Emekliliğine az kalmış sınıf öğretmenlerinin emeklilik eğitim ihtiyacının saptanması - Yeten, Çiğdem (My University, 2005)
Bir çok çalışan için,yıllar geçtikçe kariyer döneminin sonuna yaklaştığını kabul etmek, meslek yaşamının sonuna adım adım yaklaştığını düşünmek, emekliliğe ve yaşlılığa doğru yol aldığı gerçeğini benimsemek zor gelebilir. Çalışma hayatının sonsuza kadar süreceği yanılgısı ve yaşlılığı kabul etmekteki güçlük, kişilerin emeklilik dönemine maddi ve manevi yönden hazırlanmalarını engelleyebilmektedir. Kişinin, hayatının büyük bölümünü kaplayan mesleği bıraktıktan sonra kendine bir anda yeni amaçlar ve hedefler belirleyebilmesi, günlük düzeninin değişmesine beden ve ruh sağlığının bir anda uyum sağlayabilmesi sorunları doğurabilmektedir. Emeklilik günlerine hazırlanmak ve bir yolun bitişi olarak değil de, başka yolların başlangıcı haline dönüştürebilmek kişinin kendi elinde olduğu kadar kurumların da görevidir.Kurumlar tarafından verilebilecek emekliliğe hazırlık eğitimi programları ile bireylerin çalışma hayatından sonraki yeni yaşam biçimlerine uyumları kolaylaştırılabilir. Bu tezin amacı,emekliliği yaklaşmış sınıf öğretmenlerinin emeklilik eğitimi ihtiyaçlarının saptanmasıdır.İhtiyaç saptaması doğrultusunda, emeklilik eğitimi programlarında ele alınması gereken öncelikli konuları yansıtmaktır. Tez, altı bölümden oluşmaktadır.Giriş bölümü olan birinci bölümde tezin amacı,önemi,varsayımları,sınırlılıkları,tanımlar ve kısaltmalar yer almaktadır.Tezin ikinci bölümünde altında;yetişkin eğitimi,emeklilik,yaşlılık, zaman kavramı ele alınmıştır.Üçüncü bölümde araştırmanın yöntemi,dördüncü bölümde ise araştırmanın bulguları yer almaktadır. Araştırmadaki bulgulara; İstanbul ili, Kartal ve Maltepe ilçelerinde bulunan Sabri Taşkın İlköğretim Okulu, Eğe Sanayi İ.O., Soğanlık İ.O.,Ülkü Boraİ.O., Öğretmen Salih Nafiz Tüzün İ.O., Milli Eğitim Vakfı İ.O., Ataköseoğlu İ.O., Binbaşı Necati Bey İ.O., Gülensu İ.O., Güzin Dinçkök İ.O., Orhangazi İ.O., Yıldız İşmenler İ.O., Şeyh Şamil İlköğretim okullarında görev yapmakta olan sınıf öğretmenlerine uygulanan anketler ışığında ulaşılmıştır. Yukarıda belirtilen okullardaki 155 öğretmenimize anket uygulanmıştır.Bu öğretmenlerimiz mesleğinde en az 20 yıllık deneyime sahip bireyler olarak belirlenip uygulanmıştır. Sonuç olarak;öğretmenlerimizin emeklilik yaşantısında,sağlık konusundaki en yüksek kaygı düzeylerinin, kronik hastalıklara yakalanmak, fiziksel yeterlilik ve hareket yeteneğinin azalacağı konusunda duyulan kaygıları olduğu görülmüştür. Ruhsal hayata ilişkin sorunlar arasındaki kaygı düzeyleri arasında çok büyük