Afganistandan göçe etki eden jeopolitik faktörlerin analizi - Hashemi, Sayed Rafee (My University, 2021)
AFGANISTANDAN GÖÇE ETKİ EDEN JEOPOLİTİK FAKTÖRLERİN ANALİZİ ÖZETGöç çalışmaları, hususen II. Dünya Savaşı sonrasında gelişen akademik bir disiplin olmuştur. Dünyadaki mevcut durumda, sosyal, ekonomik ve politik koşullar altında farklı ülkelerden ve farklı etnik gruplardan yoğun göçler gerçekleşmektedir. Bu da, göç modelini karıştırmıştır. Ve göç belirli amaç ve hedeflere dayanmaktadır ve bu eğilim dünyada artmıştır.Göç, uluslararası ilişkiler, siyaset bilimi, sosyal bilimler, ekonomiden sosyolojiye kadar çok disiplinli ve çok boyutlu bir çalışma alanını kapsamaktadır. Göçün coğrafi boyutunda rol ve coğrafi konum, ülkelerin jeopolitiğini etkileyen temel sabit faktör olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle ülkelerin coğrafi konumlarının belirlenmesi jeopolitik çalışmalarda etkilendi. Bu tezde göçün jeopolitik faktörlerini siyasî coğrafya bağlamında incelemeye çalışılmıştır. Kırk yılı aşkın bir süredir savaş, çatışma ve şiddetin devam ettiği Afganistan'da göçün en önemli nedenlerinden biri savaş ve güvensizliktir. Şimdiki Afgan göç hareketinden bahsetsek; Afganistan en fazla göçmene sahip ülkedir ve bu göçler Afganistan'daki insan kaynaklarının erimesine neden olmuştur. Savaş felaketi, güvensizlik ve işsizlik gençleri ülkelerini terk etmeye zorlamakla beraber güvenlik sorunları nedeniyle de devam eden savaşlar, Afgan halkının göçünü önemli bir özelliğe sürüklemiştir. Siyasî ve güvenlikle ilgili gelişmeler halkın inançsızlığını artırmış ve halktan mağdurlar almıştır. Savaşın devam etmesi ekonomik ve kültürel Temelleri yıkmış öte yandan, komşu ülkelerin müdahalesi de ülkede etnik farklılıklara neden olmuştur. Bu sebepten günümüz nesli ya göçler ülkesinde büyümüş ya da belirsiz bir gelecek umuduyla ülke içinde yaşamayı sürdürmektedir. Afgan halkının en büyük sorunu Taliban, İŞİD ve El-Kaide tarafından tehdit ediliyor olmaları. Anti-insancıl faaliyetlerin iç ve dış ağları tarafından desteklenmekte ve Afgan vekil savaş seçmiştir. Bunların hepsi göçle rezonansa giren jeopolitik faktörlerdir. Bugün Afganistan, Suriye'den sonra dünyanın en büyük ikinci göçmen ülkesidir. Bu konuyla ilgili olarak, Türkiye'de İstanbul'da da Afgan mültecilerin fırsatları ve zorlukları üzerine bir anket incelenerek sonuçları not edilmiştir.İÇİNDEKİLERÖZETiABSTRACTiiiÖNSÖZvİÇİNDEKİLERKISALTMALARviKISALTMALARxiiiTABLO LİSTESİxivŞEKİL LİSTESİxviGİRİŞ1BİRİNCİ BÖLÜM191.1. Göçün Tanımı ve Özellikleri191.2. Göçle İlgili Kavramlar25 1.2.1. Düzenli (Yasal) Göç25 1.2.2. Düzensiz (Yasa Dışı) Göç25 1.2.3. Düzensiz (Yasa Dışı) Göçmen, Mülteci ve Sığınmacı271.3. Göçmen Kaçakçılığı (Smuggling) ve İnsan Ticareti (Human Trafficking)291.4. Göç Teorileri33 1.4.1. Ravenstein’ın Göç Yasaları33 1.4.2. İtme Çekme Kuramı36 1.4.3. Everett Lee’nin Göç Teorisi37 1.4.4. Petersen’in Göç Tipleri39 1.4.5. Neo-Klasik Ekonomi Teorisi40 1.4.6. Yeni Ekonomi Teorisi41 1.4.7. Dünya Sistemleri (Merkez-Çevre) Teorisi41 1.4.8. Göç Sistemleri Teorisi43 1.4.9. Göçmen İlişkiler Ağı (Network) Teorisi44 1.4.10. Kesişen Fırsatlar Kuramı471.5. Göçmen Kategorileri48 1.5.1. Yasal Göç48 1.5.2. Yasadışı Göç491.6. Jeopolitik Nedir?51 1.6.1. Jeopolitik, Siyasi Coğrafya ve Reel Politik52 1.6.2. Jeopolitiğin Diğer Bilimler ile İlişkileri54 1.6.3. Jeopolitiğin Alt Birimleri55 1.6.4. Jeopolitik Yerler ve Siyaset56 1.6.5. Jeopolitik Faktörler57 1.6.6. Jeopolitik