Hüseyin Vassâf ve tasavvuf tarihindeki yeri - Taşdelen, Azime Merve (My University, 2024)
Osmanlı’dan Cumhûriyet’e geçiş dönemi Türk tarihinin dönüm noktalarından birini oluşturmakla berâber Cumhûriyet’in ilânının üzerinden bir asır geçmiş olmasına rağmen bu dönemin hâlâ tam mânâsıyla netleşmeyen hususları bulunmaktadır. Bu yıllarda yaşamış tasavvuf tarihçisi, mutasavvıf Hüseyin Vassâf (1872-1929), ardında bıraktığı birçok eserle dönemin sûfîlerine ve tasavvuf merkezli meselelerine ışık tutmaktadır. Vassâf’ın hayatını, eserlerini ve yaşadığı çağda tasavvuf etrafında meydana gelen gelişmeleri değişim ve dönüşüm ekseninde ele almayı amaçlayan bu çalışmada müellifin en kapsamlı eseri olan Sefîne-i Evliyâ’yı merkeze alan bir araştırma yapılmıştır. Bu tezde müellifin ilmî biyografisi ve XX. yüzyıl sûfî biyografi yazıcılığının mühim bir örneği olan Sefîne-i Evliyâ’nın analitik tahlîlinin yanında Vassâf’ın yaşadığı dönemde tasavvuf sahasında gerçekleşen değişimler ile tasavvufun tartışılan ve eleştirilere konu olan meseleleri Vassâf’ın değerlendirmeleri dikkate alınarak incelenmiştir.

Although the transition period from the Ottoman Empire to the Republic constitutes one of the turning points in Turkish history, even though a century has passed since the proclamation of the Republic, there are still issues of this period that are not fully clarified. Hüseyin Vassâf (1872-1929), a Sufi historian and mystic who lived in these years, sheds light on the Sufis of the period and Sufism-centered issues with the many works he left behind. In this study, which aims to discuss Vassâf's life, works and the developments around Sufism in his era, on the axis of change and transformation, a research has been conducted focusing on Sefîne-i Evliyâ, the most comprehensive work of the author. In this thesis, in addition to the scientific biography of the author and the analytical analysis of Sefîne-i Evliyâ, which is an important example of 20th century Sufi biography writing, the changes that took place in the field of Sufism during Vassaf's lifetime and the issues of Sufism that were discussed and criticized were examined by taking into account Vassaf's evaluations.
Keywords: Biography Writing; Biyografi Yazıcılığı; History of Sufism; Hüseyin Vassâf; Hüseyin Vassaf, 1872-1929; Sefîne-i Evliyâ; Sufism; Tabakāt; Tabaqat; Tasavvuf; Tasavvuf Tarihi