Türkiye’de ve dünyada serbest bölgeler ve off shore’ler - Çınar, Hakan (My University, 2000)
Serbest Bölge bir ülkenin milli sınırları içinde olmakla beraber ülke dışında sayılan ve ülkede var olan iktisadi ve ticari bürokrasinin uygulanmadığı bölgelerdir.Bir ülke için Serbest Bölgeler taşıdığı vergi avantajları ve diğer avantajlar sayesinde ihracatın artmasını hedeflemektedir.Yine bu avantajları sayesinde ihracatta rekabetçi fiyatların yakalanması ve ihracatın artışının sağlanabilmesi hedeflenmektedir.Yine Serbest Bölgeler vasıtası ile yabancı sermaye yatırımlarının arttırılması ve döviz girişlerinin arttırılması da hedeflenmektedir. Serbest Bölgeler'in ülke ekonomisine olumsuz etkilerinin de olabilmesi mümkündür.İlgili mevzuatın diğer mevzuatlar ile desteklenerek yer seçimi ve mevzuat düzenlemelerinin yapılması gerekmektedir. Dünya'da Serbest Bölgeler 1.Dünya Savaşı sonrasında 1929 ekonomik bunalımının arkasından çözüm yolu olarak serbest bölgelere yönelme eğilimi artmıştır.1930'larda ABD'de yoğunluk kazanan Serbest Bölgeler daha sonra Avrupa'da da kurulmaya başlanmıştır.En önemli Serbest Bölge'ler olarak Kopenhag, Pire, Selanik ve Hamburg Serbest Bölgeleri'dir. Serbest Bölgeler'de uygulanan teşvikler ülkemiz için de geçerli olmak üzere şu şekilde sıralanabilir. · Serbest Bölgeler'de elde edilen kazançlar vergiden muaftır. · Elde edilen kazançlar herhangi bir izne veya vergiye tabi olmaksızın istenilen yere transfer edilebilir. · Çalışanların ücretleri gelir vergisinden muaftır. · Serbest Bölge'ye mal girişlerinde Gümrük Vergisi ödenmez. · KDV uygulaması yoktur. · Ekonomik faaliyetlerle ilgili olarak devlet müdahalesi ve bürokrasi minimum düzeydedir. · Tüm altyapı hizmetleri girişimciye düzenli ve ucuz tarifelerden sağlanırken yeterli ulaşım olanakları yanında depolama, ambalajlama ve bakım-onarım tesisleri de bulunmaktadır. · Bu bölgelerde sağlık,bankacılık,sigortacılık,konaklama ve benzeri hizmetlerde bulunmaktadır. · Devletin sağladığı teşvikler Serbest Bölgeler'de farklı şekilde uygulanabilmektedir. · Serbest Bölgeler'deki bütün parasal işlemler konvertibl dövizlerle yapılmaktadır. Serbest Bölgeler'in çeşitleri şu şekilde sıralanmaktadır.Serbest Ticaret Bölgeleri,SerbestLimanlar,Transit Bölge,Serbest Çevre,Serbest retim Bölgesi veya İhracat İşlem Bölgesi,Maquildorlar,Yatırım Bölgeleri, Serbest Bankacılık veya Kıyı Bankacılığı ve Özel Gümrük Kolaylıkları (Antrepolar)'dır. Türkiye'de Serbest Bölge girişimleri 1923 sonrası Cumhuriyet yıllarında gündeme gelmiştir.1946 yılı sonrasında Türkiye'nin dış ticaret politikasında liberalleşme yönünde önemli değişiklikler olmuş; ithalat kısımları da gevşetilmiştir. Kıyı Bankacılığı kıyı ötesi kıyı ötesi anlamına gelmektedir.Kıyı bankacılığı(off-shore) örgütlenme biçimleri,işlem hacimlerinin ulaştığı boyutlar,faaaliyet alanlarının genişliği,riske girme özellikleri ve müşteri ilişkileri bakımından toptancı banka niteliği taşımaktadırlar. Ancak faaliyette bulundukları ülkenin normal bankacılık mevzuatı dışında tutlmaları yerel piyasaya girmeden faaliyetlerini dıştan dışa finansal işler üzerinde yoğunlaştırmaları gibi özellikler ile klasik bankalardan ayrılmaktadırlar. Avantajları ise şöyle sıralanabilir. · Yabancı para ve sermaye piyasalara nüfus etmek, · Büyük para boyutlarına ulaşan euro para havuzundan pay kapmak, · Değişik ülke veya bölgelerde örgütlenmek, · Saat farkı ve coğrafi kısıtlardan kurtulmak, · Uluslar arası bankacılık işlemlerini genişletmek, · Dış dünya ile bağlantılarını güçlendirmek, · Denetim esnekliği,vergi,resim,harç ve munzam karşılık gibi yükümlülüklerden muaf tutulmak ve tüm bu avantajlarla müşterilerine daha iyi hizmet sunmak. Kıyı Bankacılığı'nın türleri;Kayıt merkezleri,Fonksiyonel Merkezler ve bunların organlarından oluşmakadır.1970'li yıllarda yaygınlaşan kıyı bankalarının faaliyet konuları ise mevduat kabulü,kredi kolaylıkları,döviz ve dövize bağlı işlemler,dış ticaretin finansmanı,kredi sindikasyonu düzenlemeleri,factoring,forfaiting,leasing,arbitraj,altın işlemleri,yatırım fonları ve her türlü ekonomik faaliyetten oluşmaktadır.

