X-ışını fotoğrafçılığı - Kupal, Mehmet Sıddık (My University, 2022)
8 Kasım 1895’te fizik profesörü Wilhelm Conrad Röntgen, seyreltilmiş gazdaki elektrik deşarj süresi üstüne deneyler yaparken bir tesadüf eseri yeni bir ışın türü keşfetti ve buna X-ışını adını vererek X-ışınının (iyonize görünmez ışığın) serüvenini başlattı. X-ışınları halihazırda doğada bulunmaktayken, Röntgen’in keşfi bunu görünür kılmaktadır. X-ışınları elektromanyetik spektrum tablosunda ultraviyole ışınları ile gama ışınlarıarasında yer alıp yüksek enerjili, kısa dalga boylu ışınlardır. Görünür ışık gibi 300 binkm/ sn ışık hızında hareket eder ve maddeyi penetre etme özelliğine sahiptir. Maddegörünebilen ışığı yansıtırken X-ışını maddeye nüfuz eder ve maddenin iç yapısınınyoğunlukla orantılı bir şekilde görüntüsünü oluşturur. X-ışınları görüntü oluşturma potansiyeli nedeniyle günümüzde tıpta tanı ve teşhisamacıyla kullanıldığı gibi birçok farklı alanda da kullanılmaktadır: Güvenlik amacıyla sınırlarda, havaalanlarında ve en bilinen haliyle alışveriş merkezlerinin girişlerinde kullanılırlar. Mikroorganizmaları ortamdan uzaklaştırmak için ilaç sanayiinde, ambalajlı ürünlerde, ameliyat ekipmanlarında ve kalp kapakçığı gibi medikal ekipmanın sterilizasyonunda kullanılırlar. Ayrıca yıldızlar ve süpernovalar benzeri dünya dışı oluşumların zararlarından korunarak astronomi hakkında bilgi edinmemize olanak tanırlar. Popüler kültürde bir eğlence unsuru konumuna gelmesinin yanı sıra X-ışınları sanatsal bir ifade aracı olarak kullanılırken, sanat eserlerinin analizi ve onarımında da yine önemli bir yere sahiptir. GENEL BİLGİ II Bu tez çalışmasında X-ışını fotoğrafçılığının bilimsel ve sanatsal yönleri ele alınmıştır; araştırmanın ilk bölümlerinde X-ışınının keşfi ve tarihsel gelişim süreci ayrıntılı bir şekilde anlatılmış, bu sürecin özellikle medikal ve bilimsel altyapıya desteği irdelenmiştir. Türkiye’de bu sürecin ilk yılları anlatıldıktan sonra X-ışınının teknik ve fizikokimyasal açıdan çözümlemesi yapılıp kullanım alanları araştırılmıştır. Daha sonraki bölümlerde bilimsel ve tıbbi amaçlar için kullanılan radyodiyagnostik görüntüleme yöntemini kendilerine baz alarak medikal, bilimsel ve sanatsal üretim yapan dünyadan ve ülkemizden sanatçılar anlatılmış, üretilen eserlerin sanat ile ilişkisi saptanmaya çalışılmıştır.

On November 8, 1895, physics professor Wilhelm Conrad Roentgen accidentally discovered a new type of beam while conducting experiments on the electric discharge duration in diluted gas, and he named it X-ray and started the adventure of X-ray (ionized invisible light). While X-rays are already in nature, Roentgen’s discovery makes it visible. X-rays are high-energy, short-wavelength rays that lie between ultraviolet rays and gamma rays in the electromagnetic spectrum table. Like visible light, it moves at the speed of light at 300 thousand km/ sec and can penetrate matter. While matter reflects visible light, X-rays penetrate the matter and create an image of the inner structure of the matter in proportion to the intensity. X-rays are used in many different fields, as they are used for diagnosis anddiagnosis in medicine today due to their potential to create images: They are used at borders, airports and, most commonly, at the entrances of shopping malls for security purposes. They are used in the pharmaceutical industry, packaged products, surgical equipment, and sterilization of medical equipment such as heart valves to remove microorganisms from the environment, and they also allow us to learn about astronomy by protecting them from the damage of extra-terrestrial formations such as stars and supernovas. In addition to being an entertainment element in popular culture, X-rays are used as a means of artistic expression, and they also have an important place in the analysis and repair of works of art. In this thesis, scientific and artistic aspects of X-ray photography are discussed; In the first parts of the research, the discovery of X-ray and its historical development process are explained in detail, and the support of this process especially to the medical and scientific infrastructure is examined. After explaining the first years of this process in Turkey, the technical and physicochemical analysis of X-rays was made, and its usage areas were investigated. In the following sections, global and local artists who make medical, scientific, and artistic productions based on the radio diagnostic imaging method used for scientific and medical purposes are explained, and the relationship of the produced works with art is tried to be determined.
Keywords: Art; Fine arts education; Fotoğraf X-ray; Fotoğrafçılık; Güzel sanatlar eğitimi; Öğrenim ve öğretim; Photography; Sanat; Study and teaching; X-ışını