Z kuşağında youtuberlarla kurulan parasosyal etkileşimin sosyoekonomik koşullarla ilişkisi : ortaokul öğrencileri örneği - Ata, Fethiye (My University, 2022)
Parasosyal etkileşim, seyircinin medya figürlerini sanki yakın çevresinden bir arkadaşıymış gibi algıladığı, onlara yakın arkadaşlarına verdiği davranışsal ve duygusal tepkilere benzer tepki verdiği sözde sosyal ilişki olarak tanımlanmaktadır. (Horton ve Wohl, 1956) “Toplumsalsı İlişki” olarak da adlandırılan “Parasosyal etkileşim” kavramından ilk kez “Mass Communication and Parasocial Interaction” isimli makalelerinde (1956) Horton ve Wohl söz etmektedir. Horton ve Wohl teknolojinin ve kitle iletişim araçlarının gelişmesiyle birlikte insanların medya figürleriyle olan bağlarının da geliştiğini söylemektedir. Gelişen bu bağlar izleyicide medya fügürleri ile arasinda yüz yüze bir iletişim olduğu yanılsamasını oluşturur. ( Yayla, 2019) Bu bağlamda çocukların Youtube’u yoğun olarak kullandıklarını, dijital uzamda dijital medyanın personaları olan youtuberlarla parasosyal etkileşimde bulunduklarını ileri sürebiliriz. Bu tezin amacı dijital iletişim teknolojilerinin içine doğan Z kuşağı çocuklarının youtuberlarla kurdukları parasosyal etkileşimi ölçmek ve kurulan bu etkileşimin çocukların sosyoekonomik koşullarıyla ilişkisini incelemektir. Z kuşağı, sosyal medya ve Youtube’a ilişkin yapılan çalışmaların daha çok eğitim ve öğretim, reklamcılık, pazarlama, popüler kültür ve youtuber kimliği, dijital aidiyet, kimlik ve değerler ya da dijital bağımlılık gibi konularda yapıldığı görülmüştür. Youtuberlarla kurulan parasosyal etkileşime dair Yayla’nın (2019) üniversite öğrencilerine yönelik çalışması ve halkla ilişkiler alanında Biçim’in(2019) “Güzellik youtuberlarının kadın tüketicilerle geliştirdiği parasosyal etkileşimlerinin satın alma niyeti üzerindeki etkisi” adlı araştırması youtuberlara yönelik yapılan çalışmalar arasındadır. Ancak yükselen sosyal medya ünlülerinin kültür ve topluma etkilerinin, yapılacak yeni çalışmalarla araştırılıp takip edilmesi önemlidir. Yapılan çalışmaların genellikle lise ve üniversite öğrencilerine yönelik olduğu, Z kuşağı çocuklarıyla ilgili çalışmaların azlığı göz önünde bulundurulduğunda; çocukların dijital medya üzerinden youtuberlarla kurdukları ilişki biçimini incelemek özgün ve gerekli bir çalışma sunabilir. Yapacağımız tez çalışmasının bu bakımdan, bilimsel literatürdeki eksikliği gidermeye yardımcı olması beklenmektedir. Örneklem olarak10 -15 yaş aralığındaki ortaokul öğrencileri alınmıştır. Araştırma yöntemi olarak çevrim içi anket uygulaması ve nicel araştırma desenlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak sosyoekonomik ölçek, parasosyal etkileşim ölçeği ve demografik bilgi formu; veri analizi yöntemi olarak SPSS istatistik kullanılmıştır.

With the development of Internet, the world enters a drastic era called digital century - or revolution to some- which surrounds individuals and societies with a whole communication network.. One of the most important affects of the digital age is that it has developed its own specific media, the social media.. On the other hand with the rise of social websites such as youtube, twitter, instagram the digital celebrities called youtubers or social media phenomena have entered our lives. According to the research Teknosa did on age of 7-16 year, the Z generation by 97% is online on youtube mostly. In a research done on age of 9-13 year kids by the method of interwieving face to face shows that the kids feel sorry for youtubers who get into trouble as if youtubers are their relatives. Besides it is found out that they accept youtubers as big brothers or sisters, follow them because they consider them sincere and friendly and they connect with them emotionally. (Özuz, 2018) So we could claim that children often use youtube, they have parasocial interaction in digital space with youtubers who are the personas of the digital media. The term Parasocial interaction was first suggested by Horton and Wohl in their article “Mass Communication and Parasocial Interaction”.(1956) They said that with the development of technology and mass communication devices, the connections between audiences and media personalities have also developed. These connections create an illusion by making viewers feel like as they communicate with media personalities face to face. ( Yayla, 2019) The aim of this study is to measure the parasocial interaction which the Z generation have with youtubers and examine the relationship between parasocial interaction and socioeconomic conditions of children. Students of secondary school were taken for sampling. The relational scanning model of the quantitative research method was used as research method. Socioeconomic scale, parasocial interaction form and demographic form was applied to the sample group to get data. For data analysis SPSS statistics program was used.
Keywords: Economic aspects; Ekonomik yönleri; Junior high school students; Ortaokul öğrencileri; Parasocial Interaction; Parasosyal Etkileşim; Social aspects; Social media; Sosyal medya; Sosyal yönleri; Youtube; Youtuber; Z generation; Z kuşağı