Free Zone is in the national borders of a country also it is accepted in foreign country and financial ,commercial bureaucracy can not be applicable. For a country free zones are the targets of exportation with the help of tax and the other advantages. Again with the help of those advantages ,reaching the rivalry prices in exportation and providing the increase of exporting are aimed. Increasing of foreign capital investment and increasing of exchange income are also aimed by using advantages of free zones. It can be possible that free zones have negative effects on country economy ,occupational policies have to be supported with the other policies by this way area selection and policy arrangement have to be done. Free Zones all over the world: After the first world war later on the 1929 economic crisis ,as a solution going towards of tendency to free zones has increased. The free zones that have condensed on USA in 1930's ,later they have been established in Europe. The most important Free Zones are Copenhagen , Pieria ,Thessaloniki ,Hamburg Free Zones. The encouragement which are applied in free zones ,are also valid for our country as follows, · The incomes that are obtained in free zones ,are free from tax · The incomes that are obtained in free zones can be transferred with out any permission , are also free form tax. · In free zones duty of the employees are free from income tax. · The goods that are circulated to free zones ,are free from custom tax. · Free zones are free from K.D.V. tax. For about the economic activities ,government interference and bureaucracy is minimum. In free zones while all substructure services are provided to entrepreneur ,there are also some facilities are provided such as transporting ,stocking ,packing ,fixing and up keeping. In these areas there are also facilities for health ,baking , insurance and accommodation. The encouragement that are permitted by government can be applied in different ways. In free zones all currency are in convertible exchange. The types of free zones as follows ; free trading zones ,free harbor zones ,transit zones ,exporting process zone , investment zones ,unconstrained banking zones ,off shore banking and special custom facilities. First free zone attempts has happened in Turkey in 1923 after Turkey became a republic country. After 1946 Turkey's external trade policy had became more liberalized ,especially in importation . Off shore banking has wholesaler bank characteristic about organizing manners ,amount of their process volume ,wideness of their activity range ,the risk facts and the clients relationship. But they are separated from the other classical banks such as the properties like, excepting from the normal banking policy in their country and condensing on the financial activities with out entering their domestic market. Advantages of off shore banking as follows, · Controlling the foreign money and being in the foreign countries market. · Having a part in huge Euro money market. · Being organized in different countries and zones. · Not being restricted by the time differences and geographical conditions. · Expanding the international bank relations. · Having good connections with the foreign countries. · Not being inspected as much as regular banks ,not being taxed and not being responsible for some fees so having the change to serve better to clients. Registration centers ,functional centers and their agencies are the kinds of off shore banks. Off shore banks became popular in seventies and they are focused in easy credit opportunity ,foreign money transactions ,financing of importation ,factoring ,leasing ,gold transactions ,investment funds ,saving accounts and every kind of economical business.
Keywords: Dış ticaret; Gümrük tarifesi politikası; Serbest Limanlar ve Bölgeler_Türkiye; Serbest ticaret; Ticaret