic leadership style which means that cultural assumptions have contingency affect on leadership occurence. Paternalistic leadership with its sub-components totally has a powerfull explanatory power on LMX perception of the leaders. In other words positive LMX perception is embedded in paternalistic leadership styles.
Keywords: Liderlik; Yetkinlik; Yönetim ve Organizasyon