Anaerobik kan kültür şişelerinin candida türlerinin saptanmasına katkısı nedir? çok merkezli gözlemsel ön çalışma - ÜLGER, NURVER; İLKİ, ZEYNEP ARZU (My University, 2022)
Giriş ve Amaç: Candida türlerinin etken olduğu kan dolaşımı enfeksiyonlarının en kısa sürede saptanması büyük önem taşımaktadır. Candida türleri aerobik mikroorganizmalar olmakla birlikte, yapılan çalışmalarda Candida glabrata başta olmak üzere bazı Candida türlerinin anaerobik kan kültürü (KK) şişesinde daha erken saptanabildiği bildirilmiştir. Bu çalışmada kandidemilerin saptanmasında farklı kan kültürü sistemlerinin ve aerobik/anaerobik şişelerin tanıya katkısının belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ocak- Eylül 2022 döneminde üç farklı kan kültür sistemini (BacT/ALERT® 3D, bioMérieux, Fransa; Bactec® FX, BD, ABD; VersaTREK™, Thermo Fisher Scientific, BK) kullanan dört merkeze (Marmara Üniversitesi Pendik EAH, Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi, Amerikan Hastanesi Klinik Laboratuvarı) ait Candida spp. üremesi saptanan kan kültürü verileri dahil edilmiştir. Aerobik ve anaerobik KK şişeleri beş gün süreyle otomatize sistemlerde inkübe edilmiştir. İzolatlar MALDI-TOF MS (VITEK MS veya Bruker MALDI Biotyper Microflex) ile tanımlanmıştır. Üreme saptanan KK şişelerinden ilk üreme saptanan şişe ile diğer şişenin üreme sinyali süresi not alınarak aradaki zamansal fark değerlendirilmiştir. Kan kültürü şişelerinden herhangi birinde üreme saptanıp diğerinde saptanmadığında inkübasyon süresinin sonunda, üreme olmayan şişeden kontrol amaçlı kör pasaj yapılmıştır. Bulgular ve Sonuç: Çalışmada aerobik ve anaerobik KK şişelerinden oluşan ve en az birinde Candida üremesi saptanan 181 kan kültürü seti değerlendirilmiştir (Tablo). Candida üremelerinin 179’u yalnız aerobik, ikisi yalnız anaerobik, 19’u ise her iki KK şişesinde saptanmıştır. Bunlardan anaerobik KK şişesinde daha erken üreme sinyali saptanan üç izolat C.glabrata olarak tanımlanmıştır. Aerobik KK şişesinde üreme olup anaerobik KK şişesinde üreme saptanmayan durumlarda (n=168) yapılan kör pasaj sonucunda ise 34 üreme tespit edilmiştir. Anaerobik KK şişesinde en sık saptanan türler sırasıyla C.albicans, C.glabrata ve C.tropicalis’dir. Değerlendirilen KK şişe sayısı karşılaştırma yapmak açısından az olmakla birlikte, bu ön çalışma sonuçları, kandidemi tanısında etkenin saptanma süresinin kısaltılmasında ve etken saptayabilme duyarlılığını artırmada aerobik ve anaerobik KK şişelerinin her ikisinin birlikte kullanılmasının önemli olduğunu göstermiştir. Bazı kan kültür sistemlerinde anaerobik KK şişesinin daha erken üreme sinyali verdiği ve bazı türler için üreme avantajı sağladığı görülmüştür. Kandidemilerin tanısında kan kültür sistemlerinin ve şişe türlerinin etkisinin belirlenmesine yönelik çalışma oldukça kısıtlı olup, bu konuda hastaya ait faktörlerin ve preanalitik döneme ait değişkenlerin etkisinin de değerlendirmeye alındığı daha çok sayıda izolatın dahil edildiği çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.
Keywords: Sağlık Bilimleri; Health Sciences; Klinik Tıp (MED); Clinical Medicine (MED); Candida; Kandidemi; Kan kültürü