fark olmamakla birlikte, en yüksek kaygı düzeyi, hafızada zayıflama olacağı kaygısı ortaya çıkmıştır. Sosyal hayat konusunda beklenti ve kaygılara ilişkin sonuçlarında emeklilikte sosyal hayat konusunda en yüksek kaygı düzeyinin çocuklarla meydana gelebilecek muhtemel çatışmaların yaratacağı kaygısı belirmiştir. Emeklilikteki sosyal hayatta öğretmenlerin kendilerini hazır hissetme derecelerine bakıldığında, kendilerini orta derecede hazır hissettikleri sonucuyla karşılaşılmıştır. Öğretmenlerin eşleriyle ilişkileri konusundaki düşüncelerinde ve kaygılarında cinsiyet değişkeni açısından anlamlı bir farklılık olmadığı çıkmıştır. Öğretmenler, emeklilik döneminde en çok kendi işinde çalışmayı istemektedirler. Daha sonra sırasıyla, bir kurumda ücretli olarak çalışmak , özel ders vermek ve özel dershanede çalışmak gibi isteklerinin olduğu görülmüştür. Emekli olduktan sonra boş zaman uğraşları incelendiğinde, sırasıyla şu faaliyetlerle ilgilenmeyi düşündükleri görülmüştür: gazete, dergi okumak, kitap okumak, gezilere çıkmak, tiyatro konser gibi sanat faaliyetlerini izlemek,TV izlemek,eğitimle ilgili mesleki dernek faaliyetlerine katılmak,gönüllü sosyal yardım kulübü yada dernek faaliyetlerine katılmak, spor yapmak ,çiçek yetiştirme ve bahçe işleri gibi tarımsal faaliyetlerde bulunmak ,el sanatlarıyla uğraşmak, ev işleriyle uğraşmak,lokal gazino gibi eğlence ve dinlenme yerlerine gitmek, kahveye gitmektir. Emeklikte mali durum hakkında duyulan kaygılara ilişkin sonuçlara baktığımızda, en yüksek kaygı düzeyi emekli maaşının yetersiz kalacağı kaygısına ilişkin olduğu ortaya çıkmıştır.Emeklilikte mali durumla ilgili kaygılarda cinsiyet değişkeni açısından manidar düzeyde bir farklılık bulunmamıştır. Emeklilik ve emekliliğe hazırlık konusundaki düşüncelere ilişkin sonuçlarda ise,emekli adayı öğretmenlerin şu andaki görevlerinden genel olarak çok memnun oldukları görülmüştür. Emekli adayı öğretmenler, emekliliklerine kadar olan çalışma dönemlerinde mesleklerinde ortalama olarak orta derecede beklentiye sahip olduklarını ifade etmişlerdir. Görevden memnuniyet derecesinde cinsiyet değişkeni açısından manidar düzeyde farklılık görülmemiştir. Genel olarak emeklilik faktörleri hakkındaki düşüncelere ilişkin sonuçlarda ise;emekliliği düşünen öğretmenlerin emekli olmalarında etkili olan nedenler arasında en önemli sırayı zamanlarının daha büyük kısmını aileleriyle geçirme isteği ve işlerinde ileriye dönük bir beklentinin olmaması aldığı ortaya çıkmıştır. Öğretmenler kendilerini emeklilik hayatına ortalama olarak orta düzeyde hazır hissetmekte oldukları sonucu ortaya çıkmıştır.