Göçler57 1.6.6.1. Göç ve Sınırları58 1.6.6.2. Ülkelerin Sınırları59 1.6.6.3. Sınırların Sınıflandırılması60 1.6.7. Tehditler ve Göç62 1.6.7.1. Güvenlik Tehditleri ve Türleri63 1.6.7.2. Siyasi Risk ve Tehdit63 1.6.7.3. Ekonomik Tehditler65 1.6.7.4. Sosyal Tehditler66 1.6.7.5. Askeri Tehditler66 1.6.7.6. Çevresel Tehditler66İKİNCİ BÖLÜM692.1. Afganistan’ın Jeopolitik Özellikleri69 2.1.1. Kapsam69 2.1.2. Ülkenin Şekli70 2.1.3. Sınırlar712.2. Afganistan ve Çeşitli Konumları72 2.2.1. Matematiksel veya Mutlak Konum74 2.2.2. Göreceli Konum74 2.2.3. Merkezi Konum75 2.2.4. Jeopolitik Konum75 2.2.5. Jeoekonomik Konum/ Durum76 2.2.6. Geçiş ve İletişim Konumu78 2.2.7. Transit Konum79 2.2.8. Hidropolitik Konum802.3. Afganistan’ın Politik Sistem ve Uzantıları81 2.3.1. Siyasi ve İdari Yapılar81 2.3.2. İdari Birimlerin Yapısı812.4. İnsan Yaşamının Temelleri ve Coğrafi Özellikleri83 2.4.1. Konut Yapıları ve Özellikleri83 2.4.1.1. Göçebe Yaşam İçin Mobil Konutlar84 2.4.2. Kırsal veya Yarı Mobil Yaşam86 2.4.3. Kentsel ve Yerleşik Yaşam872.5. Demografik Yapılar ve Özellikleri89 2.5.1. Nüfus Yapısı89 2.5.2. Nüfus Dağılımı93 2.5.3. Yaş ve Cinsiyet93 2.5.4. Nüfus ve Büyük Şehirler932.6. Siyasi ve Sosyal Kurumların Yapısı95 2.6.1. Etnik Yapılar ve Özellikleri952.7. Afgan Göçünün Tarihsel Geçmişi97 2.7.1. 1979 Öncesi Göç98 2.7.2. İlk Göç Dalgası: 1979’da Sovyetler Birliğinin İşgali99 2.7.3. Taliban Rejiminde İkinci Göç Dalgası 1996-2000100 2.7.4. Taliban Rejiminin Sonuna Doğru Üçüncü Göç Dalgası (2001)1022.8. Afgan Göçünün Tipolojisi105 2.8.1. Yer106 2.8.2. Zaman107 2.8.3. Bireysel ve Toplu Göç108 2.8.4. Kişisel Motivasyon ve İrade1082.9. Afganistan’da İç Göç109 2.9.1. Savaş Nedeniyle Yerinden Edilmiş İnsanlar109 2.9.2. Kuraklık ve Doğal Afetlerden Kaynaklanan Göçler110 2.9.3. Göçmenler ve Sınır Geçişleri111 2.9.4. İç Göç ve Sınır Hareketliliği1122.10. Mevsimlik Göçmenler113 2.10.1. Bahar Göçü113 2.10.2. Sonbahar Göçü1132.11. Uluslararası Göç114 2.11.1. Komşu Ülkelerin Ötesine Göç114 2.11.2. Afganların Göç Programları Aracılığıyla Göçü114 2.11.3. Afganların Yasadışı Göçü1162.12. Göç ve İnsan Kaçakçılığı117 2.12.1. Çocuk Kaçakçılığı ve Askerlik Hizmeti119 2.12.2. Göçmenlik ve Kimsesiz Çocuklar1202.13. Siyasi Göç Tarihi122 2.13.1. Afganistan'ın İnşası ve Göç122 2.13.2. Soğuk Savaş'ta Komünist Hukuk ve Şiddetten Kaçış124 2.13.3. Mücahitlerin Yönetimi Altındaki İç Savaştan Kaçış125 2.13.4. Taliban Yönetimi Altındaki Etnik Kıyım ve Şiddetten Kaçış125 2.13.5. Karzai ve Ghani’nin Yönetiminden Kaçan Afganlar126ÜÇÜNCÜ BÖLÜM1283.1. Uluslararası Göçün Nedenleri ve Bağlamları1283.2. Yasadışı Göç ve İnsan Kaçakçılığının Nedenleri1333.3. İnsan Ticareti Mağdurlarının Genel Özellikleri ve Göstergeleri1353.4. Yasadışı Göç ve İnsan Kaçakçılığı Alanındaki Aktörler1363.5. Yasadışı Göç ve İnsan Ticaretinin Finansal Akışı137 3.5.1. Yasadışı Göçmenlerin Aşamalı Satışı137 3.5.2. Varış Noktasında Ödeme138 3.5.3. Kaçakçılık ve Yasadışı Göçmenleri Nakletme Yöntemleri138 3.5.4. Deniz Yoluyla Yolculuk138 3.5.5. Kara Yolculuğu1393.6. Uluslararası Göçün Küresel Dağılımı140 3.6.1. Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerin Göç Oranı 1990-20131423.7. Uluslararası Göçün Sonuçları ve Etkileri143 3.7.1. Göçmenliğin Göçmen Ülke ve Menşe Ülke Üzerindeki Sonuçları143 3.7.2. Göçmen veya Göçü Kabul Eden Ülkelerde Göçün Sonuçları145DÖRDÜNCÜ BÖLÜM1504.1. Afgan Göçmenlerin İran Göçü150 4.1.1. Afgan Göçmenlerin İran’daki Nüfus Yapısı151 4.1.2. İran Hükümetinin Afgan Mülteci Politikası1524.2. Afgan Göçmenlerin Pakistan’a Göçü ve Sonuçları154 4.2.1. Pakistan'daki Mülteciler155 4.2.2. Pakistan'daki Afgan Mültecilerin Özellikleri157 4.2.3. Pakistan'da Afgan Mültecilere Şiddet ve Onların Savunmasızlığı1574.3. Afganistan'dan Türkiye'ye Göçün Nedenleri ve Sonuçları158 4.3.1. Göçün İlk Aşaması: 1982-1990 Yıllar Arası159 4.3.2. Göçün İkinci Aşaması: 1990-2000 Yıllar Arası159 4.3.3. Göçün Üçüncü Aşaması: 2000-2010 Yılları Arası159 4.3.4. Göçün Dördüncü Aşaması: 2010-2016 Yılları Arası160 4.3.5. Göçün Beşinci Aşaması: 2016-2020 Yılları Arası160 4.3.6. Afgan Göçmenlerin İran-Türkiye Sınırındaki Deneyimleri161 4.3.7. Türkiye'deki Göç ve Yerleşim Şekilleri165 4.3.8. Türkiye Üzerinden Göçün Sebepleri166 4.3.9. Afgan Mültecilerin Türkiye'den Dönüşü167 4.3.10. Uluslararası Göç Sorunu ve Türkiye168 4.3.10.1. Kaynak Ülke Türkiye171 4.3.10.2. Transit Ülke Türkiye172 4.3.10.3. Hedef Ülke Türkiye1784.4. Göçmenlerin Avrupa Ülkelerine Varış Noktası181 4.4.1. Türkiye Rotası, Konaklama ve Gitme Arayışları181 4.4.2. Yasadışı Göçmenler Arasında Tıbbi Hizmetlerin Kullanımındaki Sorunlar183 4.4.3. Türkiye'deki Afgan Mültecilerin Durumu184 4.4.3.1. Belgesiz Durum185 4.4.3.2. Ulaşım Durumu185 4.4.3.3. Sağlık Hizmetlerinin Durumu ve Göçmenlere Erişim Eksikliği185 4.4.3.4. Eğitim Hizmetlerine Erişim Eksikliği1864.5. İkinci Dünya Savaşından Sonra Göçler186 4.5.1. İkinci Dünya Savaşı Sonrası Göç Nedenleri186 4.5.2. Günümüz Dünyasında Göç Nedenleri187 4.5.3. Uluslararası Göçün Nedenleri ve Bağlamları1874.6. Yasadışı Göç ve İnsan Kaçakçılığı193 4.6.1. İnsan Ticareti Mağdurlarının Genel Özellikleri ve Göstergeleri195 4.6.2. Yasadışı Göç ve İnsan Kaçakçılığı Alanındaki Aktörler197 4.6.3. Yasadışı Göç ve İnsan Ticaretinin Finansal Akışı197 4.6.3.1. Yasadışı Göçmenlerin Aşamalı Satışı198 4.6.3.2. Varış Noktasında Ödeme198 4.6.3.3. Kaçakçılık ve Yasadışı Göçmenleri Nakletme Yöntemleri198 4.6.3.4. Deniz Yoluyla Yolculuk198 4.6.3.5. Kara Yolculuğu1994.7. Uluslararası Göçün Küresel Dağılımı200 4.7.1. Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkelerin Göç Oranı (1990-2013)202 4.7.2. Uluslararası Göçün Sonuçları ve Etkileri203 4.7.3. Göçmenliğin Göçmen Ülke ve Menşe Ülke Üzerindeki Sonuçları2034.8. Dünyada Uluslararası Göç Sorunu207 4.8.1. Göçmen veya Göçü Kabul Eden Ülkelerde Göçün Sonuçları210BEŞİNCİ BÖLÜM2155.1. Afganistan'daki Göçünün Jeopolitik Faktörleri215 5.1.1. Etkili Dış Faktörler215 5.1.1.1. İstihbarat Savaşları215 5.1.1.2. Proxy Savaşları216 5.1.1.3. Medeniyet Savaşı ile Regresyon217 5.1.1.4. Psikolojik Savaş217 5.1.2. Etkili iç Faktörler218 5.1.2.1. Politik ve Güvenlik Faktörleri218 5.1.2.2. Güvensizliğin Artışı218 5.1.2.3. Politik İstikrarsızlık220 5.1.2.4. Zayıf Hakimiyet220 5.1.2.5. Hedefli ve Organize Edilmiş Cinayetler2215.2. Yüksek Güvenlik Tehditleri, Yurtsuzluk ve Göçmenlik221 5.2.1. Köylerin İçindeki Güvenlik Tehditleri221 5.2.2. Şehirlerdeki Güvenlik Tehditleri223 5.2.3. İlçedeki Yüksek Tehditleri225 5.2.3.1. Tehdit Altında Olan Helmand’in İlçeleri225ALTINCI BÖLÜM2296.1. Araştırma Bulgularının Analizi2296.2. Siyasi ve Güvenlik Faktörlerin Değerlendirilmesi2306.3. Belirli Durumlara Göre Göç Nedenleri2316.4. Hükümet Yetkililerinin Göç ile İlgili Görüşleri232 6.4.1. Afganistan İstanbul Başkonsolosluğu’nun Göç ile İlgili Görüşleri2326.5. Araştırmadan Elde Edilen Bulgular233 6.5.1. Eleştiriler2346.6. Afgan Mültecilerin Türkiye’ye Etkisi2396.7. Göç Veren ve Göç Alan Ülkeler İçin Göçün Olası Sonuçları2406.8. Göçün Zorlukları ve Sonuçları2416.9. Göçmenliğin Avantajları ve Fırsatları242 6.9.1. Göçmenlik Yardımları ve Fırsatları2446.10. Çözümler245 6.10.1. Türk Hükümetine Öneriler248 6.10.2. Afganistan Hükümetine Öneriler248SONUÇ253KAYNAKÇA256

