İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin yöneticilerine duydukları güven ile örgütsel yurttaşlık davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi - Sönmez, Elif (My University, 2005)
OZET Bu tezin amacı okullarda öğretmenlerin yöneticilerine karşı duydukları güven ile örgütsel yurttaşlık davranışı göstermeleri arasındaki ilişkinin irdelenmesidir. Yöneticiye duyulan güven ile örgütsel yurttaşlık davranışının cinsiyet, yaş, mesleki kıdem, branş, okuldaki görev ve eğitim durumlarına göre farklı olup olmadığının belirlenmesi bu çalışmanın alt problemleri arasındadır. Araştırmaya, Beşiktaş İlçesine bağlı 19 Resmi İlköğretim Okulundan toplam 153 öğretmen katılmıştır. Yöneticiye Duyulan Güven Ölçeği için Hoy ve Tschannen-Moran'ın (1998), Goddard, Hoy ve Tschannen-Moran (2001) ve Kılıç'ın (2001) geliştirdikleri ölçeklerden faydalanılmıştır. Örgütsel Yurttaşlık Davranışı Ölçeği için Hannam ve Jimmieson'ın ve Tschannen-Moran (2001)'ın geliştirdikleri ölçeklerden yararlanılmıştır. Bu çalışmada tarama modeli kullanılmıştır. Uygulanan ölçeklerin değerlendirilmesinde, yöneticiye duyulan güven ile örgütsel yurttaşlık davranışının cinsiyet, yaş, branş, mesleki kıdem, okuldaki görev ve eğitim durumu değişkenleri açısından farklı olup olmadığını tespit etmek için varyans analizi ve yöneticiye duyulan güven ile örgütsel yurttaşlık davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi için t-testi kullanılmıştır. İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin, yöneticilerine karşı duydukları güven düzeyi uzmanlık alt boyutunun dışında tüm alt boyutlarda branşa göre anlamlı farklılık göstermiştir. Diğer değişkenler için hiçbir alt boyutta yöneticiye duyulan güven düzeyi anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Ayrıca örgütsel yurttaşlık davranışı da cinsiyet, yaş, branş, mesleki kıdem, okuldaki görev ve eğitim durumu açısından anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Buna karşın ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin yöneticilerine duydukları güven ile örgütsel yurttaşlık davranışları arasında her alt boyutta pozitif yönlü bir ilişki görülmüştür. Yukarıdaki bulgulardan elde edilen sonuca göre öğretmenlerin okul yöneticilerine duydukları güven arttıkça, örgütsel yurttaşlık davranışları da artmaktadır. Bir başka deyişle sözlü veya yazılı bildirim olmaksızın, öğretmenlerin kendiliklerinden sorumluluk alma isteklerinin oluşması okul yöneticilerine duydukları güven ile doğru orantılıdır. Güvenin alt boyutları olan risk alma, uzmanlık, güvenilirlik, dürüstlük, açıklık ve iyilikseverlik özelliklerini taşıyan okul yöneticileri ile çalışan öğretmenlerin de daha fazla örgütsel yurttaşlık davranışı gösterdiği belirlenmiştir. Bu yöneticilerle çalışan öğretmenler öğrencilerine, meslektaşlarına ve okula yönelik tüm faaliyetlerde örgütsel yurttaşlık davranışları sergilediği belirlenmiştir.

The aim of this thesis is to observe the relationship between the teachers' trust to their administrators and their organizational citizenship behaviour. It is among the problems of the of the study to identify whether the trust to the administrator and orgazinational citizenship are different according to gender, age, seniority, branch and educational status as well as identifiying the change of organizational citizenhip behaviour regarding gender, age, seniority, branch, position at school at educational status. A total of 153 teachers from 19 Public Primary Schools in Beşiktaş have participated at the study. The criteria proposed by, Hoy and Tchannen-Moran (1998) , Goddard, Hoy, Tschannen-Moran (2001) and Kılıç (2001) are used for the creteria of Trust for The Administrator. For The Scale for Organizational Citizenship Behaviour the criteria developed by Hannam and Jimmieson and Tschannen -Moran (2001) was used as a guide. As it was thought to be the most appopriate method for this study Surveying was used. While evaluating the scales variant analysis was used to identify whether the trust for the administrator differed according to the changes of variables of organizational citienship behaviour such as gender, age, seniority, branch, position at school and educational status. Finally t-tetsts were used to observe the relationship between the trust to the administrator and organizational citizenship behaviour. The level of trust of the primary school teachers' for their administrators showed significant differences on different sub- categrories except from expertise. No significant differences were found according to other variables. Organizatioanl citizenship behaviour either did not change according to gender, age, seniority, position at school and branch. Additionally a positive relation between the trust the primary school teachers' have for their administrators and their organizational citizenship behavior was observed in every sub-category. According to the results achieved from the findings mentioned above, the more trust the teachers' have for the school administrators, the more organizational citizenship behaviour they have. In other words, without oral or written feedback, the creation the teachers' willingness to take responsibility on their own is directly proportional with the trust they have for their school administrators. It has been identified that the teachers who work with administrators that have qualities such as expertise, honesty, clearty, thrustwortiness which are also sub-categories of trust, show more organizational citizenship behaviour. It has been specified that teachers who work with these administrators show organizational citizenship behaviour against their students, their colleques and all activities concerning their schools .
Keywords: İlkokul Öğretmenleri; İlköğretim_Organizasyon ve Yönetim