Teniste servis performansını belirleyen fiziksel ve biyomekaniksel faktörlerin incelenmesi - Gelen, Ertuğrul (My University, 2004)
TENİSTE SERVİS PERFORMANSINI BELİRLEYEN FİZİKSEL UYGUNLUK VE BİYOMEKANİKSEL FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ Adı ve Soyadı: Ertuğrul GELEN Danışman Adı: Prof.Dr. Sami MENGÜTAY Program: Doktora Beden Eğitimi ve Spor

Teniste servis atışında top hızını (SATH) belirleyen fiziksel uygunluk ve biyomekaniksel faktörleri incelemek amacıyla, yaşları on altı ile yirmi beş (18,8 ± 2,70 yaş/ yıl) arasında değişen toplam on beş erkek tenisçi araştırmaya alınmıştır. Araştırmada boy, beden ağırlığı, deri kıvrım kalınlığı, çap, çevre, uzunluk, beden kompozisyonu, el izometrik kuvvet, dikey sıçrama, üst ekstremite eklem hareket genişlikleri (EHG), izokinetik kuvvetleri ve segmentlerin üç eksen üzerindeki hızları değerlendirmeye alınmıştır. İstatistiksel analizler için Pearson Korelasyon ve Adım-Adım Çoklu Regresyon analizleri kullanılmıştır. Yapılan bu çalışmada SATH ile antropometrik özelliklerden boy ve antrenman yaşı arasında pozitif yönde; beden kompozisyonu özelliklerden pazu (ext) çevresi, kol kas alanı (KKA) ve mezomorfi ile negatif yönde kulaç, kol boyu, calf ve tüm bacak uzunlukları arasında pozitif yönde; EHG' den omuz dominant internal ve eksternal rotasyon, gövde hiperekstansiyon, sol lateral fleksiyon ve sağ rotasyon pozitif yönde, dominant el bileği fleksiyon negatif yönde; izokinetik kuvvet özelliklerden 60o/ sn hızda dominant ve dominant olmayan omuz ve dirsek ekstansiyon izokinetik kuvveti pozitif yönde, 60 ve 240o/ sn hızda dominant ve dominant olmayan omuz internal ve eksternal rotasyon izokinetik kuvvet pozitif yönde, 240o/ sn hızda dominant ve dominant olmayan dirsek ekstansiyon izokinetik kuvvet pozitif yönde, 30 ve 120o/ sn hızda dominant ve dominant olmayan el bileği fleksiyon izokinetik kuvvet pozitif yönde; dikey sıçrama ve anaerobik güç üzerinde pozitif yönde, dominant ve dominant olmayan el izometrik kuvvet pozitif yönde; biyomekanik ölçümlerden 2. fazda dirsek Y, bilek Y, parmak Y, raket başı Y arasında pozitif yönde, 3. fazda ise omuz Y, pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Sonuç olarak; tenis sporunda yoğun olarak kullanılan fiziksel uygunluk ve biyomekaniksel faktörlerin SATH' ı belirlediği gözlenmiştir. SATH' ı belirleyen parametrelerin, dominant tarafta daha etkili olduğu sonucuna varılmıştır. ANALYSING THE FITNESS AND THE BIOMECHANICAL FACTORS DETERMINE SERVE PERFORMANCE IN TENNIS SUMMARY The purpose of the study was to analyse the fitness and the biomechanical factors which determine the velocity of the ball during serve in tennis (VBTS). The subjects of the study were fifteen male tennis player between the ages of sixteen and twenty five (18,8 ± 2,70 age/ year). The parameters of the study were; length, body weight, skin fold, diameter, circumference and length of the body, body composition, isometric hand strength, perpendicular jump and upper extremity range of motion (ROM), isokinetic strength and velocity of segments on three axis. Pearson Correlation and Stepwise Multiple Regression analysis were used for statistical analysis. The analysis showed that there was significant positive relation between VBTS and the anthropometric characteristics; length and the training age, negative relation between body composition characteristics; arm circumference, arm muscle surface and mesomorphy, it also sowed that there was significant positive relation between fathom, arm length, calf and complete leg length; positive relation between ROM of shoulder dominant internal and external rotation, trunk hyper extension, left lateral flexion and right rotation, negative relation in dominant wrist flexion; positive relation between isokinetic strength characteristics in 60o/ sec speed dominant and nondominant shoulder and elbow extension isokinetic strength. There was positive relation between 60 and 240o/ sec speed dominant and nondominant shoulder internal external rotation isokinetic strength, positive relation between 240o/ sec speed dominant and nondominant elbow extension isokinetic strength and also positive relation between 30 and 120o/ sec speed dominant and nondominant wrist flexion isokinetic strength, positive relation on perpendicular jump and anaerobic strength, and also positive relation between 2nd phase in biomechanical measures; elbow Y, wrist Y, finger Y and head of the racket Y and there was positive relation in 3rd phase shoulder Y. The results showed that; the fitness and the biomechanical factors which are used intensively in tennis, had an effect on VBTS. It was also found that the parameters determined VBTS were more effective in dominant side.
Keywords: Beden Eğitimi ve Spor; Tenis