ABSTRACTANALYSIS OF GEOPOLITICAL FACTORS AFFECTING MIGRATION FROM AFGHANISTANImmigration studies are an academic discipline that developed especially after World War II. In the current situation in the world, extensive migrations of different ethnicities and from different countries take place under social, economic and political conditions, which has complicated the pattern of migration. Migration is based on specific goals and objectives, and this trend has increased in the world. Migration encompasses a multidisciplinary and multidisciplinary field of study from international relations, political science, social sciences and economics to sociology. In the geographical dimension of migration, the role and geographical location are considered as the main constant factor influencing the geopolitics of countries. Therefore, identifying the geographical location of countries is the first step in geopolitical studies. The growth of the world's population and the geopolitical, security, and tension factors between countries have been attempted. In this dissertation, I have tried to study the geopolitical factors of migration in the context of political geography.One of the most important causes of migration is war and insecurity in Afghanistan, which has been plagued by more than three or four decades of war, conflict and violence. In this study we focus to the current Afghan migration movement. Afghanistan has the largest number of migrants, and these migrations have led to decrease the human resources in Afghanistan. The catastrophe of war, insecurity and unemployment has forced young people to flee their country. Continuing wars and security issues have been an important reason for Afghan people's migration.Political and security conflicts have increased the disbelief of the people and have taken victims from the people. The continuation of the war has destroyed the economic and cultural foundations. On the other hand, the intervention of neighboring countries has caused ethnic differences in the country. New generation have grown up in land of immigration or are living inside their country hoping for a vague and unknown future. The biggest problem for the Afghan people is that the Taliban, ISIS and al-Qaeda are threatening them. Which are supported by internal and external networks of anti-humanitarian activities and have chosen the Afghan proxy battlefield?The reason for migration in Afghanistan is due to the complexity of the security and political situation in the country. On the other hand, mass killings, explosions, suicides, kidnappings in big cities kill hundreds of civilians and soldiers every day. These are all geopolitical factors that have resonated with migration. Today, Afghanistan is the second largest migrant country in the world after Syria.Based on this issue, a sample of the opportunities and challenges of Afghan refugees has also been examined and evaluated in Istanbul, Turkey, and explained and noted its results.
Keywords: Afganistan; Afghanistan; Emigration and immigration; Göç ve göçmenlik; Jeopolitik Göç Afgan Faktörler Geopolitic Migration Afghans Refugees