olarak, emekliliği yaklaşmış öğretmenlerin emeklilik eğitim ihtiyaçlarının olduğu ve başlıca, yaşlılıkta beliren fiziksel ve ruhsal değişimler, mali duruma uyum sağlamak için alınabilecek tedbirler, boş zaman aktivitelerinin kapsamlı ve ayrıntılı tanıtımı ve ilgi duydukları alanlara yönlendirilmeleri gibi konularda kendilerine eğitim programlarının hazırlanmasının çok faydalı olacağı sonucuna varılmıştır. As the years pass by for many working people who are nearing end of one's career is hard to accept. It might be tough to absorb that one's professional life is coming step by step to an end and that one is moving towards retirement and old age. The misbelieve that the professional life will go on forever and the hard to accept fact of aging can block people from preparing for their retirement morally and financially. After quitting a professional job, which encompassed most of a person's life, issues can come up when this person is trying ad hoc to determine new objectives and changing the daily order of things. Trying to adjust to these can compromise the health of body and mind. Preparing one's self to retirement days by trying to transform it as the beginning of new paths rather than seeing it as the end of a way should not be left to the hands of the person alone, but also seen as an obligation for organizations. The adaptation of individuals to a post working life could be made easier with educational retirement oriented training programs arranged by the organizations. The purpose of this thesis paper is to define the educational needs regarding retirement of elementary school teachers coming close to giving up working. While determining the direction of educational pre-retirement programs it will be reflected upon subjects with primary necessity first. The thesis is made up of six parts. The first is the introductory part, which will show the thesis' objectives, importance, assumptions, restrictions and definition. This part includes used abbreviations as well. The terminology will be discussed under the second part of the thesis. The terms: adult education, retirement, old age and the concept of time will be characterized. The third part will typify the research method and the fourth will summarize the research's findings. The results of the research were concluded by surveys taken with elementary school teachers working in the following schools in the city of Istanbul, Kartal and Maltepe: Sabri Taşkın Elementary School, Eğe Sanayi E.S., Soğanlık E.S..,Ülkü Bora E.S., Öğretmen Salih Nafiz Tüzün E.S., Milli Eğitim Vakfı E.S., Ataköseoğlu E.S., Binbaşı Necati Bey E.S., Gülensu E.S., Güzin Dinçkök E.S., Orhangazi E.S., Yıldız İşmenler E.S. and Şeyh Şamil E.S. Within the schools named above 155 surveys were taken. All teachers who participated in the survey had to have a professional experience of at least 20 years. The Result of the survey showed that what was feared most about old age in relation to physiological health were chronic illnesses and the decrease of physical adequacy and motoric functions. There were no major differences among fear levels linked to mental difficulties and the highest fear level was unanimously the fear of memory weakening. Results in expectations and worries concerning one's social life in retirement days were expressed with the highest fear level as fears connected with possible clashes with one's children. The Results when looked upon the levels of how ready teachers feel themselves pertaining to their social lives in retirement show that the overall readiness is on a mid level. It is also seen that the teachers do not expect any significant changes in the relationships with their spouses. When retired, the teachers want mostly to be active in their own professional region followed by working for an organization, giving private lessons and working for a private school. The examination of spare time activities, after giving up working shows the following activities in respective order: reading newspapers and magazines, reading books, undertaking excursions, participating in art events like going to concerts or to the theater, watching TV, taking part in education related professional associations, volunteering for social work or being active in a related association, pertaining to sports, being active in agricultural activities like flowering and gardening, endeavoring handcraft, doing housework, going to amusement places like the local nightclub and going to cafés. On examining the results of financial worries prior to retirement we see that the highest level of fear is connected to the expectation that the retirement income is not going to be sufficient. Concerns about the financial situation in retirement did not show any correlations with gender. Results in relation to retirement and in aspect to the previously mentioned how ready the teachers feel for retirement, shows that teachers coming close to retirement are very contented with their jobs. Teachers approaching retirement stated in average that in their working life their expectation were to an average degree. There was no significant gender correlation in the degree of satisfaction the participants had with their jobs. In general it became evident that from all factors concerning retirement the main reasons for wanting to retire were to spend more time with the family and the lack of expectations in forwarding one's career. It become apparent that in average, teachers' feelings of being prepared for retirement is on a mid level. In summary, it can be said that teachers approaching retirement have educational needs concerning their retirement. Mainly in old age perceptible physical and mental changes, measures, which can be taken for adapting to the new financial situation when retired and defining new spare time activities comprehensively and in depth within areas of interest, are subjects where the preparation of educational programs would be very beneficial.
Keywords: Eğitim; Okul organizasyonu ve yönetimi; Öğretim ve öğretim kadrosu; Öğretmenler